KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 13.
W Państwowym Monitoringu Środowiska blok "presje" gromadzi dane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Blok "presje" w PMŚ odnosi się do oddziaływań człowieka na środowisko, czyli m.in. do źródeł i wielkości wprowadzania substancji (emisji, zrzutów) oraz innych czynników wywierających nacisk na ekosystemy.
Dlatego poprawne jest wskazanie danych o źródłach substancji doprowadzanych do środowiska.

Pełne wyjaśnienie:

W Państwowym Monitoringu Środowiska pojęcie "presje" (naciski/oddziaływania) dotyczy tego, co i skąd wprowadza do środowiska czynniki mogące pogarszać jego jakość. W praktyce są to informacje o źródłach i charakterze oddziaływań: emisjach do powietrza, zrzutach do wód, wytwarzaniu odpadów, przekształceniach terenu czy innych działaniach powodujących obciążenie środowiska.

Odpowiedź "o źródłach substancji doprowadzanych do środowiska" pasuje do tej logiki: presja to przyczyna/źródło oddziaływania, a nie sam wynik pomiaru stanu.

Pozostałe propozycje są nieadekwatne, bo opisują inne obszary danych:

  • "dotyczące poszczególnych elementów środowiska" – to raczej opis bloku związanego ze stanem środowiska (np. jakość powietrza, wód, gleb) lub monitoringiem komponentów, czyli "co jest zmierzone i w jakiej kondycji". Presje to nie "elementy", tylko "naciski na elementy".
  • "potrzebne do zalesienia terenu" – zalesienie jest działaniem praktycznym/rekultywacyjnym, a nie typową kategorią danych gromadzonych jako "presje" w monitoringu. Może wynikać z oceny stanu lub planu ochrony, ale nie jest definicją bloku presji.
  • "do celów naliczania opłat za korzystanie ze środowiska" – opłaty są mechanizmem administracyjno-finansowym. Choć mogą wykorzystywać dane o emisjach, nie stanowią celu definicyjnego bloku "presje"; blok ma opisywać oddziaływania na środowisko, a nie rozliczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "presje", myśl: źródła i przyczyny oddziaływań. Gdy widzisz "elementy środowiska" (powietrze, wody, gleby), myśl: stan i wyniki pomiarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Presje" to naciski/oddziaływania na środowisko wynikające głównie z działalności człowieka. Obejmują informacje o źródłach i rodzaju obciążeń, np. emisjach do powietrza, zrzutach do wód, wytwarzaniu odpadów czy przekształcaniu terenu.
"Presje" opisują przyczyny (skąd pochodzą zanieczyszczenia i inne oddziaływania), a "stan" opisuje skutki mierzone w środowisku (np. stężenia w powietrzu i wodzie). Pomaga schemat: przyczyna → stan → reakcja.
Źródła emisji lub zrzutów są bezpośrednim "naciskiem" na środowisko, bo określają, jakie substancje i w jakim charakterze są wprowadzane. To właśnie presje uruchamiają zmiany w jakości komponentów środowiska, które później widać w danych o stanie.
Typowe przykłady to informacje o źródłach i wielkościach wprowadzania zanieczyszczeń: emisje z instalacji, transportu i ogrzewania, zrzuty ścieków, ilości odpadów, pobór wody, a także zmiany użytkowania terenu wpływające na siedliska.
Nie. Opłaty to instrument administracyjno-finansowy, a presje to opis oddziaływań na środowisko. Dane o emisjach mogą być wykorzystywane do naliczania opłat, ale w klasyfikacji bloków informacyjnych nie definiuje się "presji" jako "danych do rozliczeń".
Najczęściej wtedy, gdy kojarzy monitoring wyłącznie z pomiarami jakości powietrza, wód lub gleb. Wtedy automatycznie wybiera odpowiedzi o "elementach środowiska". Warto pamiętać: stan = wyniki pomiarów, presje = źródła/oddziaływania.
Ucz się pojęć blokowych i ich logiki: co opisuje przyczyny (presje), co opisuje wyniki w środowisku (stan), a co opisuje działania naprawcze/zarządzanie (reakcje). Pomaga krótkie fiszkowanie definicji i układanie przykładów do każdego bloku.
Zalesienie jest działaniem praktycznym (np. rekultywacją lub elementem planu ochrony), a nie kategorią danych opisujących naciski. Presje mówią o tym, co obciąża środowisko (np. emisje), natomiast działania typu zalesienie to raczej reakcje lub środki zaradcze.
Sformułowania typu "presje", "źródła", "wprowadzanie substancji", "emisje", "zrzuty" sugerują poziom przyczynowy. Jeśli w odpowiedziach pojawiają się "elementy środowiska" lub "jakość", zwykle dotyczy to stanu, a nie presji.
Nie zawsze. Często obejmują zanieczyszczenia, ale pojęcie presji jest szersze i może dotyczyć także innych oddziaływań: przekształceń terenu, fragmentacji siedlisk, hałasu czy nadmiernego poboru zasobów. Kluczowe jest to, że są to czynniki wywierające nacisk.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu monitoringu środowiska i wskaźników presji–stanu–reakcji (PSR/DPSIR)
  • Podręczniki/opracowania dotyczące źródeł zanieczyszczeń (emisje do powietrza, zrzuty do wód, odpady)
  • Oficjalne opracowania i opisy bloków informacyjnych PMŚ (GIOŚ/instytucje PMŚ) – do weryfikacji aktualnego nazewnictwa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego