KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015 (test 2)

PYTANIE NR 36.
W przedstawionym na rysunku układzie sterowania elektropneumatycznego, po wciśnięciu przycisku S1 wysuwa się tłoczysko siłownika A1. Najbardziej prawdopodobną przyczyną niewysuwania się tłoczyska siłownika A2 jest uszkodzenie
Ilustracja przedstawia schemat układu sterowania elektropneumatycznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli po wciśnięciu S1 wysuwa się A1, to tor zasilania i część sterowania dla pierwszego kroku działa poprawnie.
W typowym układzie sekwencyjnym wysuw A2 jest odblokowany sygnałem z czujnika położenia (kontaktronu) potwierdzającego wymagany stan. Uszkodzenie B2 może uniemożliwić podanie sygnału startu kroku dla A2.

Pełne wyjaśnienie:

W układach sterowania elektropneumatycznego często występuje sterowanie sekwencyjne: kolejny ruch (np. wysuw siłownika A2) jest możliwy dopiero wtedy, gdy poprzedni ruch został potwierdzony przez czujnik położenia. Takie potwierdzenie realizują m.in. kontaktrony (czujniki magnetyczne) montowane przy siłownikach, które sygnalizują osiągnięcie położenia krańcowego.

Skoro po naciśnięciu S1 wysuwa się tłoczysko A1, można wnioskować, że:

  • zasilanie (elektryczne i pneumatyczne) jest co najmniej na tyle poprawne, że umożliwia wykonanie pierwszego ruchu,
  • sygnał z S1 jest skutecznie przetwarzany przez układ sterowania dla kroku z A1.

Jeżeli mimo tego A2 nie wysuwa się, to najbardziej prawdopodobną przyczyną w logice sekwencyjnej jest brak spełnienia warunku przejścia do kolejnego kroku. Takim warunkiem bywa sygnał z odpowiedniego czujnika położenia. Dlatego uszkodzenie kontaktronu B2 (np. brak zmiany stanu styku mimo dojazdu tłoka, przerwa w obwodzie, rozkalibrowanie położenia czujnika) może blokować uruchomienie elementu wykonawczego odpowiedzialnego za ruch A2.

Odpowiedź "przycisku S2" jest mniej prawdopodobna, jeśli S2 nie jest bezpośrednim warunkiem startu A2 w danym kroku (często S2 służy do innej funkcji, np. resetu lub ruchu przeciwnego). "Kontaktron B1" również może pełnić inną rolę (np. potwierdzenie położenia początkowego A1 albo innego kroku), więc bez spełnienia jego funkcji w schemacie nie jest najlepszym typem usterki dla opisanego objawu. "Przycisk S1" odpada, bo z opisu wynika, że po jego użyciu A1 wykonuje ruch, czyli S1 spełnia swoją podstawową funkcję wyzwalania sekwencji.

W praktyce diagnostycznej warto sprawdzić: stan wejścia z B2 (LED na czujniku/wejściu), ciągłość obwodu, ustawienie czujnika na siłowniku oraz to, czy zawór sterujący A2 dostaje sygnał na cewkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kontaktron to czujnik/styk magnetyczny, który zmienia stan pod wpływem pola magnetycznego (np. magnesu w tłoku siłownika). W elektropneumatyce służy najczęściej do sygnalizacji położenia krańcowego tłoka i przekazania sygnału do sterowania sekwencją.
Czujnik krańcowy potwierdza osiągnięcie wymaganego położenia (np. wysunięcie lub wsunięcie). Taki sygnał jest używany jako warunek przejścia do kolejnego kroku cyklu, blokada bezpieczeństwa lub informacja zwrotna do sterownika/przekaźników.
W wielu układach A2 startuje dopiero po spełnieniu warunku (sprzężenie zwrotne), np. zadziałaniu odpowiedniego czujnika położenia. Jeśli czujnik nie daje sygnału, sterowanie może nie wysterować zaworu A2, mimo że wcześniejszy ruch A1 przebiega prawidłowo.
Najczęściej sprawdza się zmianę stanu sygnału podczas ruchu tłoka: obserwuje się diodę czujnika, wejście w sterowniku, albo mierzy ciągłość/rezystancję styku. Ważne jest też ustawienie czujnika na profilu siłownika i sprawdzenie okablowania pod kątem przerwy.
Nie zawsze. Jeśli przycisk dotyczy innej funkcji (np. reset, zatrzymanie, ręczne sterowanie innym krokiem), to jego uszkodzenie nie musi blokować całego cyklu. Dlatego na egzaminie trzeba ocenić, czy dany przycisk jest warunkiem uruchomienia konkretnego ruchu.
Częste błędy to: pomijanie warunków przejścia między krokami, mylenie czujników położenia (który odpowiada za które położenie), oraz skupienie się tylko na części pneumatycznej bez prześledzenia obwodu elektrycznego sterującego cewkami zaworów.
Charakterystyczne jest to, że kolejny siłownik uruchamia się dopiero po sygnale potwierdzenia z czujnika (np. kontaktronu) poprzedniego ruchu. W schemacie widać wtedy zależności typu: przycisk start + czujnik położenia → dopiero wtedy wysterowanie następnej cewki zaworu.
Stosuje się je, gdy potrzebna jest informacja o położeniu tłoka bez mechanicznego styku (większa trwałość, łatwy montaż). Są typowe w automatyce maszyn, gdzie sekwencja ruchów musi być potwierdzana, a sterownik wymaga sygnałów wejściowych z czujników.
Objaw może wyglądać jak awaria: brak sygnału potwierdzenia położenia, zatrzymanie sekwencji, brak wysterowania kolejnego zaworu. Czujnik może działać elektrycznie, ale być przesunięty tak, że nie "widzi" magnesu w tłoku w wymaganym punkcie.
Ćwicz czytanie schematów: najpierw ustal krok po kroku, co uruchamia pierwszy ruch, a potem jakie są warunki dla kolejnych. Naucz się typowych elementów (zawór 5/2, cewka, krańcówka, kontaktron) i trenuj diagnostykę: "co musi zadziałać, żeby następny ruch był możliwy?".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Uszkodzenie B2 może uniemożliwić podanie sygnału startu kroku dla A2."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektropneumatyki (schematy sekwencyjne, podstawowe cykle A+ A-)
  • Instrukcje producentów czujników kontaktronowych do siłowników (zasada działania, typowe uszkodzenia)
  • Ćwiczenia z czytania schematów E/P: identyfikacja warunków przejścia między krokami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego