KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2015

To zestaw krótkich, konkretnych reguł i przewidywalnych konsekwencji, znanych dziecku od początku zajęć.

Zasady powinny być sformułowane jasno (co robić), często przypominane i stosowane konsekwentnie, aby dziecko mogło się do nich odwołać w trudnej sytuacji.

Najlepiej działają zasady: krótkie, pozytywne i obserwowalne, np. "czekam na swoją kolej", "sprzątam po zabawie".

Unikaj ogólników typu "bądź grzeczny". Dziecko łatwiej wykona polecenie, gdy wie, jaki konkretny ruch lub zachowanie jest oczekiwane.

Bo jest to komunikat zbyt ogólny i często nierealny dla dziecka, które ma trudność z hamowaniem impulsów.

Skuteczniejsze jest wskazanie zachowania alternatywnego (co dziecko ma zrobić) oraz zapewnienie struktury: zasady, plan zajęć, krótkie etapy i wzmacnianie pożądanych zachowań.

Nie. Długie, wyłącznie stolikowe aktywności mogą nasilać znużenie i trudności z koncentracją.

Lepsze jest przeplatanie zadań: krótkie działania przy stoliku, aktywności ruchowe oraz jasne "przejścia" (sygnał, co kończymy i co zaczynamy), zgodnie z ustalonymi zasadami.

Warto ją uporządkować: wydzielić strefy (zabawa, praca, wyciszenie), ograniczyć nadmiar bodźców i zapewnić bezpieczeństwo.

To nie oznacza "maksymalnego ograniczania" miejsca, lecz taką aranżację, by dziecko miało jasne ramy i mniej rozproszeń, a jednocześnie mogło się ruszać adekwatnie do zadania.

Konsekwencje powinny być szybkie, przewidywalne i proporcjonalne, np. krótkie przerwanie aktywności, przypomnienie zasady, powrót do zadania.

Unikaj długich kar i zawstydzania. Najważniejsza jest spójność: dziecko uczy się, że reguły obowiązują zawsze, a nie "czasem".

To wzmacnianie zachowań pożądanych (pochwała, punkt, naklejka, przywilej) zaraz po ich wystąpieniu.

U dzieci z nadruchliwością sprawdza się szczególnie, gdy nagradzamy konkret: "podniosłeś rękę zanim coś powiedziałeś". Wzmacnianie buduje motywację skuteczniej niż same zakazy.

Częste błędy to: zbyt ogólne polecenia, brak stałych zasad, zmienność reakcji dorosłego oraz próby "wymuszenia spokoju" przez same zakazy.

Innym błędem jest plan zajęć bez przerw ruchowych. Skuteczniej działa struktura, krótkie etapy i konsekwencja niż długie zakazy.

Od razu, najlepiej na początku cyklu zajęć lub dnia: rutyna obniża niepewność i pomaga w samokontroli.

Plan powinien być prosty i przewidywalny (co po czym następuje). Warto też uprzedzać o zmianach i stosować stałe sygnały przejścia, np. hasło, dźwięk, obrazek.

Ucz się rozpoznawania rozwiązań wspierających: jasne zasady, konsekwencje, rutyna, krótkie zadania, przeplatanie aktywności i wzmacnianie pozytywne.

Na egzaminie odrzuć odpowiedzi skrajnie restrykcyjne (same zakazy, tylko siedzenie, "maksymalne" ograniczenia), bo zwykle nie uczą samoregulacji.