KWALIFIKACJA CES2 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 4.
W której grupie, przedstawionej w tabeli, wymienione są surowce wprowadzające do szkła tlenki zmniejszające współczynnik rozszerzalności szkła?
Ilustracja przedstawia tabelę z dwiema kolumnami: 'Grupa' i 'Surowce'.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pytanie wymaga odczytania z tabeli grupy surowców, które wprowadzają do szkła tlenki obniżające współczynnik rozszerzalności.
Na podstawie wskazanej tabeli właściwa jest odpowiedź: "W grupie IV.", ponieważ to tam zestawiono surowce pełniące tę funkcję w składzie szkła.

Pełne wyjaśnienie:

Współczynnik rozszerzalności cieplnej szkła zależy od jego składu chemicznego i sposobu, w jaki wprowadzone tlenki wpływają na strukturę sieci szklistej. W praktyce technologicznej część surowców dobiera się właśnie po to, aby zmniejszyć rozszerzalność i poprawić odporność wyrobu na zmiany temperatury (np. ograniczyć ryzyko pęknięć przy szoku termicznym).

W tym zadaniu kluczowa jest umiejętność pracy z zestawieniem: należy znaleźć w tabeli tę grupę, w której znajdują się surowce wprowadzające tlenki obniżające rozszerzalność. Zgodnie z tabelą poprawna jest odpowiedź "W grupie IV.", bo w tej grupie wyszczególniono surowce przypisane do tego właśnie efektu technologicznego.

Pozostałe odpowiedzi ("W grupie I.", "W grupie II.", "W grupie III.") są nieprawidłowe w kontekście tej tabeli, ponieważ odnoszą się do innych zestawień surowców i innych ról w recepturze (np. składników odpowiadających za topienie, stabilizację, modyfikację właściwości lub inne cele procesu). Typowym błędem jest wybór grupy na podstawie intuicji lub pojedynczego surowca, bez sprawdzenia nagłówków oraz kryterium, według którego dokonano podziału na grupy.

Wskazówka egzaminacyjna: czytaj najpierw opis kryterium w pytaniu (tu: "tlenki zmniejszające współczynnik rozszerzalności"), a dopiero potem porównuj go z opisem/zakresem grup w tabeli. Unikniesz wtedy pomylenia grup o podobnych nazwach lub podobnym przeznaczeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miara tego, jak bardzo szkło zmienia wymiary pod wpływem zmiany temperatury. Im mniejszy współczynnik, tym mniejsza zmiana wymiarów przy nagrzewaniu i chłodzeniu, co zwykle poprawia odporność na szok termiczny i zmniejsza ryzyko pęknięć.
Wpływają na nią surowce wprowadzające do szkła określone tlenki. W zależności od roli tlenków w strukturze szkła jedne dodatki mogą zmniejszać rozszerzalność, a inne ją zwiększać. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie tej funkcji w tabelach surowcowych.
Bo odpowiedź wynika z klasyfikacji przedstawionej w tabeli: trzeba wskazać grupę, w której ujęto surowce o określonej funkcji (tu: wprowadzanie tlenków zmniejszających rozszerzalność). To sprawdza umiejętność czytania zestawień technologicznych, a nie tylko pamięć definicji.
Najpierw sprawdź nagłówki i opis kryterium podziału. Potem wyszukaj wiersze opisujące surowce przypisane do tlenków obniżających rozszerzalność i zobacz, pod jaką grupą są zebrane. Nie wybieraj "na skróty" na podstawie numeru grupy lub kolejności w tabeli.
W tym typie pytania nie. Numer grupy (I–IV) jest znaczący tylko w odniesieniu do konkretnej tabeli dołączonej do zadania. Bez niej nie da się jednoznacznie ustalić, co autor zaliczył do danej grupy, nawet jeśli znasz ogólne zasady doboru surowców.
Najczęstsze błędy to: pominięcie opisu kryterium w pytaniu, odczytanie niewłaściwej kolumny, przeoczenie oznaczeń grup, a także kierowanie się skojarzeniem z nazwą surowca zamiast jego funkcją w szkle. Pomaga systematyczne czytanie: nagłówek → kryterium → wiersze.
Mniejsza rozszerzalność zwykle oznacza lepszą stabilność wymiarową przy zmianach temperatury. Ma to znaczenie m.in. w wyrobach narażonych na nagrzewanie i chłodzenie, gdzie różnice temperatur mogą powodować naprężenia. Dobór surowców jest jednym ze sposobów kontroli tego parametru.
Surowce topnikowe są dobierane głównie po to, by ułatwić topienie i obniżyć temperaturę procesu, natomiast surowce funkcyjne dobiera się pod konkretne właściwości szkła (np. rozszerzalność, odporność chemiczną, barwę). W tabelach często są one rozdzielone na grupy według tej roli.
Ucz się "funkcjami", nie tylko nazwami: do każdego typu surowca przypisz efekt w szkle (właściwości termiczne, chemiczne, optyczne). Ćwicz na przykładowych tabelach i recepturach: wyszukuj informacje, identyfikuj grupy i uzasadniaj wybór jednym zdaniem.
Korekta może być rozważana, gdy wyrób nie spełnia wymagań użytkowych (np. pęka przy zmianach temperatury) albo gdy zmienia się surowiec i jego właściwości. W praktyce decyzje podejmuje się na podstawie kontroli jakości i wyników badań, a następnie modyfikuje recepturę zestawu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 32% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki technologii szkła (działy: surowce i ich funkcje; właściwości termiczne szkła)
  • Materiały dydaktyczne producentów surowców szklarskich (karty techniczne opisujące wpływ składników na właściwości)
  • Notatki/opracowania szkolne z klasyfikacji tlenków w szkle (sieciotwórcze, modyfikujące, stabilizujące)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego