Pytanie dotyczy tego, w jakich sprawach organ administracji nie rozpoczyna postępowania samodzielnie, lecz robi to dopiero wtedy, gdy wpłynie żądanie (wniosek) strony albo jej przedstawiciela. W praktyce administracyjnej takie sprawy są zwykle związane z realizacją uprawnienia osoby, a nie z kontrolą, nadzorem lub sankcjonowaniem naruszeń.
Zmiana nazwiska jest klasycznym przykładem sprawy "osobistej" – inicjowanej przez zainteresowaną osobę. Organ nie ma podstaw, aby sam z siebie rozpoczynać postępowanie o zmianę nazwiska konkretnej osoby, ponieważ dotyczy to jej sytuacji osobistej i wymaga woli strony wyrażonej we wniosku.
Pozostałe odpowiedzi opisują działania o charakterze władczym, kontrolnym lub sankcyjnym, które organy podejmują w interesie publicznym:
- Nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ochrony środowiska – to typowa sankcja administracyjna. Jej celem jest reagowanie na naruszenia i zapewnianie przestrzegania prawa, więc organ może działać z urzędu, np. po kontroli lub uzyskaniu informacji o naruszeniu.
- Wydanie nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia – to instrument nadzoru budowlanego. Co do zasady organ nie czeka na "wniosek" inwestora; reaguje urzędowo na stwierdzoną nieprawidłowość, aby przywrócić stan zgodny z prawem.
- Cofnięcie koncesji na nadawanie programów radiowych w razie rażącego naruszenia warunków – to środek reglamentacyjny i nadzorczy. Skoro naruszenie warunków koncesji dotyczy interesu publicznego i porządku prawnego, właściwy organ może wszcząć sprawę z urzędu.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: sprawy dotyczące wniosku o zmianę stanu osobistego (np. określone uprawnienie osoby) zwykle startują na wniosek, a sprawy kontrolne/sankcyjne (kary, nakazy, cofnięcia uprawnień) – zwykle z urzędu.
