KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 15.
W której z opisanych sytuacji nie doszło do dyskryminacji pracownika?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odmowa dopuszczenia kobiety w ciąży do pracy w godzinach nadliczbowych nie jest dyskryminacją, lecz realizacją obowiązku ochronnego pracodawcy wynikającego z przepisów prawa pracy. Pozostałe sytuacje wskazują na gorsze traktowanie z powodu etatu, wieku lub płci, co może stanowić dyskryminację.

Pełne wyjaśnienie:

W prawie pracy kluczowe jest rozróżnienie: nie każde odmienne traktowanie pracownika oznacza dyskryminację. Dyskryminacja to nieuzasadnione, niezgodne z prawem gorsze traktowanie ze względu m.in. na płeć, wiek czy wymiar czasu pracy. Jednocześnie przepisy przewidują sytuacje, w których zróżnicowanie jest dopuszczalne albo wręcz obowiązkowe (środki ochronne).

Odpowiedź "Pracodawca odmówił wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych kobiecie w ciąży." jest poprawna, ponieważ zakaz pracy w nadgodzinach dla kobiet w ciąży wynika z przepisów Kodeksu pracy i ma charakter ochronny. To przykład ochrony rodzicielstwa: pracodawca nie może kierować ciężarnej do nadgodzin, nawet jeśli pracownica wyraziłaby zgodę. Takie działanie nie jest dyskryminacją, lecz prawidłowym wykonaniem obowiązku pracodawcy.

Pozostałe odpowiedzi opisują sytuacje, w których występuje ryzyko dyskryminacji:

  • "Pracodawca nie wysłał na szkolenie pracownika zatrudnionego na ½ etatu." – wykluczanie z rozwoju zawodowego ze względu na wymiar etatu może oznaczać nierówne traktowanie (pozornie "organizacyjne", ale dotykające określoną grupę).
  • "Pracodawca nie awansował pracownika, któremu brakowało 3 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego." – odmowa awansu powiązana z bliskością wieku emerytalnego wskazuje na gorsze traktowanie ze względu na wiek.
  • "Pracodawca przyznając podwyżki pominął kobiety, mimo że wykonywały taką samą pracę jak mężczyźni, którzy je otrzymali." – różnicowanie wynagrodzeń przy tej samej pracy ze względu na płeć jest klasycznym przykładem dyskryminacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się grupa szczególnie chroniona (np. kobieta w ciąży), sprawdź, czy opis nie dotyczy środka ochronnego. Wtedy "odmowa" lub "zakaz" może być legalny i niedyskryminacyjny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dyskryminacja w zatrudnieniu to nieuzasadnione gorsze traktowanie pracownika, np. ze względu na płeć, wiek lub wymiar etatu. Może być bezpośrednia (wprost wobec osoby) albo pośrednia (pozornie neutralna zasada uderza w grupę). Nie każde zróżnicowanie jest dyskryminacją.
To środek ochronny wynikający z prawa pracy. Pracodawca ma obowiązek nie dopuszczać kobiety w ciąży do pracy w godzinach nadliczbowych, nawet gdy pracownica chce pracować dłużej. Ochrona rodzicielstwa jest prawnie uzasadniona i nie stanowi dyskryminacji.
Nie. Zakaz pracy w godzinach nadliczbowych dla kobiet w ciąży ma charakter bezwzględny, więc zgoda pracownicy nie "legalizuje" nadgodzin. W praktyce pracodawca powinien zorganizować pracę tak, aby nie naruszyć tego zakazu.
Typowe przykłady to pomijanie kobiet przy podwyżkach lub awansach mimo wykonywania takiej samej pracy, różne wynagrodzenie za pracę tej samej wartości albo nierówne traktowanie przy rekrutacji. Na egzaminie szukaj sytuacji "ta sama praca, inne traktowanie".
Tak, może. Jeżeli pracownik jest wykluczany z szkoleń tylko dlatego, że ma mniejszy wymiar czasu pracy, może to oznaczać nierówne traktowanie. Kluczowe jest, czy istnieje obiektywne uzasadnienie decyzji oraz czy zasady są stosowane równo wobec porównywalnych pracowników.
Ponieważ łączy decyzję pracodawcy z wiekiem pracownika. Jeżeli pracownik nie jest awansowany tylko dlatego, że "zaraz odejdzie na emeryturę", to może być gorsze traktowanie ze względu na wiek. Ocenia się kwalifikacje i wyniki pracy, a nie przewidywania o wieku.
Sprawdź, czy opis dotyczy grupy szczególnie chronionej (np. ciąża) i czy działanie pracodawcy wynika z obowiązku prawnego. Środek ochronny zwykle ogranicza pewne rodzaje pracy dla bezpieczeństwa i jest zgodny z prawem. Dyskryminacja nie ma takiego uzasadnienia.
Dyskryminacja bezpośrednia to sytuacja, gdy konkretna osoba jest traktowana gorzej wprost z powodu cechy (np. płci). Pośrednia występuje, gdy pozornie neutralna zasada (np. dostęp do szkoleń) w praktyce pogarsza sytuację określonej grupy (np. osób na część etatu).
Najczęściej pojawiają się: płeć (np. podwyżki tylko dla mężczyzn), wiek (np. "przedemerytalny"), niepełnosprawność oraz wymiar czasu pracy (np. 1/2 etatu). Warto analizować, czy pracownicy wykonują porównywalną pracę, a mimo to są traktowani inaczej.
Częsty błąd to uznanie, że każde "inne traktowanie" jest dyskryminacją. Drugi błąd to ignorowanie wyjątków ochronnych (np. ciąża). Trzeci błąd to mylenie przyczyn: jeśli różnica wynika z cechy prawnie chronionej (płeć, wiek), rośnie ryzyko dyskryminacji.
info

Statystycznie 28% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Odmowa dopuszczenia kobiety w ciąży do pracy w godzinach nadliczbowych nie jest dyskryminacją, lecz realizacją obowiązku ochronnego pracodawcy wynikającego z przepisów prawa pracy."

Źródła:

  • Kodeks pracy z 26.06.1974 r., art. 178 § 1 (zakaz pracy w godzinach nadliczbowych dla kobiet w ciąży), Dz.U. 2023 poz. 1465
  • Kodeks pracy z 26.06.1974 r., art. 183a–183e (równe traktowanie w zatrudnieniu), Dz.U. 2023 poz. 1465
  • Kodeks pracy z 26.06.1974 r., art. 183b § 2 pkt 3 (wyłączenia/wyjątki – środki ochronne), Dz.U. 2023 poz. 1465

Materiały:

  • Tekst jednolity Kodeksu pracy (dział dotyczący równego traktowania oraz ochrony rodzicielstwa)
  • Komentarze i opracowania do przepisów o dyskryminacji w zatrudnieniu (materiały edukacyjne)
  • Materiały Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące równego traktowania i uprawnień kobiet w ciąży

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego