Tarcie w maszynach może pełnić dwie role: użyteczną (gdy jest celowo wykorzystywane) albo szkodliwą (gdy powoduje straty energii i przyspiesza zużycie).
Odpowiedź "W hamulcach." jest poprawna, ponieważ typowe hamulce w maszynach robót ziemnych i drogowych są hamulcami ciernymi. Ich działanie polega na wytworzeniu siły tarcia między elementami trącymi (np. okładziną i tarczą/bębnem). To tarcie zamienia energię ruchu na ciepło, co pozwala skutecznie zmniejszyć prędkość lub zatrzymać maszynę. Bez tarcia hamulec cierny nie spełniłby swojej funkcji.
Pozostałe odpowiedzi opisują zespoły, w których tarcie jest zasadniczo niepożądane:
- "W łożyskach." – zadaniem łożysk jest umożliwienie ruchu (tocznego lub ślizgowego) przy jak najmniejszych oporach. Zbyt duże tarcie oznacza wzrost temperatury, spadek sprawności i szybsze uszkodzenia.
- "W przegubach." – przeguby mają przenosić ruch/siły przy zachowaniu swobody kinematycznej. Nadmierne tarcie utrudnia ruch, zwiększa luzy przez zużycie i wymusza intensywniejsze smarowanie lub naprawy.
- "W przekładniach." – w przekładniach tarcie jest źródłem strat mocy i nagrzewania. Stosuje się odpowiednią geometrię, materiały i środki smarne, aby ograniczać tarcie i zużycie powierzchni współpracujących.
W praktyce eksploatacyjnej warto zapamiętać zasadę: hamulce "lubią" tarcie (w kontrolowany sposób), a większość węzłów ruchu i przeniesienia napędu – "nie lubi" tarcia, bo obniża ono sprawność i trwałość.
