KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 13.
W jakich gruntach można wykonywać wykopy tymczasowe o głębokości do 3,0 m z najbardziej stromym pochyleniem skarp?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najbardziej strome pochylenie skarp w wykopach tymczasowych jest dopuszczalne w gruntach spoistych, bo kohezja zwiększa stateczność ścian wykopu. Do takich gruntów należą m.in. gliny (w odpowiednim stanie, co najmniej twardoplastycznym). Piaski, żwiry i pospółki są niespoiste, więc wymagają łagodniejszych skarp.

Pełne wyjaśnienie:

Wykop tymczasowy o znacznej głębokości wymaga oceny stateczności skarp, czyli tego, czy ściany wykopu nie ulegną osunięciu. O dopuszczalnym (bezpiecznym) pochyleniu skarp decyduje przede wszystkim rodzaj gruntu, a w praktyce jego zdolność do "trzymania" się w ścianie wykopu.

Gliny zalicza się do gruntów spoistych. Spoistość (kohezja) powoduje, że cząstki gruntu wiążą się ze sobą, dzięki czemu skarpa może być wykonana bardziej stromo niż w gruntach niespoistych. Dlatego odpowiedź "Glinach." jest właściwa dla pytania o najbardziej strome pochylenie skarp w wykopach tymczasowych.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą gruntów niespoistych (piaski, żwiry, pospółki). W takich gruntach brak kohezji sprawia, że materiał łatwiej się osypuje, a skarpa musi być wykonana łagodniej, aby zapewnić bezpieczeństwo pracowników i sprzętu oraz ograniczyć ryzyko zasypania wykopu.

  • "Żwirach." – grunt niespoisty; skarpa wymaga łagodniejszego nachylenia, więc nie jest to wariant dla pochylenia najbardziej stromego.
  • "Piaskach." – również grunt niespoisty; częsty błąd to zakładanie, że ubity piasek "stoi pionowo", jednak w warunkach robót ziemnych skarpa musi być łagodniejsza.
  • "Pospółkach." – mieszanina frakcji, traktowana w tym kontekście jako grunt niespoisty; także wymaga łagodniejszych skarp.

W praktyce operator powinien pamiętać, że samo rozpoznanie nazwy gruntu to nie wszystko: istotny bywa też stan gruntu (np. zawilgocenie i plastyczność). Grunt spoisty w stanie plastycznym może wymagać łagodniejszej skarpy niż ten sam grunt w stanie twardoplastycznym, dlatego ocena warunków na budowie jest kluczowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To takie nachylenie ścian wykopu, które jest najbliższe pionu, a jednocześnie nadal bezpieczne. W praktyce im skarpa bardziej stroma, tym węższy wykop, ale większe ryzyko osunięcia. Dlatego dopuszczalna stromizna zależy od rodzaju i stanu gruntu.
Gliny są gruntami spoistymi – mają kohezję, czyli wewnętrzne "wiązanie" cząstek, które zwiększa stateczność ścian wykopu. Piaski są niespoiste, więc łatwiej się osypują i wymagają łagodniejszego nachylenia skarp, aby ograniczyć ryzyko obsunięcia.
Do gruntów niespoistych typowo zalicza się m.in. piaski, żwiry i pospółki. W kontekście skarp wykopów oznacza to, że bez dodatkowego zabezpieczenia (np. obudowy) skarpy powinny być wykonywane łagodniej niż w gruntach spoistych.
Grunt spoisty (np. glina, ił) ma kohezję, dzięki której może tworzyć stabilniejsze ściany wykopu. To pozwala na wykonanie bardziej stromych skarp przy zachowaniu bezpieczeństwa. Uwaga: znaczenie ma też stan gruntu (np. zawilgocenie); grunt spoisty "rozmokły" może tracić stateczność.
Obudowę stosuje się, gdy nie da się wykonać bezpiecznych skarp (np. brak miejsca w pasie robót, niekorzystny grunt, duża głębokość, bliskość obciążeń lub infrastruktury). Jeśli warunki powodują ryzyko osunięcia, samo skarpowanie może nie wystarczyć i potrzebne są zabezpieczenia.
Najczęstsze błędy to: mylenie gruntów spoistych z niespoistymi, uznawanie piasku za grunt pozwalający na strome skarpy oraz błędna interpretacja zapisu pochylenia (np. traktowanie większej liczby w stosunku jako "bardziej stromo"). Warto uczyć się na przykładach z budowy.
Orientacyjnie: piasek zwykle łatwo się rozsypuje i nie daje się uformować w trwały wałeczek, a glina po zwilżeniu i ugniataniu może dawać się kształtować i "trzymać" formę. To są proste próby polowe, ale przy wątpliwościach decyzje o zabezpieczeniu wykopu należy podejmować ostrożnie.
Tak. W praktyce zawilgocenie i stan plastyczności mają duży wpływ na stateczność. Gliny w korzystnym stanie mogą pozwalać na bardziej strome skarpy, ale glina w stanie plastycznym (rozmiękczona wodą) może zachowywać się gorzej i wymagać łagodniejszego nachylenia lub zabezpieczenia.
Zasady BHP dotyczące robót ziemnych, w tym wykonywania wykopów i bezpiecznych skarp, wynikają z przepisów o bezpieczeństwie pracy przy robotach budowlanych. Na egzaminie warto kojarzyć, że wymagania zależą od rodzaju gruntu i głębokości wykopu oraz że projekt może wprowadzać inne rozwiązania.
Najpierw oceń, czy pytanie dotyczy gruntu spoistego czy niespoistego. Zapamiętaj zasadę: grunty spoiste (np. gliny) pozwalają na bardziej strome skarpy, a niespoiste (piaski, żwiry, pospółki) wymagają łagodniejszych. Unikaj kierowania się "częstością występowania" na budowie.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Najbardziej strome pochylenie skarp w wykopach tymczasowych jest dopuszczalne w gruntach spoistych, bo kohezja zwiększa stateczność ścian wykopu."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych, § 104, Dz.U. 2003 Nr 47 poz. 401

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia BHP dla robót budowlanych (dział dotyczący wykopów i skarp)
  • Podręczniki/kompendia z geotechniki budowlanej (podział gruntów i stateczność skarp)
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące robót ziemnych i zabezpieczania wykopów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego