KWALIFIKACJA BUD15 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 27.
W którym przekroju wybudowanego nasypu, przed rozpoczęciem robót nawierzchniowych, należy wykonać roboty poprawkowe, jeżeli wiadomo, że dopuszczalne odchylenie pomierzonej rzędnej korony nasypu w stosunku do rzędnej projektowanej wynosi ± 2,5 cm?
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika budowy dróg, kwalifikacja B32.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roboty poprawkowe wykonuje się tam, gdzie wartość bezwzględna różnicy między rzędną pomierzoną korony nasypu a rzędną projektowaną przekracza 2,5 cm. Przekrój oznaczony jako D nie mieści się w tolerancji ±2,5 cm, więc przed robotami nawierzchniowymi wymaga korekty.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dopuszczalne odchylenie rzędnej korony nasypu względem rzędnej projektowanej: ±2,5 cm. Oznacza to, że korona nasypu może być wykonana zarówno nieco wyżej, jak i nieco niżej od projektu, ale tylko do granicy 2,5 cm.

Aby zdecydować, gdzie trzeba wykonać roboty poprawkowe (np. profilowanie, uzupełnienie lub zebranie materiału, a następnie ponowne dogęszczenie), w każdym przekroju należy policzyć odchyłkę:

odchyłka = rzędna pomierzona − rzędna projektowana

Następnie porównuje się wartość bezwzględną odchyłki z dopuszczalną tolerancją:

  • jeżeli |odchyłka| ≤ 2,5 cm – przekrój spełnia wymaganie i nie wymaga poprawek na tym etapie,
  • jeżeli |odchyłka| > 2,5 cm – przekrój nie spełnia wymagania i trzeba wykonać roboty poprawkowe przed rozpoczęciem robót nawierzchniowych.

Poprawna odpowiedź wskazuje przekrój, w którym odchylenie przekracza dopuszczalne ±2,5 cm. Jest nim przekrój D.

Pozostałe wskazania są błędne, ponieważ dotyczą przekrojów, w których różnica rzędnych mieści się w tolerancji. Typowe pomyłki przy takich zadaniach to: nieuwzględnienie znaku (odchyłka ujemna też jest odchyłką), pomylenie cm z mm lub błędne potraktowanie wartości granicznej (odchyłka równa 2,5 cm nadal spełnia warunek).

Egzaminacyjna wskazówka: zawsze licz różnicę, a do porównania bierz wartość bezwzględną, bo tolerancja jest symetryczna (±).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rzędna korony nasypu to wysokość (poziom) górnej powierzchni nasypu odniesiona do przyjętego układu wysokościowego. Służy do sprawdzenia, czy niweleta i profil pod przyszłą nawierzchnię wykonano zgodnie z projektem.
Tolerancja ±2,5 cm oznacza dopuszczalne odchylenie zarówno dodatnie (za wysoko), jak i ujemne (za nisko). W praktyce sprawdza się |pomiar − projekt| i wynik nie może przekroczyć 2,5 cm.
Odchyłkę liczysz jako: rzędna pomierzona − rzędna projektowana. Do oceny zgodności z tolerancją używa się zwykle wartości bezwzględnej, czyli |odchyłka|, aby uwzględnić oba kierunki błędu.
Bo nawierzchnia wymaga stabilnego, równego i zgodnego z projektem podłoża. Zbyt duże odchyłki rzędnych powodują problem z grubościami warstw, równością i odwodnieniem. Poprawki wcześniej są tańsze i bezpieczniejsze technologicznie.
Gdy wartość bezwzględna odchyłki jest równa lub mniejsza od 2,5 cm, czyli |odchyłka| ≤ 2,5 cm. Dopiero przekroczenie tej granicy (np. 2,6 cm) oznacza konieczność wykonania poprawek.
Najczęściej: pomija się znak minus i uznaje, że tylko "za wysoko" jest błędem; myli się cm z mm; oraz źle interpretuje granicę tolerancji (traktuje równość jako przekroczenie). Pomaga zapis: sprawdzaj zawsze |pomiar − projekt|.
Oznacza to, że w danym miejscu geometryczne parametry (np. rzędna korony) nie spełniają wymagań projektu lub tolerancji. Należy wykonać korektę profilu (zebranie/dosypanie), a następnie zapewnić właściwe zagęszczenie i ponowną kontrolę.
Typowo kontroluje się rzędne (niweletę), spadki podłużne i poprzeczne oraz równość. W zależności od wymagań kontraktu sprawdza się też zagęszczenie i nośność. Celem jest potwierdzenie, że podbudowa będzie miała właściwe warunki pracy.
Tak, bo tolerancja ± dotyczy obu stron projektu. Ujemna odchyłka oznacza, że korona jest zbyt nisko, co może wymuszać dodatkowe warstwy lub powodować problemy z odwodnieniem. Dlatego porównuje się wartość bezwzględną odchyłki.
Ćwicz zadania z liczeniem odchyłek i oceną tolerancji, powtórz pojęcia: rzędna, niweleta, przekrój, korona nasypu. Naucz się schematu: odchyłka = pomiar − projekt, potem sprawdź |odchyłka| względem tolerancji.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezyjnej obsługi budowy dróg (niwelacja, rzędne, niweleta)
  • Instrukcje/specyfikacje techniczne robót ziemnych stosowane na budowach drogowych (tolerancje wykonania)
  • Zadania ćwiczeniowe: obliczanie odchyłek i kwalifikowanie przekrojów do poprawek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego