KWALIFIKACJA SPC6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 11.
W procesie produkcji masła śmietankę wypływającą z wirówki kieruje się kolejno do:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kolejność "pasteryzator, odgazowywacz, tank, masielnica" odpowiada typowemu przygotowaniu śmietanki do zmaślania: najpierw obróbka cieplna ograniczająca mikroflorę, następnie usunięcie gazów/powietrza, potem dojrzewanie w tanku (stabilizacja właściwości), a na końcu zmaślanie w masielnicy.

Pełne wyjaśnienie:

W typowej technologii masła śmietanka po oddzieleniu w wirówce wymaga przygotowania, aby proces zmaślania przebiegał stabilnie, a wyrób miał właściwą jakość i trwałość. Dlatego stosuje się kolejność: pasteryzacja → odgazowanie → tank (dojrzewanie) → masielnica.

Pasteryzator jest pierwszym kluczowym etapem, ponieważ obróbka cieplna ogranicza liczbę drobnoustrojów oraz inaktywuje część enzymów, co zmniejsza ryzyko niepożądanych zmian w tłuszczu i w aromacie podczas dalszych etapów. Rozpoczynanie od pasteryzacji jest logiczne, bo kolejne operacje powinny odbywać się na surowcu o kontrolowanej czystości mikrobiologicznej.

Odgazowywacz umieszcza się po pasteryzacji, aby usunąć rozpuszczone gazy i pęcherzyki powietrza. Ma to znaczenie jakościowe (mniejsza skłonność do pienienia, lepsza stabilność) oraz ogranicza niekorzystne procesy związane z obecnością tlenu. Dzięki temu śmietanka lepiej nadaje się do kolejnego etapu.

Tank (zbiornik/dojrzewalnik) służy do utrzymania śmietanki w zadanych warunkach czasu i temperatury, aby ustabilizować jej właściwości przed zmaślaniem. To etap "wyrównania" parametrów procesu w skali produkcyjnej.

Masielnica jest etapem końcowym, bo to w niej zachodzi właściwe zmaślanie – rozbijanie struktury tłuszczowej i tworzenie ziarna masła. Umieszczenie masielnicy wcześniej byłoby błędem technologicznym, bo śmietanka nie byłaby właściwie przygotowana.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo przestawiają kolejność w sposób niespójny technologicznie: kierowanie do tanku przed pasteryzacją miesza etap przygotowania z etapem utrwalania, a wprowadzanie homogenizatora sugeruje schemat typowy dla innych wyrobów (np. mleko/śmietanka do spożycia), nie dla standardowego ciągu prowadzącego bezpośrednio do zmaślania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Po wyjściu z wirówki śmietanka jest zwykle kierowana do etapów przygotowania do zmaślania: obróbki cieplnej (pasteryzacja), następnie odgazowania, dalej do tanku na dojrzewanie/stabilizację parametrów, a dopiero potem do masielnicy, gdzie zachodzi właściwe zmaślanie.
Pasteryzacja na początku ogranicza mikroflorę i aktywność enzymów, co poprawia bezpieczeństwo i stabilność jakości śmietanki. Dzięki temu kolejne operacje (odgazowanie i dojrzewanie w tanku) prowadzi się na surowcu o kontrolowanych parametrach, co zmniejsza ryzyko wad smakowych i skrócenia trwałości masła.
Odgazowywanie to usuwanie powietrza i rozpuszczonych gazów ze śmietanki. Stosuje się je, aby ograniczyć pienienie, poprawić stabilność procesu, a także zmniejszyć wpływ tlenu na jakość tłuszczu. W praktyce ułatwia to prowadzenie dalszych etapów i uzyskanie powtarzalnych parametrów przed zmaślaniem.
Tank (zbiornik/dojrzewalnik) służy do wyrównania i stabilizacji parametrów śmietanki, zwłaszcza czasu i temperatury przetrzymania przed zmaślaniem. Pozwala to uzyskać bardziej powtarzalny przebieg zmaślania i stabilniejsze cechy wyrobu. W tanku realizuje się też organizacyjnie buforowanie produkcji.
Śmietanka trafia do masielnicy dopiero po etapach przygotowania: pasteryzacji, odgazowaniu oraz przetrzymaniu w tanku w warunkach dojrzewania/stabilizacji. Masielnica jest urządzeniem, w którym zachodzi właściwe zmaślanie, więc podanie do niej nieprzygotowanej śmietanki zwiększa ryzyko problemów technologicznych i jakościowych.
W typowym schemacie przygotowania śmietanki do zmaślania homogenizator nie jest kluczowym, standardowym urządzeniem bezpośrednio przed masielnicą. Homogenizacja częściej kojarzy się z innymi wyrobami mleczarskimi, gdzie rozdrabnia się kuleczki tłuszczu dla stabilności. W procesie masła istotniejsze są pasteryzacja, odgazowanie i dojrzewanie.
Najczęstsze błędy to zamiana kolejności dwóch etapów (np. tank przed pasteryzatorem) oraz wstawianie urządzeń kojarzonych z innymi procesami (np. homogenizator). Pomaga myślenie funkcjami: najpierw utrwalenie i bezpieczeństwo, potem poprawa właściwości fizycznych, następnie stabilizacja w tanku, a na końcu zmaślanie.
Warto ułożyć ciąg według celu technologicznego: (1) zabezpiecz surowiec i ujednolić (pasteryzacja), (2) usuń niepożądane gazy i tlen (odgazowanie), (3) ustabilizuj parametry przed operacją właściwą (tank/dojrzewanie), (4) wykonaj operację wytwarzającą produkt (masielnica).
Kierowanie śmietanki do tanku przed pasteryzacją zwiększa ryzyko niekontrolowanych zmian mikrobiologicznych i enzymatycznych podczas przetrzymania, a także utrudnia zapewnienie powtarzalnych warunków. W typowej logice procesu najpierw wykonuje się obróbkę cieplną, a dopiero potem etapy stabilizujące i przygotowujące do zmaślania.
Taka kolejność sprzyja powtarzalności: pasteryzacja stabilizuje bezpieczeństwo i ogranicza ryzyko wad, odgazowanie zmniejsza wpływ tlenu i pienienia, a tank pozwala wyrównać parametry przed zmaślaniem. W efekcie proces w masielnicy przebiega stabilniej, a masło ma bardziej jednolite cechy, zwłaszcza zapach i konsystencję.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii mleczarstwa (dział: masło i tłuszcze mleczne)
  • Instrukcje stanowiskowe/technologiczne zakładu (schemat linii masła)
  • Notatki z operacji jednostkowych: pasteryzacja, odgazowanie, dojrzewanie, zmaślanie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego