KWALIFIKACJA MED10 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 5.
W którym ze stawów jest możliwe wykonanie zginania, prostowania, odwodzenia, przywodzenia, rotacji zewnętrznej i rotacji wewnętrznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Staw ramienny jest stawem kulistym (wieloosiowym), dlatego umożliwia zginanie i prostowanie, odwodzenie i przywodzenie oraz rotację zewnętrzną i wewnętrzną. Staw kolanowy i międzypaliczkowy są głównie zawiasowe (ruchy przede wszystkim w jednej osi), a śródręczno‑paliczkowy nie daje pełnego zakresu rotacji jak staw barkowy.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy stawu, w którym możliwe są jednocześnie: zginanie, prostowanie, odwodzenie, przywodzenie oraz rotacja zewnętrzna i wewnętrzna. Taki zestaw ruchów wymaga stawu o dużej liczbie stopni swobody, czyli stawu wieloosiowego.

Odpowiedź "Ramiennym." jest właściwa, ponieważ staw ramienny (barkowy) jest funkcjonalnie stawem kulistym. W praktyce oznacza to, że ruch może odbywać się w kilku osiach: w płaszczyźnie strzałkowej (zginanie/prostowanie), czołowej (odwodzenie/przywodzenie) oraz w ruchu obrotowym (rotacja zewnętrzna/wewnętrzna). To właśnie obecność rotacji w obu kierunkach, obok pozostałych ruchów, odróżnia go od wielu innych stawów kończyn.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Kolanowym." – staw kolanowy jest przede wszystkim stawem o ruchu dominująco zgięciowo‑wyprostnym. Choć w pewnych ustawieniach występuje niewielki komponent rotacyjny, nie traktuje się go jako stawu swobodnie wykonującego pełne odwodzenie, przywodzenie i rotacje jak staw kulisty.
  • "Międzypaliczkowym." – stawy międzypaliczkowe palców są typowymi stawami zawiasowymi, przystosowanymi głównie do zginania i prostowania; nie wykonują odwodzenia/przywodzenia ani rotacji w sposób charakterystyczny dla stawu wieloosiowego.
  • "Śródręczno-paliczkowym." – staw śródręczno‑paliczkowy umożliwia zginanie/prostowanie oraz odwodzenie/przywodzenie, jednak nie zapewnia takiej swobody rotacji zewnętrznej i wewnętrznej jak staw ramienny (ruch obrotowy jest istotnie ograniczony i nie stanowi typowej, pełnej funkcji jak w barku).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się komplet: zginanie, prostowanie, odwodzenie, przywodzenie i dwie rotacje, najczęściej chodzi o staw kulisty o bardzo dużej ruchomości – w obrębie kończyny górnej będzie to staw ramienny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Staw kulisty to staw wieloosiowy, w którym głowa kości ma kształt zbliżony do kuli i porusza się w panewce. Umożliwia ruchy w wielu płaszczyznach: zginanie i prostowanie, odwodzenie i przywodzenie oraz rotację zewnętrzną i wewnętrzną, a także ruchy złożone.
Staw ramienny jest przystosowany do dużej ruchomości kończyny górnej i ma budowę sprzyjającą ruchom wieloosiowym. Staw kolanowy pełni głównie funkcję podporową, dlatego jego konstrukcja i stabilizacja (więzadła, łąkotki) faworyzują przede wszystkim zginanie i prostowanie, a nie pełne ruchy we wszystkich osiach.
Rotacja zewnętrzna to obrót kości ramiennej na zewnątrz, a rotacja wewnętrzna to obrót do wewnątrz względem osi długiej ramienia. W praktyce obserwuje się je np. przy ustawianiu przedramienia "na zewnątrz" lub "do brzucha" przy zgiętym łokciu, bez unoszenia barku.
Nie w takim znaczeniu jak staw ramienny. Staw śródręczno‑paliczkowy umożliwia przede wszystkim zginanie/prostowanie oraz odwodzenie/przywodzenie palców. Komponent obrotowy jest ograniczony i nie jest typową, swobodną rotacją zewnętrzną i wewnętrzną jak w stawie kulistym barku.
Wskazówką jest lista obejmująca jednocześnie: zginanie, prostowanie, odwodzenie, przywodzenie oraz rotacje w obu kierunkach. Taki komplet ruchów sugeruje staw o wielu stopniach swobody. W obrębie kończyny górnej najczęściej będzie to staw ramienny.
Częsty błąd to zakładanie, że każdy "duży" staw ma pełną rotację oraz pełne odwodzenie i przywodzenie. Uczniowie mylą też stawy zawiasowe (głównie zginanie/prostowanie) ze stawami wieloosiowymi. Warto uczyć się przez typ stawu i jego stopnie swobody, a nie przez skojarzenia.
Rotacja wewnętrzna jest istotna m.in. przy ocenie napięć w okolicy przedniej części barku i klatki piersiowej oraz w pracy z ograniczeniami ruchu ręki "za plecy". W masażu i pracy z tkankami miękkimi pomaga to dobrać kierunek opracowania mięśni i uniknąć prowokowania bólu.
Ograniczenie rotacji zewnętrznej może wynikać m.in. ze wzmożonego napięcia struktur przedniej części obręczy barkowej i klatki piersiowej oraz z ograniczeń tkanek miękkich wokół stawu. W praktyce masażysta ocenia zakres ruchu, tkliwość i jakość tkanek, dobierając techniki do reakcji pacjenta.
Staw międzypaliczkowy jest zasadniczo jednoosiowy: wykonuje głównie zginanie i prostowanie. Staw ramienny jest wieloosiowy: oprócz zginania/prostowania umożliwia odwodzenie/przywodzenie i rotacje. Różnica wynika z kształtu powierzchni stawowych i funkcji kończyny.
Pomocne jest sprawdzenie: czy staw ma rotację oraz czy ma odwodzenie/przywodzenie. Stawy zawiasowe zwykle odpadają, bo nie mają pełnej rotacji i ruchów w wielu płaszczyznach. Jeśli w treści jest komplet ruchów, szukaj stawu kulistego o dużej ruchomości.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Staw ramienny jest stawem kulistym (wieloosiowym), dlatego umożliwia zginanie i prostowanie, odwodzenie i przywodzenie oraz rotację zewnętrzną i wewnętrzną."

Źródła:

  • OpenStax Anatomy & Physiology 2e, Chapter 9 "Joints", sekcje o stawach maziowych i typach ruchów – https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology-2e/pages/9-introduction (dostęp: 2026-02-27)
  • TeachMeAnatomy, "Glenohumeral Joint (Shoulder Joint)" – opis budowy i ruchów – https://teachmeanatomy.info/upper-limb/joints/glenohumeral-joint/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Staw ramienny" – zestawienie możliwych ruchów – https://pl.wikipedia.org/wiki/Staw_ramienny (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Atlas anatomiczny człowieka (dział: stawy kończyny górnej)
  • Podręcznik anatomii funkcjonalnej narządu ruchu (dział: typy stawów i ruchy)
  • Materiały dydaktyczne z kinezjologii i biomechaniki dla kierunków medycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego