KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 37.
W którym z przedstawionych programów jest zrealizowana blokada jednoczesnego załączenia K11 i K12?
Ilustracja przedstawia cztery schematy elektryczne oznaczone literami A, B, C i D, które są częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Blokada wzajemna K11–K12 w LAD polega na wstawieniu w obwód cewki K11 styku NC-K12, a w obwód cewki K12 styku NC-K11. Po załączeniu jednego wyjścia jego styk NC w drugim obwodzie otwiera się i uniemożliwia jednoczesne załączenie. Tę zasadę spełnia wariant C.

Pełne wyjaśnienie:

"Blokada jednoczesnego załączenia K11 i K12" (blokada wzajemna, interlock) oznacza, że w danym momencie może być aktywne tylko jedno z dwóch wyjść. W logice drabinkowej (LAD) realizuje się to najczęściej stykami normalnie zamkniętymi (NC) powiązanymi z "przeciwną" cewką.

Poprawny układ ma dwie cechy:

  • W torze cewki K11 znajduje się w szeregu styk NC-K12. Gdy K12 się załączy, ten styk się otworzy i przerwie możliwość załączenia K11.
  • W torze cewki K12 znajduje się w szeregu styk NC-K11. Gdy K11 się załączy, analogicznie blokuje K12.

Dodatkowo często stosuje się samopodtrzymanie: styk NO własnego wyjścia (np. NO-K11) w gałęzi równoległej do przycisku startu, aby po puszczeniu przycisku cewka pozostała załączona.

Odpowiedź "C" jest poprawna, bo zawiera dokładnie taki układ: w obwodzie K11 jest NC-K12, a w obwodzie K12 jest NC-K11, a także podtrzymanie na NO własnej cewki.

Pozostałe rozwiązania są błędne typowo w jeden z poniższych sposobów:

  • "A" zawiera nieprawidłową logikę, która może prowadzić do niestabilnej pracy (sprzężenie przez niewłaściwie dobrane styki w torze własnej cewki), zamiast jednoznacznej blokady.
  • "B" oraz "D" wykorzystują styki NO tam, gdzie do blokady powinny być NC. Taki dobór nie realizuje blokady jednoczesnego załączenia, tylko tworzy uzależnienia startu lub warunki, które nie gwarantują wzajemnego wykluczenia stanów w każdej sytuacji.

W praktyce poprawność blokady sprawdza się testem uruchomieniowym: przy próbie "prawie jednoczesnego" wciśnięcia S1 i S2 ma załączyć się tylko pierwszy zadziałany obwód, a drugi powinien pozostać zablokowany do czasu wyłączenia pierwszego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rozwiązanie w sterowaniu, które uniemożliwia jednoczesne załączenie dwóch wyjść (np. dwóch styczników). W LAD realizuje się je zwykle przez wstawienie styku NC "przeciwnego" wyjścia w szereg z cewką, aby po załączeniu jednego obwodu drugi został przerwany.
Styk NC (normalnie zamknięty) jest logicznie "przewodzący", gdy odpowiadająca mu zmienna/cewka jest nieaktywna. Gdy ta zmienna staje się aktywna, styk NC otwiera się (przestaje przewodzić) i przerywa szczebel, co wykorzystuje się m.in. do blokad.
Bo blokada ma zadziałać po włączeniu jednego wyjścia: aktywne wyjście powinno "odciąć" drugie. Styk NC powiązany z aktywną cewką otworzy się i przerwie obwód drugiej cewki. Styk NO zwykle zachowuje się odwrotnie i nie daje pewnego wzajemnego wykluczenia.
Samopodtrzymanie to utrzymanie cewki w stanie załączonym po puszczeniu przycisku START. W LAD rozpoznasz je po styku NO tej samej cewki (np. NO-K11) w gałęzi równoległej do przycisku (np. S1). Gdy cewka zadziała, jej styk NO podtrzymuje przepływ logiki.
Wykonuje się próbę uruchomieniową: spróbuj załączyć oba tory (np. naciskając S1 i S2 możliwie jednocześnie). Poprawna blokada sprawi, że zadziała tylko pierwszy uruchomiony obwód, a drugi pozostanie zablokowany aż do wyłączenia pierwszego. Warto też testować sekwencję: K11→K12 oraz K12→K11.
Najczęściej spotkasz: użycie NO zamiast NC w torze blokady, wstawienie niewłaściwego styku w szereg z własną cewką (co może powodować niestabilność), albo brak blokady w jednym kierunku (np. K11 blokuje K12, ale K12 nie blokuje K11). Na egzaminie zawsze sprawdzaj oba kierunki.
Gdy jednoczesne stany są niebezpieczne lub niszczą sprzęt, np. w sterowaniu rewesem silnika (prawo/lewo), w układach z dwoma napędami w tej samej strefie, w przełączaniu źródeł zasilania czy w maszynach, gdzie dwa siłowniki nie mogą pracować równocześnie. Blokada chroni mechanikę i elektrykę.
Blokadę realizują styki NC "przeciwnego" wyjścia w szeregu z cewką (np. NC-K12 w torze K11). Podtrzymanie realizuje styk NO własnej cewki w gałęzi równoległej do przycisku startu (np. NO-K11 równolegle do S1). To dwa różne cele i łatwo je pomylić.
Tak. Blokada wzajemna dotyczy tylko tego, by oba wyjścia nie były aktywne jednocześnie. Samopodtrzymanie jest funkcją wygody/technologii (utrzymanie stanu po puszczeniu przycisku). W zadaniach egzaminacyjnych często występują oba naraz, ale kryterium blokady spełniają przede wszystkim styki NC w odpowiednich torach.
Szukaj dwóch cech jednocześnie: (1) w torze K11 musi być NC-K12, a w torze K12 musi być NC-K11; (2) oba te styki muszą być w szeregu z cewką (w tej samej linii logicznej), bo tylko wtedy przerwą obwód. Potem dopiero oceniaj podtrzymanie na stykach NO.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Blokada wzajemna K11–K12 w LAD polega na wstawieniu w obwód cewki K11 styku NC-K12, a w obwód cewki K12 styku NC-K11."

Źródła:

  • Siemens, "SIMATIC S7-1200 Programmable controller system manual" (rozdziały o językach programowania PLC i LAD) – https://support.industry.siemens.com/ (wyszukaj dokumentację S7-1200, dostęp: 2026-03-01)
  • Rockwell Automation, "Logix 5000 Controllers Ladder Diagram (LD) Programming" (opis styków NO/NC i cewek w LD) – https://literature.rockwellautomation.com/ (dokumentacja Ladder, dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw PLC i języka LAD (logika drabinkowa)
  • Instrukcje producentów PLC omawiające LAD oraz symbole styków NO/NC
  • Materiały dydaktyczne z układów stycznikowych: blokady elektryczne i samopodtrzymanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego