KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 15.
W jakim zakresie temperatur należy wykonać wyżarzanie normalizujące stali C45? Wykorzystaj informacje zamieszczone w tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą obróbki cieplnej wybranych stali, która jest częścią pytania egzaminacyjnego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyżarzanie normalizujące stali C45 wykonuje się w zakresie temperatur podanych w tabelach technologicznych dla tego gatunku. Z podanych odpowiedzi prawidłowy jest zakres 840÷880°C, ponieważ odpowiada zalecanym parametrom normalizowania dla C45, a pozostałe warianty mają przesunięte granice.

Pełne wyjaśnienie:

Wyżarzanie normalizujące (normalizowanie) to obróbka cieplna, której celem jest ujednorodnienie struktury, rozdrobnienie ziarna oraz poprawa własności technologicznych materiału. W praktyce proces polega na nagrzaniu stali do temperatury wyższej od temperatur przemian krytycznych (dla stali o odpowiedniej zawartości węgla – do obszaru austenityzowania), wygrzaniu, a następnie chłodzeniu na powietrzu.

Dla stali C45 zakres temperatur normalizowania jest zwykle podawany w tabelach technologicznych obróbki cieplnej. W tym zadaniu należy odczytać właściwy zakres z tabeli i dopasować go do jednej z czterech propozycji. Poprawny wybór to 840÷880°C, ponieważ odpowiada wartościom przypisanym w tabeli do wyżarzania normalizującego dla C45.

Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ każda z nich ma co najmniej jedną granicę zakresu przesuniętą względem wartości tabelarycznej:

  • Zakres 850÷890°C jest przesunięty ku wyższym temperaturom, co może prowadzić do przegrzania w porównaniu z zaleceniem tabelarycznym.
  • Zakres 820÷860°C jest przesunięty ku niższym temperaturom; zbyt niska górna granica może oznaczać, że proces nie spełni warunków właściwego normalizowania dla tego gatunku według tabeli.
  • Zakres 830÷870°C również nie zgadza się z wartościami tabelarycznymi (obie granice są przesunięte), więc nie jest poprawnym odczytem.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach "z tabeli" najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi "prawie takiej samej". Warto porównać osobno dolną i górną granicę oraz upewnić się, że dotyczy to właściwego procesu (normalizowanie, a nie np. ulepszanie cieplne czy wyżarzanie zupełne).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyżarzanie normalizujące to obróbka cieplna polegająca na nagrzaniu stali do obszaru austenityzowania, wygrzaniu i chłodzeniu na powietrzu. Stosuje się je, aby ujednolicić strukturę, poprawić własności i przygotować materiał do dalszej obróbki.
Zakres uwzględnia różnice w składzie i stanie materiału, masę/kształt detalu oraz tolerancje procesu w piecu. W praktyce ważne jest utrzymanie temperatury w przedziale, który zapewnia prawidłowe austenityzowanie bez nadmiernego przegrzewania.
Najpierw znajdź właściwy gatunek stali (C45), potem właściwy proces (wyżarzanie normalizujące). Następnie przepisz obie granice zakresu dokładnie tak, jak w tabeli. Sprawdź, czy jednostką jest °C i czy nie mylisz wierszy z innymi zabiegami.
Nie. To różne zabiegi. Normalizowanie zwykle kończy się chłodzeniem na powietrzu i ma na celu m.in. rozdrobnienie ziarna. Wyżarzanie zupełne często prowadzi do większego zmiękczenia i może mieć inne temperatury oraz inne warunki chłodzenia.
Zbyt wysoka temperatura może sprzyjać rozrostowi ziarna, pogorszeniu udarności i większym odkształceniom po chłodzeniu. W praktyce rośnie też ryzyko utleniania i odwęglenia powierzchni, jeśli atmosfera pieca nie jest właściwie kontrolowana.
Zbyt niska temperatura może spowodować niepełne austenityzowanie, a przez to brak oczekiwanej zmiany struktury i własności. Efekt może być "słaby" lub nierównomierny: materiał nie uzyska jednorodności, a obrabialność skrawaniem może się nie poprawić.
Nie zawsze, ale często bywa stosowane, gdy materiał ma niejednorodną strukturę po kuciu/walcowaniu albo gdy wymagana jest stabilność wymiarowa i lepsza obrabialność. Decyzja zależy od stanu dostawy, wymagań rysunku oraz dalszej technologii (np. hartowania i odpuszczania).
Normalizowanie ma jeden podstawowy zakres temperatur nagrzewania i chłodzenie na powietrzu. Ulepszanie cieplne obejmuje co najmniej dwa etapy (hartowanie i odpuszczanie) oraz zwykle ma osobne zakresy dla każdego etapu. W tabeli szukaj nazw zabiegów i warunków chłodzenia.
Najbezpieczniej przepisać zapis z zadania: "840÷880°C" albo "840–880°C", zachowując jednostkę i obie granice. Unikaj pomyłek w znakach (÷, –) oraz w kolejności liczb. Jedna zamieniona cyfra zmienia odpowiedź na błędną.
Najczęściej: odczyt z niewłaściwego wiersza (pomylenie procesu), przepisanie tylko jednej granicy zakresu, pomylenie gatunku (np. C45 z inną stalą węglową) oraz wybór "najbliższej" odpowiedzi bez sprawdzenia obu końców przedziału.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Wyżarzanie normalizujące stali C45 wykonuje się w zakresie temperatur podanych w tabelach technologicznych dla tego gatunku."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki cieplnej stali (działy: normalizowanie, temperatury krytyczne)
  • Tabele technologiczne obróbki cieplnej stali konstrukcyjnych (gatunki wg oznaczeń europejskich i polskich)
  • Materiały dydaktyczne z metalurgii i materiałoznawstwa dla mechaników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego