W masażu segmentarnym diagnostyka palpacyjna służy wykrywaniu zmian odruchowych w tkankach powiązanych segmentarnie (przez wspólne unerwienie z określonych odcinków rdzenia). Aby ocena była wiarygodna, stosuje się palpację warstwową, czyli badanie tkanek od powierzchni do głębi.
Właściwa kolejność jest następująca:
- Skóra – warstwa najbardziej powierzchowna; ocenia się m.in. przeczulicę, temperaturę, ukrwienie oraz napięcia powierzchowne.
- Tkanka łączna (powięź) – warstwa podskórna; poszukuje się obrzęków, wciągnięć, pasm i punktów maksymalnych.
- Mięśnie – głębiej położone; bada się wzmożone napięcie, stwardnienia oraz bolesne punkty.
- Okostna – struktura najgłębsza, związana z kością; ocenia się bolesność, szczególnie w rejonach przyczepów.
Dlaczego tak? Napięcia i reakcje w warstwach powierzchownych mogą maskować lub zmieniać odczucie podczas ucisku tkanek głębszych. Jeśli pominie się wcześniejszą ocenę skóry i tkanki łącznej, łatwo błędnie zinterpretować dolegliwości jako "mięśniowe" albo wywołać niepotrzebny ból przy zbyt szybkim przejściu do głębokiego ucisku.
Ocena okostnej przed mięśniami jest nielogiczna praktycznie i anatomicznie: okostna leży najgłębiej, bezpośrednio na kości, więc nie powinna być badana wcześniej niż warstwy pośrednie. Odpowiedzi, które przestawiają tkankę łączną z mięśniami lub umieszczają okostną wcześniej, odzwierciedlają typowy błąd mylenia warstw i mieszania diagnostyki z kolejnością pracy w innych technikach masażu.
