KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 10.
W którym oznaczeniu wskaźnik ulega reakcji z titrantem z utworzeniem barwnego osadu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie Mohra wskaźnikiem jest chromian(VI) (np. K2CrO4). Po strąceniu wszystkich jonów Cl− jako AgCl nadmiar Ag+ reaguje ze wskaźnikiem, tworząc ceglastoczerwony osad Ag2CrO4, co sygnalizuje punkt końcowy. W pozostałych metodach punkt końcowy nie polega na wytworzeniu barwnego osadu wskaźnika.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy sytuacji, w której wskaźnik reaguje z titrantem i w momencie osiągnięcia punktu końcowego tworzy się barwny osad. Taki mechanizm jest typowy dla klasycznej argentometrii metodą Mohra.

Metoda Mohra (oznaczanie chlorków) wykorzystuje miareczkowanie jonów Cl− roztworem Ag+ (najczęściej AgNO3). Wskaźnikiem jest chromian(VI) (np. K2CrO4). Najpierw wytrąca się biały AgCl. Gdy wszystkie jony chlorkowe zostaną zużyte, pojawia się niewielki nadmiar Ag+, który zaczyna reagować ze wskaźnikiem (jonami CrO4 2−), tworząc ceglastoczerwony osad Ag2CrO4. To właśnie powstanie barwnego osadu wskaźnikowego jest sygnałem końca miareczkowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Metoda Volharda to również oznaczanie halogenków, ale klasycznie opiera się na innym podejściu (miareczkowanie w środowisku kwaśnym, często pośrednie/odmiareczkowanie). Punkt końcowy jest związany z innym wskaźnikiem i nie jest to typowy mechanizm "barwnego osadu wskaźnika z titrantem" jak u Mohra.
  • Alkacymetryczne oznaczanie liczby kwasowej tłuszczów to miareczkowanie kwasowo-zasadowe. Wskaźniki (np. fenoloftaleina) zwykle sygnalizują punkt końcowy zmianą barwy roztworu, a nie powstaniem osadu.
  • Manganometryczne oznaczanie nadtlenku wodoru (z udziałem KMnO4) najczęściej wykorzystuje sam wskaźnikowy charakter nadmanganianu (pojawienie się trwałego, bladego zabarwienia). Nie jest to reakcja wskaźnika z titrantem prowadząca do osadu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści widzisz "barwny osad" i "wskaźnik reaguje z titrantem", myśl o metodach strąceniowych, a w przypadku chlorków – szczególnie o metodzie Mohra z chromianem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda Mohra to miareczkowanie strąceniowe jonów Cl− roztworem Ag+ (np. AgNO3) z użyciem chromianu(VI) jako wskaźnika. Punkt końcowy rozpoznaje się po pojawieniu się ceglastoczerwonego osadu Ag2CrO4, gdy chlorki zostały już całkowicie strącone jako AgCl.
Na początku Ag+ reaguje głównie z Cl−, tworząc biały osad AgCl. Dopiero po zużyciu jonów chlorkowych powstaje nadmiar Ag+, który zaczyna reagować z jonami chromianowymi wskaźnika. Produktem jest barwny (ceglasty) osad Ag2CrO4, sygnalizujący punkt końcowy.
Obie metody dotyczą oznaczania halogenków, ale różnią się przebiegiem i wskaźnikiem punktu końcowego. W metodzie Mohra punkt końcowy wiąże się z powstaniem barwnego osadu wskaźnikowego. Metoda Volharda jest prowadzona w innych warunkach i wykorzystuje inny sposób wykrycia końca miareczkowania.
Titrant to roztwór mianowany dodawany z biurety do próbki (analitu) w czasie miareczkowania. Ma znane stężenie i reaguje z oznaczaną substancją. Dzięki objętości zużytego titranta można obliczyć zawartość składnika w próbce (jeśli zadanie tego wymaga).
Najczęściej nie. W alkacymetrii wskaźniki (np. fenoloftaleina, oranż metylowy) sygnalizują punkt końcowy zmianą barwy roztworu w określonym zakresie pH. Powstawanie osadu nie jest typowym mechanizmem działania wskaźnika w miareczkowaniach kwasowo-zasadowych.
Wskazówki to słowa kluczowe typu: "strącenie", "osad", "mętność", "AgNO3", "chlorki", "halogenki" oraz opisy punktu końcowego oparte na pojawieniu się osadu lub zmiany związanej z reakcją strąceniową. W takich zadaniach często chodzi o argentometrię (Ag+).
Ponieważ chromian(VI) (np. K2CrO4) pełni rolę wskaźnika. Gdy pojawi się nadmiar Ag+ po strąceniu chlorków, Ag+ reaguje z jonami chromianowymi, tworząc barwny osad Ag2CrO4. Ta obserwacja (ceglastoczerwony osad) jest klasycznym wyróżnikiem metody Mohra.
Tak, metoda Volharda może być stosowana do oznaczania chlorków/halogenków, ale opiera się na innym schemacie miareczkowania i innym sposobie wyznaczania punktu końcowego niż metoda Mohra. W zadaniach egzaminacyjnych warto kojarzyć Mohra z barwnym osadem wskaźnika.
Najczęściej myli się Mohra z Volhardem, bo obie metody są "od chlorków". Drugi typowy błąd to przenoszenie skojarzenia "zmiana barwy" z alkacymetrii na metody strąceniowe. Pomaga zapamiętać: Mohra = chromian = ceglasty osad na końcu.
Ucz się mechanizmów punktu końcowego, a nie tylko nazw: czy jest to zmiana barwy roztworu, samowskaźnikowość titranta (np. KMnO4), czy powstanie osadu wskaźnikowego (Mohra). Dobrze działa tabela: rodzaj miareczkowania → typ wskaźnika → obserwacja końca.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "W metodzie Mohra wskaźnikiem jest chromian(VI) (np. K2CrO4)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Metoda Mohra" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Metoda_Mohra (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Metoda Volharda" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Metoda_Volharda (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Miareczkowanie strąceniowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Miareczkowanie_str%C4%85ceniowe (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z chemii analitycznej: miareczkowania strąceniowe (argentometria)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: oznaczanie chlorków metodą Mohra i analiza błędów końca miareczkowania
  • Materiały dydaktyczne o wskaźnikach w miareczkowaniach i mechanizmach punktu końcowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego