KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015 (test 2)

PYTANIE NR 30.
W obwodzie odbiorczym zastosowano wyłącznik typu CLS6 o prądzie znamionowym 13 A i charakterystyce B. Jaki najmniejszy prąd znamionowy powinna mieć wkładka bezpiecznikowa typu gL/gG w zabezpieczeniu poprzedzającym wyłącznik, jeżeli prąd zwarcia jest nie większy niż 1 kA?
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą selektywności wyłączników CLS6 w kontekście zabezpieczeń elektrycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Selektywność dobiera się z tabeli producenta dla CLS6 (In=13 A, char. B) i bezpiecznika gL/gG poprzedzającego. Dla prądu zwarcia ≤1 kA trzeba mieć granicę selektywności co najmniej 1,0 kA. Z tabeli wynika, że najmniejszy bezpiecznik spełniający ten warunek to 35 A; 20 A i 25 A dają wartości poniżej 1,0 kA.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest pojęcie selektywności zabezpieczeń. O selektywności mówimy wtedy, gdy przy zwarciu zadziała przede wszystkim zabezpieczenie "bliższe" miejscu uszkodzenia, a zabezpieczenie poprzedzające (wyżej w hierarchii) nie wyłączy niepotrzebnie większej części instalacji. W praktyce sprawdza się to w tabelach selektywności producenta dla konkretnej pary aparatów.

Rozpatrywany układ to: wyłącznik nadprądowy CLS6 o In = 13 A i charakterystyce B oraz poprzedzająca go wkładka topikowa gL/gG. W pytaniu podano, że prąd zwarcia nie jest większy niż 1 kA. Oznacza to, że dobierając wkładkę gL/gG trzeba zapewnić, aby graniczny prąd selektywności dla danej kombinacji był co najmniej 1,0 kA.

Z tabel selektywności (dla wiersza In=13 A, charakterystyka B) wynika, że:

  • dla wkładki 20 A selektywność jest mniejsza niż 0,5 kA, więc nie spełnia wymogu 1 kA,
  • dla wkładki 25 A selektywność wynosi 0,5 kA, nadal za mało,
  • dla wkładki 35 A selektywność wynosi 1,0 kA, czyli spełnia warunek graniczny,
  • wkładki o większych prądach (np. 50 A i wyżej) zapewniają selektywność powyżej 1 kA, ale nie są już najmniejsze, więc byłyby przewymiarowane względem wymogu zadania.

Dlatego poprawny wybór to 35 A jako najmniejszy prąd znamionowy wkładki gL/gG zapewniający selektywność do 1 kA. Pozostałe odpowiedzi są typowymi pułapkami: sugerują dobór "blisko" 13 A lub bez sprawdzenia progu w kA, co nie gwarantuje selektywności przy zadanym prądzie zwarciowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Selektywność to takie dobranie zabezpieczeń, aby przy zwarciu zadziałało głównie zabezpieczenie najbliższe uszkodzeniu, a wcześniejsze (poprzedzające) pozostało nieaktywne w określonym zakresie prądów zwarciowych. Dzięki temu wyłącza się tylko uszkodzony obwód, a nie cała część instalacji.
Najpierw wybierz wiersz odpowiadający prądowi znamionowemu i charakterystyce wyłącznika (tu: In=13 A, B). Następnie sprawdź kolumny dla prądu wkładki gL/gG. W komórce masz graniczny prąd selektywności w kA; dobierasz najmniejszą wkładkę dającą wartość ≥ wymaganemu prądowi zwarcia.
Wartość w kA w tabeli oznacza maksymalny prąd zwarciowy, przy którym zachowana jest pełna selektywność danej pary zabezpieczeń. Jeśli spodziewany prąd zwarcia w punkcie jest ≤ tej wartości, układ działa selektywnie. Gdy prąd zwarcia jest większy, oba zabezpieczenia mogą zadziałać jednocześnie.
Charakterystyka B opisuje zakres zadziałania wyzwalacza zwarciowego (magnetycznego) wyłącznika. W praktyce oznacza to, że przy nagłym dużym prądzie (zwarciu) wyłącznik zadziała szybciej niż przy przeciążeniu. W zadaniach selektywności trzeba zawsze odczytywać tabelę dla właściwej charakterystyki (B, C lub innej).
Nie, jeśli tabela selektywności dla danej kombinacji podaje dla 25 A granicę 0,5 kA. Wtedy selektywność jest gwarantowana tylko do 0,5 kA, a przy 1 kA warunek nie jest spełniony. Poprawny dobór wymaga wkładki, która daje co najmniej 1,0 kA w tabeli.
To częsty błąd intuicyjny: "prawie tyle samo" nie oznacza selektywności. Selektywność zależy od charakterystyk czasowo-prądowych obu zabezpieczeń i jest weryfikowana tabelą producenta. Zbyt mała wkładka poprzedzająca może zadziałać zbyt łatwo lub nie zapewnić wymaganego progu selektywności w kA.
Potrzebujesz co najmniej: typu wyłącznika nadprądowego (seria/producent), jego In i charakterystyki, rodzaju wkładki topikowej (np. gL/gG) oraz prądu zwarciowego w rozpatrywanym punkcie instalacji. Potem korzystasz z tabel selektywności producenta, aby dobrać minimalny prąd wkładki spełniający wymaganie.
Jest minimalna wtedy, gdy jest to najmniejsza wartość prądu znamionowego wkładki, dla której tabela selektywności podaje graniczny prąd w kA nie mniejszy niż spodziewany prąd zwarcia. Jeśli 25 A daje 0,5 kA, a 35 A daje 1,0 kA, to 35 A jest pierwszą wartością spełniającą próg 1 kA.
Najczęściej: odczyt z niewłaściwego wiersza (inne In), odczyt dla złej charakterystyki (np. C zamiast B), pomijanie warunku "≤1 kA", a także dobór "na oko" bez sprawdzenia wartości granicznej w kA. Pomaga zaznaczenie w tabeli: wiersz wyłącznika, potem pierwsza kolumna spełniająca próg.
Wyższy prąd wkładki często zwiększa zakres selektywności (większy próg w kA), ale nie zawsze jest to najlepsze rozwiązanie. W zadaniach zwykle szuka się wartości najmniejszej, która spełnia wymaganie, bo przewymiarowanie może być nieuzasadnione projektowo. Kluczowy jest wymóg prądu zwarcia i wskazania tabeli producenta.
info

Statystycznie 25% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Selektywność dobiera się z tabeli producenta dla CLS6 (In=13 A, char."

Źródła:

  • IEC 60898-1 / EN 60898-1: Low-voltage electrical installations – Circuit-breakers for overcurrent protection for household and similar installations (wymagania i charakterystyki wyłączników instalacyjnych) – wskazane w kontekście zadania
  • Dokumentacja techniczna producenta EATON: tabele selektywności dla wyłączników nadprądowych serii CLS6 (sekcja/rozdział: selektywność z bezpiecznikami gL/gG) – szczegóły liczbowe zgodne z opisem ilustracji

Materiały:

  • Dokumentacja techniczna producenta: tabele selektywności dla serii CLS6
  • Materiały dydaktyczne z zakresu ochrony przeciwzwarciowej i selektywności zabezpieczeń
  • Podstawy aparatury zabezpieczeniowej: wyłączniki nadprądowe i bezpieczniki topikowe (opracowania branżowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego