KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 37.
W którym miejscu w wyrobisku należy montować czujniki do pomiaru CO2?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
CO2 jest gazem cięższym od powietrza, dlatego w wyrobiskach ma tendencję do gromadzenia się w dolnych partiach przekroju.
Dlatego czujniki do pomiaru CO2 montuje się nisko, tj. na wysokości do ok. 1 m od spągu, aby pomiar odzwierciedlał najbardziej niebezpieczną strefę.

Pełne wyjaśnienie:

Właściwa lokalizacja czujników gazowych w wyrobisku ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracy, bo decyduje o tym, czy system monitoringu wykryje zagrożenie odpowiednio wcześnie. W przypadku CO2 kluczowe jest to, że jest on cięższy od powietrza, a więc przy słabszym mieszaniu strugą wentylacyjną może warstwować się i gromadzić w dolnych partiach przekroju wyrobiska.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Na wysokości do 1 m od spągu." Taki montaż pozwala mierzyć stężenie tam, gdzie najczęściej pojawi się ono jako pierwsze i gdzie stanowi największe zagrożenie dla pracowników (strefa oddychania podczas schylania się, pracy przy spągu, przemieszczania się po nierównościach itp.).

  • Odpowiedź "Nad obudową ŁP." jest nieprawidłowa, ponieważ opisuje miejsce wysoko położone; pomiar w górnych partiach może zaniżać wykrywane stężenia CO2 w sytuacji, gdy gaz zalega nisko.
  • Odpowiedź "Pod stropem mocując do kotwy." także jest nieprawidłowa z tego samego powodu: strop nie jest typową strefą akumulacji CO2. Taki montaż może być sensowny dla gazów lżejszych lub w innych scenariuszach pomiarowych, ale nie odpowiada typowemu rozkładowi CO2.
  • Odpowiedź "Na ociosach na wysokości powyżej 2 m." jest nieprawidłowa, bo nadal lokuje czujnik zbyt wysoko względem spągu, przez co pomiar może nie wychwycić zagrożenia w dolnej strefie wyrobiska.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o wysokość montażu czujnika najpierw powiąż gaz z jego zachowaniem w powietrzu (czy jest cięższy czy lżejszy), a dopiero potem wybieraj położenie w wyrobisku (spąg/strop/pośrednio). To ogranicza pomyłki wynikające z przyzwyczajeń do "standardowego" montażu aparatury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
CO2 jest cięższy od powietrza, więc przy słabszym mieszaniu może gromadzić się przy spągu. Montaż czujnika nisko zwiększa szansę szybkiego wykrycia wzrostu stężenia w najbardziej narażonej strefie i pozwala wcześniej zareagować wentylacją lub wycofaniem załogi.
Najpierw ustal, czy gaz jest cięższy czy lżejszy od powietrza oraz czy ma tendencję do warstwowania. Cięższe gazy zwykle zalegają niżej (bliżej spągu), lżejsze mogą zbierać się wyżej (bliżej stropu). Dopiero potem porównaj to z odpowiedziami.
Spąg to dolna powierzchnia wyrobiska (podłoże). Jest istotny, bo w dolnych partiach może gromadzić się CO2, szczególnie przy lokalnych zastoinach powietrza. Umieszczenie czujnika blisko spągu daje bardziej reprezentatywny pomiar zagrożenia.
Tak. Jeśli CO2 warstwuje się i zalega nisko, to czujnik pod stropem może wykazać niższe stężenia niż faktycznie występują przy spągu. W efekcie alarm może pojawić się z opóźnieniem, mimo że w dolnej strefie zagrożenie już występuje.
Zbyt wysoki montaż może powodować wykrywanie zagrożenia dopiero wtedy, gdy stężenie CO2 wzrośnie na tyle, że obejmie większą część przekroju wyrobiska. To skraca czas na reakcję organizacyjną i techniczną (przewietrzanie, wycofanie ludzi, kontrolę źródła emisji).
Częsty błąd to traktowanie jednej "uniwersalnej" wysokości montażu dla wszystkich gazów. Drugi to kierowanie się miejscem wygodnym do montażu (strop, kotwy, obudowa), a nie fizyką rozkładu gazu. Pomaga schemat: cięższy gaz → niżej, lżejszy → wyżej.
Gdy jest zamontowany zbyt wysoko lub w miejscu o słabym przepływie powietrza, może nie pokazać lokalnego wzrostu stężenia przy spągu. W wyrobiskach znaczenie mają zastoje, nierówności spągu i przeszkody w przepływie, które sprzyjają gromadzeniu się CO2.
Wpływ mają m.in. lokalny przepływ powietrza, odległość od potencjalnego źródła emisji, przeszkody powodujące zastoje oraz sposób osłonięcia czujnika przed uszkodzeniem. Ważna jest też konserwacja i kalibracja czujnika zgodnie z instrukcją producenta.
Wentylacja decyduje o tym, gdzie tworzą się strefy słabego mieszania i możliwe zastoiny. W praktyce czujnik powinien mierzyć tam, gdzie zagrożenie wystąpi najszybciej i gdzie przebywają ludzie. Dla CO2 typowo oznacza to dolną część wyrobiska.
Ułóż sobie tabelę: gaz → cięższy/lżejszy od powietrza → typowa strefa gromadzenia → wysokość montażu. Dodaj przykłady wyrobisk i sytuacji (zastoje, zwężenia, skrzyżowania). Na egzaminie najpierw oceniaj zachowanie gazu, potem wybieraj odpowiedź.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z wentylacji kopalń i zagrożeń gazowych (skrypty szkolne dla górnictwa podziemnego)
  • Instrukcje zakładowe dotyczące rozmieszczania czujników gazów i monitoringu atmosfery
  • Podręczniki z zakresu bezpieczeństwa pracy w podziemnych zakładach górniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego