Kompensata niedoborów i nadwyżek jest sposobem rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych polegającym na wzajemnym zaliczeniu nadwyżki na poczet niedoboru (dla towarów tego samego rodzaju lub podobnych, gdy jest to merytorycznie uzasadnione). W praktyce wykonuje się ją przed ustaleniem ostatecznych niedoborów i nadwyżek do dalszego rozliczenia.
Aby obliczyć wartość kompensaty, stosuje się następującą metodykę:
- Krok 1 – ustal ilości różnic: porównaj stan ze spisu z natury ze stanem ewidencyjnym. Dla jednego towaru powstaje nadwyżka, dla drugiego niedobór.
- Krok 2 – ilość kompensaty: kompensować można tylko tyle, ile "pokrywa się" ilościowo, czyli przyjmuje się mniejszą z dwóch ilości (nadwyżka vs niedobór). W danych: min(100 szt., 150 szt.) = 100 szt.
- Krok 3 – cena kompensaty: aby nie zawyżać wartości kompensaty, stosuje się niższą z cen jednostkowych towarów objętych kompensatą. W danych: min(5 zł, 4 zł) = 4 zł.
- Krok 4 – wartość kompensaty: 100 szt. × 4 zł = 400 zł.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "100 zł" zwykle wynika z błędnego skrótu myślowego (np. mylenia kompensaty z różnicą wartości ogółem albo przyjęcia nieprawidłowej ceny/ilości bez zastosowania reguły min/min).
- "200 zł" może pojawić się przy pomyleniu zasad i użyciu innego, nieuzasadnionego przelicznika (np. częściowej kompensaty wartościowej zamiast ilościowej) albo przy błędnym doborze danych.
- "50 zł" to typowy efekt przypadkowego przyjęcia reszty niedoboru/nadwyżki lub pojedynczej różnicy jednostkowej, bez prawidłowego wyznaczenia ilości i ceny kompensaty.
Wskazówka egzaminacyjna: przy kompensacie zapamiętaj regułę "mniejsza ilość i niższa cena". Jeśli w obliczeniu pojawia się większa ilość albo wyższa cena, to najczęściej oznacza błąd metody.
