KWALIFIKACJA ROL4 + ROL5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 32.
W przedsiębiorstwie rolnym przeprowadzono inwentaryzację i stwierdzono niedobór produktów w magazynie niezawiniony przez magazyniera, spowodowany zdarzeniem losowym. Wskaż w jaki sposób należy rozliczyć ten niedobór.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niedobór niezawiniony powstały wskutek zdarzenia losowego rozlicza się jako stratę jednostki, a nie jako roszczenie lub należność wobec magazyniera. Dlatego właściwa ścieżka ewidencji prowadzi przez "Rozliczenie niedoborów i szkód" do ujęcia jako "Straty nadzwyczajne", a nie do kosztów produkcji.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dwa kluczowe warunki: niedobór jest niezawiniony przez magazyniera oraz wynika ze zdarzenia losowego. Taki opis oznacza, że różnica inwentaryzacyjna nie powinna skutkować obciążeniem pracownika ani tworzeniem wobec niego należności. W praktyce rozliczenie dotyczy więc ujęcia straty w jednostce jako skutku szkody.

Odpowiedź "Produkty -> Rozliczenie niedoborów i szkód -> Straty nadzwyczajne" jest spójna z logiką ewidencyjną: najpierw identyfikuje się, że braki dotyczą zapasów (produkty), następnie rozlicza się je w module/obszarze różnic inwentaryzacyjnych i szkód, a finalnie kwalifikuje jako stratę wynikającą z okoliczności nadzwyczajnych (losowych), a nie jako normalny element procesu wytwórczego.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieadekwatne?

  • "Roszczenia sporne" sugerują istnienie sporu i dochodzenia roszczeń, czyli sytuację, w której można wskazać podmiot odpowiedzialny lub co najmniej kwestionuje się odpowiedzialność. Przy zdarzeniu losowym i braku zawinienia nie jest to naturalny kierunek rozliczenia.
  • "Należności od pracowników" oznaczają obciążenie pracownika wartością niedoboru (typowe dla niedoborów zawinionych). To stoi w sprzeczności z informacją, że magazynier nie ponosi winy.
  • "Koszty produkcji" dotyczą kosztów związanych z wytwarzaniem (zużyciem w procesie), a nie strat ujawnionych w magazynie wskutek szkody. Włączenie niedoboru losowego do kosztu wytworzenia zniekształca obraz kosztów produkcji i analizę efektywności.

Wskazówka egzaminacyjna: w pierwszej kolejności zawsze odpowiedz sobie na pytanie, czy niedobór jest zawiniony (kto odpowiada) czy niezawiniony (strata jednostki), a dopiero potem dobieraj kategorię rozliczenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niedobór niezawiniony to brak zapasów stwierdzony podczas inwentaryzacji, którego nie można przypisać winie osoby materialnie odpowiedzialnej. Wynika zwykle z przyczyn niezależnych (np. zdarzeń losowych). W rozliczeniu traktuje się go jako stratę jednostki, a nie jako obciążenie pracownika.
Zdarzenie losowe oznacza, że przyczyna szkody jest niezależna od działania pracownika i trudno jej zapobiec standardowymi czynnościami. Skoro brak jest podstaw do odpowiedzialności materialnej, nie tworzy się należności od pracownika. W efekcie niedobór ujmuje się jako strata jednostki.
Kluczowe jest ustalenie przyczyny i możliwości przypisania odpowiedzialności. Niedobór zawiniony wiąże się z zaniedbaniem, naruszeniem procedur lub niewłaściwym zabezpieczeniem mienia. Niedobór niezawiniony wynika z okoliczności obiektywnych (np. szkoda losowa) i nie skutkuje obciążeniem pracownika.
Należności od pracowników ujmuje się wtedy, gdy niedobór jest zawiniony i istnieją podstawy do przypisania odpowiedzialności materialnej (np. niedochowanie obowiązków, brak wymaganych zabezpieczeń, naruszenie instrukcji). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle jest to wyraźnie sygnalizowane słowami "zawiniony" lub "z winy".
To etap, w którym ustala się przyczynę różnicy inwentaryzacyjnej, wartość niedoboru oraz sposób jej ujęcia w ewidencji. W praktyce obejmuje dokumentację (protokoły, wyjaśnienia), kwalifikację (zawinione/niezawinione) oraz wskazanie, czy tworzy się roszczenie, należność, czy księguje stratę jednostki.
Koszty produkcji opisują nakłady poniesione na wytworzenie wyrobów (materiały, robocizna, koszty pośrednie). Niedobór losowy to strata ujawniona w magazynie wskutek szkody, a nie zaplanowane zużycie w procesie wytwórczym. Włączenie go do kosztu produkcji zafałszowałoby kalkulacje i analizy efektywności.
Najczęściej sporządza się dokumenty potwierdzające różnice inwentaryzacyjne (zestawienia różnic), protokół wyjaśnienia przyczyn niedoboru oraz decyzję o sposobie rozliczenia. Przy zdarzeniu losowym istotne są także dowody zdarzenia (np. notatka służbowa, protokół szkody), aby uzasadnić kwalifikację jako strata.
Nie. "Roszczenia sporne" mają sens wtedy, gdy istnieje spór co do odpowiedzialności lub zasadności dochodzenia roszczenia. Jeśli niedobór jest jednoznacznie niezawiniony (np. zdarzenie losowe), to zwykle nie ma podstaw do kierowania sprawy na ścieżkę roszczeń.
Najczęściej myli się niedobory zawinione z niezawinionymi i automatycznie wybiera obciążenie pracownika. Częsty błąd to też wrzucanie strat losowych do kosztów produkcji, bo "dotyczy produktów". Warto zawsze czytać uważnie, czy w treści jest wskazane zawinienie i jaka jest przyczyna niedoboru.
Najlepiej ćwiczyć na krótkich scenariuszach: zawiniony/niezawiniony, kradzież, zdarzenie losowe, błąd ewidencji. Do każdego scenariusza dopasuj właściwą kategorię rozliczenia (strata vs należność/roszczenie). Pomaga też tworzenie tabeli: "przyczyna" → "odpowiedzialność" → "sposób ujęcia".
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że niedobór niezawiniony powstały wskutek zdarzenia losowego rozlicza się jako stratę jednostki, a nie jako roszczenie lub należność wobec magazyniera.

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do rachunkowości w agrobiznesie (gospodarka magazynowa i inwentaryzacja)
  • Materiały szkolne z ewidencji zapasów oraz rozliczania różnic inwentaryzacyjnych
  • Instrukcja inwentaryzacyjna i polityka rachunkowości przykładowego przedsiębiorstwa (do ćwiczeń klasyfikacji przypadków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego