W zadaniach z kalkulacji gastronomicznej kluczowe jest odróżnienie narzutu od marży. W tym pytaniu podano wprost: "narzut 25% do ceny kosztowej". To znaczy, że do kosztu (ceny kosztowej) doliczamy 25% tego kosztu.
1) Zapis zależności
Narzut 25% → współczynnik = 1 + 0,25 = 1,25.
Zatem: cena sprzedaży = cena kosztowa × 1,25.
2) Podstawienie danych
Cena sprzedaży (dla klienta) wynosi 10 zł, więc:
10 = koszt × 1,25.
3) Obliczenie kosztu
Koszt = 10 ÷ 1,25 = 8,0 zł.
4) Kontrola wyniku (bardzo dobra praktyka na egzaminie)
8,0 × 1,25 = 8,0 + 25% z 8,0 (czyli 2,0) = 10,0 zł. Wynik się zgadza.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "12,5 zł" pojawia się zwykle przy błędnym przekształceniu, np. gdy ktoś dzieli przez 0,8 lub miesza definicje marży i narzutu.
- "25,0 zł" wynika z pomylenia procentu z mnożnikiem (np. 10 × 2,5) albo z błędnego odczytu "25%" jako "razy 25".
- "7,5 zł" to typowy wynik, gdy ktoś odejmuje 25% od ceny sprzedaży (10 − 2,5). Taki rachunek odpowiadałby sytuacji, w której marża stanowi 25% ceny sprzedaży, ale nie jest to definicja narzutu do kosztu.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "narzut x% do kosztu", używaj mnożnika (1 + x). Gdy widzisz "marża x% w cenie", wtedy koszt liczysz jako cena × (1 − x). To dwa różne wskaźniki.
