KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 11.
W który zestaw powinna zaopatrzyć opiekunka podopieczną z zaawansowanym reumatoidalnym zapaleniem stawów rąk, aby ułatwić jej codzienne funkcjonowanie w środowisku domowym?
plastikowe, uchwyt do sztućców zapinany na rzepy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zaawansowanym RZS rąk kluczowe są pomoce zmniejszające potrzebę silnego i precyzyjnego chwytu oraz stabilizujące przedmioty.
Dlatego właściwy jest zestaw z pogrubionym trzonkiem szczotki, zapinaczem do guzików, chwytakiem i deską z przyssawkami/barierkami. Pozostałe opcje zawierają przedmioty przypadkowe lub mniej adekwatne funkcjonalnie.

Pełne wyjaśnienie:

W zaawansowanym reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) rąk typowe są: ból, sztywność, osłabienie siły chwytu, ograniczenie precyzji ruchów oraz trudność w utrzymaniu i stabilizowaniu przedmiotów. Dobór sprzętu pomocniczego powinien więc zmniejszać wymagania manualne (mniej siły i mniej precyzji), a jednocześnie stabilizować używane przedmioty.

Odpowiedź "Szczotka do włosów z grubym trzonkiem z regulowanym kątem ułożenia, zapinacz do guzików, chwytak kuchenny, deska do krojenia z przyssawkami i barierkami." spełnia te kryteria, bo:

  • Gruby trzonek ułatwia uchwyt przy bólu i ograniczonej sile; regulowany kąt pozwala dopasować ustawienie nadgarstka i zmniejszyć obciążenie stawów.
  • Zapinacz do guzików kompensuje brak precyzyjnego chwytu pęsetowego i trudności w manipulacji małymi elementami.
  • Chwytak pomaga podnieść/przytrzymać przedmioty bez zaciskania dłoni i nadmiernego obciążania palców.
  • Deska z przyssawkami i barierkami stabilizuje produkt i deskę, ograniczając potrzebę mocnego przytrzymywania drugą ręką.

Opcja ze "spryskiwaczem do kwiatów" i "jednorazowymi kubkami" zawiera elementy, które nie rozwiązują problemu chwytu i precyzji; częściowo trafne "sztućce z pogrubionymi uchwytami" nie czynią jednak całego zestawu najlepszym w kontekście codziennych czynności.

Opcja z "szczotką do mycia pleców" i "rękawicami gumowymi" dotyczy raczej innych potrzeb (higiena pleców, ochrona dłoni), a nie typowych barier manualnych RZS podczas jedzenia, ubierania i przygotowania posiłku. Sam "talerz z przyssawką" bywa pomocny, ale zestaw jest mniej kompleksowy funkcjonalnie.

Opcja z "wyciskarką do cytryn" i "jednorazowymi talerzami" jest najsłabiej dopasowana: jednorazowe naczynia nie poprawiają funkcji ręki, a wyciskarka może wymagać znacznej siły nacisku, co bywa trudne lub bolesne w RZS.

Na egzaminie warto kierować się zasadą: wybieraj pomoce, które pogrubiają uchwyt, stabilizują przedmiot (przyssawki, barierki) lub zastępują precyzyjną manipulację (zapinacze, chwytaki).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej problemem jest ból, sztywność i osłabienie siły chwytu, przez co trudne staje się trzymanie sztućców, krojenie, zapinanie guzików czy czesanie. Dodatkowo spada precyzja ruchów palców, więc małe elementy (guziki, zamki) są szczególnie kłopotliwe.
Pomagają przybory z pogrubionymi uchwytami, stabilizatory (np. przyssawki pod deskę lub talerz), chwytaki do podnoszenia i przenoszenia rzeczy oraz proste narzędzia do ubierania (zapinacze do guzików). Wspólny cel: mniej siły i mniej precyzji potrzebnej w dłoni.
Pogrubiony uchwyt pozwala trzymać przedmiot bardziej "całą dłonią", a nie czubkami palców. Dzięki temu zmniejsza się nacisk na bolesne stawy palców, potrzeba silnego zacisku i ryzyko upuszczenia przedmiotu. To prosty sposób na odciążenie dłoni w ADL.
Przyssawki ograniczają przesuwanie deski po blacie, a barierki pomagają oprzeć i unieruchomić produkt. Osoba z osłabioną dłonią nie musi wtedy mocno przytrzymywać jedzenia drugą ręką, co zmniejsza ból i ułatwia bezpieczne krojenie.
Gdy podopieczna ma trudność w chwytaniu małych elementów, drżenie rąk, ból palców lub ograniczoną ruchomość stawów. Zapinacz zastępuje precyzyjny chwyt pęsetowy, dzięki czemu ubieranie (koszule, swetry) może stać się możliwe bez pomocy drugiej osoby.
Zwykle nie są kluczowym rozwiązaniem, bo nie poprawiają chwytu ani kontroli ruchu. Mogą zmniejszyć wysiłek przy zmywaniu, ale w kontekście samodzielnego jedzenia i przygotowania posiłku ważniejsze są stabilizacja (np. przyssawki) i ułatwienia chwytu (pogrubione uchwyty, specjalne sztućce).
Dobrze dobrana pomoc sprawia, że czynność jest łatwiejsza i mniej bolesna, a podopieczna wykonuje ją szybciej i pewniej, z mniejszym zaciskaniem dłoni. Ważne też, by sprzęt był bezpieczny (nie ślizgał się) i akceptowany przez podopieczną w codziennym użyciu.
Częsty błąd to wybór przedmiotów "domowych", które nie mają funkcji kompensacyjnej (np. przypadkowe akcesoria kuchenne). Inny błąd to skupienie się na jednym obszarze (np. talerz) i pominięcie ubierania czy higieny. Trzeba myśleć o mechanizmie: chwyt, stabilizacja, precyzja.
Chwytak pozwala podnieść lub przytrzymać przedmiot bez silnego zacisku palców i bez nadmiernego zginania stawów. To pomocne przy sięganiu po rzeczy, przenoszeniu lżejszych produktów czy wyjmowaniu przedmiotów. Zmniejsza ryzyko upuszczenia i przeciążenia bolesnych dłoni.
Ucz się przez "pary problem–rozwiązanie": problem chwytu → pogrubione uchwyty; problem ślizgania → przyssawki/maty antypoślizgowe; problem precyzji → zapinacze i pomocniki do ubierania; problem sięgania → chwytaki. Na egzaminie wybieraj zestaw najbardziej funkcjonalny i kompleksowy.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe opcje zawierają przedmioty przypadkowe lub mniej adekwatne funkcjonalnie."

Źródła:

  • Arthritis Foundation – Assistive Devices (Aids and Devices), https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/managing-pain/joint-protection/assistive-devices (dostęp: 2026-02-27)
  • NHS (UK) – Rheumatoid arthritis: Living with (pomoc w codziennym funkcjonowaniu), https://www.nhs.uk/conditions/rheumatoid-arthritis/living-with/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Versus Arthritis – Living with rheumatoid arthritis / daily living & aids, https://versusarthritis.org/about-arthritis/conditions/rheumatoid-arthritis/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu usprawniania i kompensacji czynności dnia codziennego (ADL) w opiece długoterminowej
  • Katalogi pomocy dla osób z ograniczoną sprawnością dłoni (działy: kuchnia, higiena, ubieranie)
  • Podstawy reumatologii dla opiekunów: objawy RZS i konsekwencje funkcjonalne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego