KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 28.
W jaki sposób zawór sterujący w układzie sterowania pneumatycznym wpływa na ruch cylindra pneumatycznego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór sterujący (rozdzielający) decyduje, do której komory cylindra doprowadzane jest sprężone powietrze i która komora jest odpowietrzana.
Ta zmiana kierunku przepływu powoduje wysuw lub wsuw tłoka. Zmiana temperatury czy wilgotności nie służy sterowaniu ruchem, a ciśnienie zwykle ustala reduktor.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie sterowania pneumatycznego ruch cylindra (wysuw lub wsuw) wynika z tego, która strona tłoka jest zasilana sprężonym powietrzem oraz czy przeciwna komora ma zapewnione odpowietrzenie. Elementem, który w typowych układach wykonuje to przełączanie połączeń, jest zawór sterujący/rozdzielający. Po przesterowaniu zmienia on wewnętrzne połączenia kanałów (zasilanie–wyjścia–odpowietrzenie), czyli w praktyce zmienia kierunek drogi przepływu powietrza w obwodzie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Zmienia kierunek przepływu powietrza"?
Bo to właśnie przełączenie, czy powietrze trafia na stronę bez-tłoczyskową czy tłoczyskową (oraz jednoczesne odprowadzenie powietrza z drugiej komory), determinuje kierunek ruchu siłownika. Bez takiej zmiany cylinder nie zmieni kierunku, nawet jeśli medium ma to samo ciśnienie w zasilaniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Zmienia ciśnienie powietrza w cylindrze" – zmiana ciśnienia może wpływać na siłę, ale typowy zawór rozdzielający nie służy do regulacji wartości ciśnienia. Do tego stosuje się m.in. reduktory ciśnienia lub zawory regulacyjne, a nie sam zawór kierunkowy.
  • "Zmienia temperaturę powietrza w cylindrze" – temperatura może zmieniać się wtórnie (np. przy rozprężaniu), ale nie jest parametrem sterowanym przez zawór w celu wywołania ruchu.
  • "Zmienia wilgotność powietrza w cylindrze" – wilgotność jest zagadnieniem przygotowania powietrza (filtracja, osuszanie). Nie stanowi mechanizmu sterowania ruchem tłoka w standardowym układzie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "ruch cylindra" i "zawór sterujący", najpierw skojarz rolę zaworu rozdzielającego: zasil jedną stronę, odpowietrz drugą. To bezpośrednio przekłada się na kierunek ruchu tłoka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór rozdzielający przełącza, do której komory cylindra doprowadzane jest powietrze, a z której jest odprowadzane do wydechu. To przełączenie dróg przepływu powoduje zmianę kierunku ruchu tłoka: wysuw lub wsuw.
Najczęściej cylinder nie wykona ruchu, zatrzyma się w położeniu pośrednim lub będzie poruszał się tylko w jednym kierunku. Wynika to z braku zasilenia właściwej komory albo z braku odpowietrzenia drugiej komory.
Zawór sterujący (kierunkowy) zasadniczo przełącza połączenia między portami, a nie reguluje wartość ciśnienia. Za stabilizację/obniżanie ciśnienia odpowiada zwykle reduktor w zespole przygotowania powietrza.
Zawór 5/2 ma dwa wyjścia robocze i przełącza zasilanie między dwiema komorami cylindra, jednocześnie zapewniając odpowietrzenie komory przeciwnej. Dzięki temu umożliwia zarówno wysuw, jak i wsuw siłownika.
Zawór 3/2 typowo steruje doprowadzeniem i odcięciem powietrza oraz odpowietrzeniem obwodu. Często stosuje się go do cylindrów jednostronnego działania, gdzie sprężyna realizuje powrót, a zawór steruje wysuwem.
Temperatura może wpływać na właściwości medium (np. gęstość), ale nie jest standardowym parametrem sterującym ruchem tłoka. W typowych układach o kierunku ruchu decyduje przełączenie dróg przepływu przez zawór rozdzielający.
Nie. Wilgotność jest istotna dla niezawodności (korozja, zamarzanie, zużycie uszczelnień), ale nie służy do sterowania ruchem. Za osuszanie/filtrację odpowiada przygotowanie powietrza, nie zawór kierunkowy.
W schemacie szukaj zaworu rozdzielającego połączonego z portami cylindra (A/B) oraz zasilaniem (P) i wydechami (R/S). To on przełącza, które wyjście jest zasilane, a które odpowietrzane, zmieniając kierunek ruchu.
Częste są: zamiana przewodów A i B (odwrócony kierunek działania), brak tłumików/odpowietrzenia, zły dobór zaworu do typu cylindra oraz nieprawidłowe podłączenie zasilania i wydechu. Skutkiem bywa brak ruchu lub praca niestabilna.
Warto przećwiczyć: rozpoznawanie zaworów 3/2 i 5/2 na symbolach, opis portów (P, A, B, R/S), logikę "zasil jedną komorę–odpowietrz drugą" oraz typowe objawy usterek. Pomagają też zadania ze schematów i proste układy laboratoryjne.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zawór sterujący (rozdzielający) decyduje, do której komory cylindra doprowadzane jest sprężone powietrze i która komora jest odpowietrzana."

Źródła:

  • Festo Didactic – materiały dydaktyczne z pneumatyki (rozdział o zaworach rozdzielających i sterowaniu siłownikami), https://www.festo.com/pl/pl/e/learn/ - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL) – "Zawór rozdzielający" (opis funkcji i przełączania dróg przepływu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaw%C3%B3r_rozdzielaj%C4%85cy - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL) – "Siłownik pneumatyczny" (zasada działania i zasilanie komór), https://pl.wikipedia.org/wiki/Si%C5%82ownik_pneumatyczny - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podstawowe podręczniki z pneumatyki siłowej i sterowania pneumatycznego
  • Materiały dydaktyczne producentów automatyki pneumatycznej (np. kursy/kompendia zaworów rozdzielających)
  • Schematy symboli pneumatycznych i ćwiczenia z czytania schematów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego