KWALIFIKACJA ROL8 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 35.
W którym ze wskazanych strzałkami miejsc, należy zmienić obroty w celu poprawienia jakości separacji plew od nasion w kombajnie zbożowym?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek części kombajnu zbożowego, skoncentrowany na mechanizmie odpowiedzialnym za
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Za separację plew od ziarna w zespole czyszczącym odpowiada głównie strumień powietrza wytwarzany przez wentylator (dmuchawę). Zmiana jego obrotów zmienia siłę nadmuchu: większe obroty lepiej wydmuchują lekkie plewy, ale mogą powodować straty ziarna. Na rysunku wentylator wskazuje strzałka nr 2.

Pełne wyjaśnienie:

W kombajnie zbożowym materiał po omłocie trafia do zespołu młócąco-czyszczącego, gdzie oddzielanie ziarna od zanieczyszczeń odbywa się dwuetapowo:

  • mechanicznie – na wytrząsaczach i sitach następuje rozdział frakcji pod wpływem ruchu i przesiewania,
  • pneumatycznie – wentylator wytwarza strumień powietrza, który wykorzystuje różnicę "lekkości" plew i cięższego ziarna.

Dlatego, gdy celem jest poprawa jakości separacji plew od nasion, kluczową regulacją są obroty wentylatora (dmuchawy). Zwiększenie obrotów zwykle wzmacnia nadmuch i skuteczniej usuwa lekkie plewy oraz drobne zanieczyszczenia, ale jednocześnie może wydmuchiwać ziarno, podnosząc straty. Zmniejszenie obrotów ogranicza straty, lecz może pogorszyć czystość ziarna (więcej plew w zbiorniku).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź 2?
Strzałka nr 2 wskazuje wentylator układu czyszczącego. To właśnie jego prędkość obrotowa bezpośrednio wpływa na intensywność strumienia powietrza na sitach, a więc na skuteczność oddzielania plew od ziarna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 1 (bęben młócący) – reguluje przede wszystkim proces młócenia (oddzielanie ziarna od kłosów/słomy), ale nie jest główną regulacją czyszczenia z plew na sitach.
  • 3 (odrzutnik słomy) – odpowiada za transport i odrzut masy słomiastej; jego obroty nie są podstawowym narzędziem do poprawy separacji plew od ziarna.
  • 4 (separator/bęben separujący) – wspiera separację ziarna z masy po omłocie, lecz problem "plew w ziarnie" rozwiązuje się w pierwszej kolejności przez nadmuch i ustawienia układu czyszczącego.

Wskazówka praktyczna: przy wilgotnym zbożu i dużej ilości plew często trzeba zwiększyć obroty wentylatora, ale zawsze kontrolować straty za maszyną. Przy suchym, czystym łanie nadmuch zwykle można zmniejszyć, aby nie tracić ziarna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Za oddzielanie plew od ziarna odpowiada głównie układ czyszczący: sita oraz wentylator (dmuchawa). Wentylator wytwarza strumień powietrza, który "wydmuchuje" lekkie plewy, a cięższe ziarno opada i przechodzi dalej. Dlatego regulacja obrotów wentylatora silnie wpływa na czystość ziarna.
Większe obroty wentylatora dają silniejszy nadmuch, który skuteczniej usuwa plewy i drobne zanieczyszczenia. Zbyt duży nadmuch może jednak zwiększyć straty ziarna (wydmuchiwanie na zewnątrz). Mniejsze obroty ograniczają straty, ale mogą pogorszyć separację plew.
Bęben młócący odpowiada głównie za młócenie, czyli oddzielenie ziarna od kłosów i masy słomiastej. Problem "plew w ziarnie" powstaje zwykle na etapie czyszczenia na sitach. Wtedy kluczowe są ustawienia układu czyszczącego (nadmuch wentylatora i sita), a nie sama prędkość bębna.
Obroty wentylatora często zwiększa się, gdy zbierane zboże jest wilgotniejsze, ma więcej plew lub drobnych zanieczyszczeń i w zbiorniku widać gorszą czystość ziarna. Silniejszy strumień powietrza pomaga wtedy usuwać lekkie frakcje. Po zmianie ustawień trzeba kontrolować, czy nie rosną straty ziarna za maszyną.
Typowym objawem zbyt dużych obrotów wentylatora jest wzrost strat ziarna: ziarno może być wywiewane razem z plewami i pojawia się za kombajnem. Czasem widać też "przewiewanie" warstwy na sitach. W takiej sytuacji należy stopniowo zmniejszać nadmuch i jednocześnie obserwować czystość ziarna w zbiorniku.
Jeśli sam nadmuch nie pomaga, warto sprawdzić ustawienia i stan sit (otwarcie, czystość, zapchanie), równomierność podawania masy na sita oraz warunki pracy (wilgotność, zachwaszczenie). W praktyce czyszczenie to współpraca sit i powietrza: zbyt małe otwarcie lub zabrudzone sita mogą ograniczyć skuteczność nawet przy prawidłowym nadmuchu.
Wentylator współpracuje przede wszystkim z sitami (górnym i dolnym) oraz kanałami powietrznymi, które kierują strumień na przesiewaną masę. Ruch sit rozwarstwia materiał, a powietrze unosi i usuwa lekkie cząstki (plewy). Dobre ustawienie wymaga dopasowania zarówno nadmuchu, jak i otwarcia sit do rodzaju zboża i warunków.
Wilgotność zmienia właściwości materiału: wilgotniejsze plewy i zanieczyszczenia mogą być "cięższe" i mniej podatne na wydmuchiwanie, a masa na sitach układa się inaczej. Często wymaga to mocniejszego nadmuchu, aby utrzymać skuteczność separacji. Jednocześnie trzeba uważać, by nie doprowadzić do strat ziarna przez zbyt agresywne ustawienia.
Na schematach przekrojowych wentylator układu czyszczącego jest zwykle w dolnej części zespołu czyszczącego, pod obszarem sit. Często ma postać wirnika w obudowie (dmuchawy), z którego kierowany jest strumień powietrza do kanałów nad sitami. To odróżnia go od bębna młócącego, który znajduje się z przodu zespołu młócącego.
Najlepiej opanować: funkcje bębna młócącego, odrzutnika i separatorów oraz zasadę działania sit i wentylatora. Ucz się objawów: "plewy w ziarnie" (zwykle nadmuch/sita) vs "niedomłoty" (zwykle młócenie). Przećwicz też rozpoznawanie elementów na przekrojach i powiązanie regulacji z możliwymi skutkami (czystość i straty).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Za separację plew od ziarna w zespole czyszczącym odpowiada głównie strumień powietrza wytwarzany przez wentylator (dmuchawę)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kombajn zbożowy" – opis budowy i zespołów maszyny, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kombajn_zbo%C5%BCowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): "Combine harvester" – opis procesu czyszczenia (cleaning system/fan), https://en.wikipedia.org/wiki/Combine_harvester (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) kombajnów zbożowych – rozdział o układzie czyszczącym
  • Podręczniki z zakresu maszyn rolniczych (kombajny: młócenie, separacja, czyszczenie)
  • Materiały szkoleniowe ODR/branżowe dotyczące regulacji sit i nadmuchu w kombajnach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego