Zestawienie obrotów i sald jest narzędziem kontrolnym, które porządkuje dane z kont księgi głównej (a często także kont pomocniczych) i pozwala sprawdzić, czy zapisy dokonano zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. W rachunkowości każda operacja gospodarcza ujmowana jest co do zasady po dwóch stronach (Dt/Wn i Ct/Ma) w tej samej kwocie, dzięki czemu księgi pozostają w równowadze.
Relacja "saldo Dt = saldo Ct" opisuje wymóg, aby suma sald debetowych była równa sumie sald kredytowych w prawidłowo sporządzonym zestawieniu. Jest to konsekwencja tego, że salda są wynikiem obrotów na kontach, a te (w ujęciu łącznym) muszą się bilansować. Taka kontrola pomaga wychwycić m.in. brak przeciwstawnego zapisu, przestawienie cyfr w kwocie lub błędne przeniesienie zapisów na konto.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "saldo Dt > saldo Ct" wprowadza nierównowagę stron, co w poprawnie prowadzonych zapisach nie powinno wystąpić; taki wynik sugerowałby błąd księgowania lub zestawienia.
- "obroty Dt < saldo Ct" miesza dwie różne wielkości: obroty (przepływy w okresie) oraz saldo (stan wynikowy). Porównywanie ich bez dodatkowych warunków nie jest kryterium poprawności zestawienia.
- "obroty Dt = saldo Ct" również zestawia obrót z saldem, czyli wielkości o innym znaczeniu i jednostce interpretacyjnej; sama równość takich wartości nie jest typową kontrolą formalno-rachunkową.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o kontrolę poprawności zestawienia zwracaj uwagę, czy porównywane są obroty z obrotami albo salda z saldami, oraz czy chodzi o sumy (łącznie), a nie o pojedyncze konta.
