KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 17.
W profilaktyce odleżyn u podopiecznych stale leżących w łóżku, najważniejsze jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najważniejszym elementem profilaktyki odleżyn u osoby stale leżącej jest częsta zmiana pozycji ciała, bo ogranicza długotrwały ucisk i niedokrwienie tkanek w miejscach narażonych (np. okolica krzyżowa, pięty). Talk, dieta czy wietrzenie mogą wspierać ogólną opiekę, ale nie zastępują odciążania.

Pełne wyjaśnienie:

Odleżyny powstają przede wszystkim na skutek długotrwałego ucisku na tkanki (często także tarcia i sił ścinających). U osoby stale leżącej ucisk utrzymuje się w tych samych miejscach, co prowadzi do niedokrwienia, uszkodzeń skóry i tkanek głębszych. Dlatego kluczowe w profilaktyce jest częste zmienianie pozycji ciała i właściwe pozycjonowanie, które regularnie odciąża obszary najbardziej narażone.

Odpowiedź "częste zmienianie pozycji ciała." jest poprawna, bo bezpośrednio usuwa przyczynę problemu: zmniejsza czas ciągłego nacisku na te same punkty podparcia. W praktyce łączy się to z obserwacją skóry, oceną komfortu, zastosowaniem pomocy pozycjonujących oraz dbałością o to, by unikać przesuwania podopiecznego po prześcieradle (tarcie) i zapadających się pozycji zwiększających ścinanie.

Pozostałe propozycje mają znaczenie drugorzędne lub są nieadekwatne jako "najważniejsze". "Częste stosowanie talku na skórę." nie eliminuje ucisku; dodatkowo nieprawidłowo stosowane preparaty mogą podrażniać skórę lub maskować problem wilgoci. "Stosowanie lekkostrawnej diety." może być elementem ogólnej opieki (np. przy dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego), ale nie jest działaniem celowanym w mechanizm powstawania odleżyn. "Pośrednie wietrzenie pomieszczenia." poprawia komfort i higienę otoczenia, jednak również nie odciąża tkanek ani nie zmniejsza nacisku.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się profilaktyka odleżyn u osoby unieruchomionej, szukaj odpowiedzi związanej z odciążaniem (zmiana pozycji, właściwe ułożenie, redukcja tarcia) jako podstawą postępowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najważniejsze jest regularne odciążanie miejsc ucisku, czyli częsta zmiana pozycji ciała i prawidłowe ułożenie. To bezpośrednio ogranicza niedokrwienie tkanek, które prowadzi do uszkodzeń skóry. Pozostałe działania (higiena, dieta, komfort) są wspierające, ale nie kluczowe.
Odleżyny wynikają głównie z długotrwałego ucisku na te same punkty podparcia. Zmiana pozycji przerywa ucisk, poprawia ukrwienie i zmniejsza ryzyko martwicy. Dodatkowo pozwala zauważyć zaczerwienienia i szybko zareagować, zanim dojdzie do głębszych uszkodzeń.
To zależy od stanu podopiecznego, tolerancji ucisku, skóry, rodzaju materaca i ryzyka odleżyn. W praktyce planuje się regularne repozycjonowanie oraz ocenę skóry przy każdej zmianie ułożenia. Na egzaminie kluczowe jest rozumienie zasady: ucisk musi być cyklicznie odciążany.
Najbardziej narażone są okolice, gdzie kość jest blisko skóry i występuje stały ucisk: kość krzyżowa, pośladki, biodra, pięty, kostki, łopatki, potylica. W opiece warto te miejsca oglądać przy toalecie i zmianie pozycji, zwracając uwagę na zaczerwienienie i ból.
Talk nie jest działaniem podstawowym w profilaktyce odleżyn, bo nie usuwa przyczyny, czyli ucisku. Najpierw trzeba zadbać o odciążanie i prawidłowe ułożenie. Jeśli pojawia się problem wilgoci lub otarć, dobór preparatów powinien być celowy i bezpieczny dla skóry, a nie rutynowy.
Dieta ma znaczenie wspierające: niedożywienie i odwodnienie mogą pogarszać stan skóry oraz gojenie. Jednak w pytaniach o "najważniejsze" działanie przy osobie stale leżącej zwykle chodzi o odciążanie (zmianę pozycji). Żywienie jest ważne, ale nie zastępuje repozycjonowania.
Wczesnym sygnałem jest zaczerwienienie skóry w miejscu ucisku, które nie blednie po odciążeniu, a także ocieplenie, obrzęk, tkliwość lub ból. Dlatego obserwacja skóry powinna towarzyszyć zmianom pozycji i czynnościom higienicznym. Szybka reakcja zmniejsza ryzyko rany.
Pomocne są m.in. poduszki i wałki pozycjonujące, kliny, ochraniacze na pięty oraz materace zmiennociśnieniowe (w zależności od potrzeb). Ważne: sprzęt wspiera profilaktykę, ale nie zastępuje systematycznego pozycjonowania i kontroli skóry. Liczy się też prawidłowa technika ułożenia.
Wietrzenie poprawia komfort i jakość powietrza, ale odleżyny powstają głównie przez ucisk, tarcie i ścinanie działające na skórę i tkanki. Dlatego najważniejsze są działania bezpośrednio redukujące nacisk: zmiana pozycji, odciążanie miejsc narażonych i unikanie przesuwania pościeli.
Częste błędy to: zbyt rzadkie zmiany pozycji, podciąganie chorego po prześcieradle (tarcie), brak oglądania skóry w miejscach ucisku oraz przekonanie, że "kremy i pudry wystarczą". Skuteczna profilaktyka wymaga systemu: planu ułożeń, obserwacji i reagowania na zaczerwienienia.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Talk, dieta czy wietrzenie mogą wspierać ogólną opiekę, ale nie zastępują odciążania."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) / National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP) / Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA), "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019 (guideline – zalecenia dot. odciążania i repozycjonowania).
  • EPUAP – strona zasobów i publikacji dot. odleżyn/pressure ulcers: https://www.epuap.org/resources/ (dostęp: 2026-03-01).
  • Mayo Clinic, "Bedsores (pressure ulcers) – Symptoms and causes / Prevention": https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bed-sores/symptoms-causes/syc-20355893 (dostęp: 2026-03-01).

Materiały:

  • Zalecenia i poradniki dotyczące profilaktyki odleżyn (materiały organizacji zajmujących się ranami przewlekłymi)
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej omawiające odleżyny i opiekę nad osobą unieruchomioną
  • Szkolenia z pozycjonowania i transferu osoby zależnej (ergonomia opiekuna, bezpieczeństwo)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego