Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2010



PYTANIE NR 17.
W którym urządzeniu wykorzystuje się zjawisko odchylania elektronów w polu elektromagnetycznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kineskop CRT wytwarza wiązkę elektronów, którą odchyla się w polu elektromagnetycznym, aby sterować położeniem plamki na ekranie i tworzyć obraz.
W panelu LCD nie ma wiązki elektronów, a w dysku twardym i napędzie optycznym pola służą innym celom niż odchylanie elektronów do rysowania obrazu.

Pełne wyjaśnienie:

W urządzeniach z kineskopem CRT (Cathode Ray Tube) obraz powstaje dzięki wiązce elektronów emitowanej przez działo elektronowe. Taka wiązka jest następnie odchylana (sterowana) za pomocą pola elektromagnetycznego, tak aby trafiała w różne miejsca ekranu pokrytego luminoforem. Zmiana położenia wiązki w czasie pozwala "rysować" linie i całe klatki obrazu.

Dlatego poprawną odpowiedzią jest monitor CRT: to klasyczny przykład wykorzystania zjawiska odchylania elektronów w polu elektromagnetycznym w celu wytworzenia obrazu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Panel LCD nie wykorzystuje wiązki elektronów. Obraz powstaje przez sterowanie przepuszczalnością ciekłych kryształów (polaryzacją światła) i podświetleniem/źródłem światła, a nie przez odchylanie elektronów w próżni.
  • Twardy dysk wykorzystuje zjawiska elektromagnetyczne (np. napęd silnika, aktuator pozycjonujący głowice, zapis/odczyt magnetyczny), ale nie polegają one na odchylaniu wiązki elektronów do tworzenia obrazu.
  • Napęd optyczny (CD/DVD/BD) opiera się na optyce i laserze oraz mechanice pozycjonowania, a nie na odchylaniu wiązki elektronów w polu elektromagnetycznym jak w CRT.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "odchylanie elektronów" i "pole (elektro)magnetyczne", najczęściej chodzi o urządzenia z wiązką elektronów w próżni (CRT), a nie o współczesne panele ciekłokrystaliczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest monitor CRT i jak działa?
Monitor CRT (kineskopowy) tworzy obraz wiązką elektronów w próżni. Wiązka jest odchylana i trafia w luminofor na ekranie, który świeci. Sterowanie odchyleniem i jasnością plamki w czasie pozwala zbudować całe linie i klatki obrazu.
Jakie zjawisko fizyczne umożliwia odchylanie wiązki elektronów w CRT?
Odchylanie wynika z działania pola (elektro)magnetycznego na poruszające się ładunki. W CRT odpowiednie układy wytwarzają pola, które zmieniają tor lotu elektronów, przesuwając punkt świecenia po ekranie i umożliwiając skanowanie obrazu.
Dlaczego w panelu LCD nie ma odchylania elektronów?
LCD nie używa wiązki elektronów ani próżni. Obraz powstaje przez sterowanie ciekłymi kryształami, które zmieniają polaryzację i ilość przepuszczanego światła. Dlatego mechanizm CRT (odchylanie wiązki) nie występuje w LCD.
Czy oscyloskop może wykorzystywać odchylanie elektronów podobnie jak CRT?
Tak, starsze oscyloskopy kineskopowe wykorzystywały zasadę CRT: wiązka elektronów była odchylana (w pionie i poziomie), aby narysować przebieg na ekranie. W nowoczesnych oscyloskopach cyfrowych obraz powstaje na ekranach LCD/OLED.
Jak odróżnić na egzaminie CRT od LCD po opisie działania?
CRT rozpoznasz po słowach: wiązka elektronów, działo elektronowe, próżnia, odchylanie wiązki, luminofor. LCD rozpoznasz po pojęciach: ciekłe kryształy, polaryzacja, matryca, podświetlenie. Opis "odchylania elektronów" wskazuje na CRT.
Co oznacza odchylanie elektronów w polu elektromagnetycznym w praktyce serwisowej?
W praktyce oznacza to, że usterki układów odchylania w CRT mogą powodować zniekształcenia obrazu (np. brak odchylania w pionie/poziomie, zwężenie obrazu, linia na ekranie). Serwisant diagnozuje wtedy tor odchylania i zasilania tych układów.
Dlaczego twardy dysk nie jest dobrą odpowiedzią w tym pytaniu?
W dysku twardym występują zjawiska elektromagnetyczne (silnik, cewka aktuatora, zapis magnetyczny), ale nie ma odchylania wiązki elektronów służącej do tworzenia obrazu. Pytanie dotyczy konkretnego zjawiska charakterystycznego dla kineskopów.
Czy napęd optyczny wykorzystuje elektrony do tworzenia obrazu?
Nie. Napęd optyczny (CD/DVD/BD) korzysta głównie z lasera, układów optycznych i mechaniki pozycjonowania. Elektronika steruje silnikami i odczytem sygnału, ale nie ma tu wiązki elektronów odchylanej w polu elektromagnetycznym.
Jakie elementy w CRT odpowiadają za sterowanie położeniem plamki na ekranie?
Za położenie plamki odpowiada układ odchylania (cewki/układy wytwarzające pole) oraz układ sterowania skanowaniem. W uproszczeniu: jeden tor odpowiada za odchylenie poziome, drugi za pionowe, a jasność kontroluje modulacja wiązki.
Jak przygotować się do pytań o zjawiska w urządzeniach elektronicznych na ELM.5?
Ucz się przez skojarzenia "zjawisko → typ urządzenia": np. odchylanie wiązki → CRT, polaryzacja → LCD, fotoelektryczne → czujniki, indukcja → cewki/transformator. Pomaga też szybkie porównanie technologii i ich charakterystycznych elementów.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Kineskop CRT wytwarza wiązkę elektronów, którą odchyla się w polu elektromagnetycznym, aby sterować położeniem plamki na ekranie i tworzyć obraz."

Źródła:

  • Wikipedia: "Kineskop" (opis zasady działania i odchylania wiązki), https://pl.wikipedia.org/wiki/Kineskop - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Cathode-ray tube" (beam deflection and display principle), https://en.wikipedia.org/wiki/Cathode-ray_tube - dostęp 2026-02-18
  • All About Circuits: "Cathode Ray Tubes (CRT)" (deflection basics), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/semiconductors/chpt-11/cathode-ray-tubes-crt/ - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektroniki i techniki próżniowej (dział: CRT/kineskop)
  • Materiały dydaktyczne o technologiach wyświetlaczy (CRT vs LCD/LED/OLED)
  • Wprowadzenie do fizyki wiązek elektronowych i oddziaływania pól na ładunki
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego