KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 37.
W przekładni czterostopniowej zębatej uszkodzeniu uległo jedno łożysko toczne. Które łożyska należy wymienić podczas naprawy tej przekładni?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymiana wszystkich łożysk w przekładni jest podejściem konserwatywnym: łożyska zwykle pracują w podobnym czasie i warunkach, więc awaria jednego może oznaczać zbliżone zużycie pozostałych. Taki remont ogranicza ryzyko kolejnej, szybkiej awarii i kosztownego ponownego demontażu przekładni.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładni zębatej wielostopniowej łożyska toczne są elementami o dużym wpływie na niezawodność całego zespołu. Zazwyczaj pracują przez podobny czas, w zbliżonych warunkach obciążenia, temperatury i smarowania. Jeśli jedno łożysko uległo uszkodzeniu, w praktyce serwisowej często traktuje się to jako sygnał, że pozostałe mogły również zbliżyć się do końca swojej trwałości lub pracowały w niekorzystnych warunkach (np. zanieczyszczony smar, niewspółosiowość, błędy montażu).

Dlatego odpowiedź "Wszystkie łożyska danej przekładni." jest poprawna jako podejście konserwatywne: zmniejsza ryzyko kolejnych awarii w krótkim czasie po naprawie i ogranicza prawdopodobieństwo ponownego demontażu przekładni (który bywa kosztowny i czasochłonny). Jest to szczególnie istotne, gdy koszt przestoju maszyny jest wysoki lub dostęp do przekładni jest utrudniony.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej właściwe w typowym ujęciu szkoleniowym:

  • "Tylko jedno uszkodzone." – zakłada, że reszta łożysk jest w dobrym stanie, choć mają podobną historię pracy; zwiększa ryzyko, że wkrótce po naprawie kolejne łożysko zacznie hałasować lub przegrzewać się.
  • "Tylko uszkodzone znajdujące się na tym samym wałku." – ogranicza zakres wymiany, ale nadal pomija fakt, że cała przekładnia mogła pracować w warunkach sprzyjających zużyciu (smarowanie, zabrudzenia), które oddziałują na wszystkie łożyska.
  • "Łożyska na wałku z uszkodzonym łożyskiem i łożyska na wałkach współpracujących." – brzmi rozsądnie, ale wciąż może pozostawić w przekładni łożyska o podobnym stopniu zużycia, co nie eliminuje ryzyka kolejnej awarii i ponownego demontażu.

W praktyce przemysłowej spotyka się też podejście "ekonomiczne" (wymiana tylko uszkodzonych po ocenie stanu pozostałych), jednak w zadaniach egzaminacyjnych często promuje się rozwiązanie minimalizujące ryzyko i liczbę przyszłych interwencji serwisowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bo łożyska w przekładni zwykle mają podobną historię pracy i pracują w zbliżonych warunkach. Awaria jednego może oznaczać, że pozostałe są blisko końca trwałości lub pracowały w niekorzystnym smarowaniu. Wymiana kompletu zmniejsza ryzyko szybkiej kolejnej awarii i ponownego demontażu.
Typowe przyczyny to: niewłaściwe smarowanie, zanieczyszczenia (pył, opiłki), błędy montażu (złe pasowanie, uderzanie), niewspółosiowość wałów, przeciążenia oraz praca w podwyższonej temperaturze. Często kilka czynników działa jednocześnie, przyspieszając zużycie.
Najczęstsze objawy to: wzrost hałasu, nietypowe dźwięki (szum, tarcie), wzrost drgań, podwyższona temperatura obudowy, wycieki lub zmiana barwy smaru/oleju oraz metaliczne opiłki w środku smarnym. Objawy zwykle narastają w czasie.
Nie zawsze. W praktyce bywa to możliwe po ocenie stanu pozostałych łożysk i warunków pracy, ale zwiększa ryzyko, że inne łożysko ulegnie awarii wkrótce po naprawie. W zadaniach szkolnych i przy naprawach "na pewność" często stosuje się wymianę wszystkich łożysk.
Koszt przestoju bywa większy niż koszt samych łożysk. Jeśli po wymianie tylko jednego łożyska dojdzie do kolejnej awarii, trzeba ponownie rozbierać przekładnię, co oznacza dodatkową robociznę, czas i straty produkcyjne. Wymiana kompletu często minimalizuje ryzyko powtórnej interwencji.
Częste błędy to: wbijanie łożyska młotkiem, brak właściwych narzędzi do osadzania, niewłaściwe pasowanie, zabrudzenia podczas montażu, pomylenie stron/uszczelnień, brak kontroli luzu i współosiowości oraz użycie nieodpowiedniego smaru/oleju. Skutek to szybkie przegrzewanie i przyspieszone zużycie.
Stosuje się oględziny (ślady przegrzania, wżery), ocenę płynności obrotu, pomiar luzu, analizę smaru/oleju (opiłki), a w eksploatacji także pomiary drgań i temperatury. W praktyce decyzja zależy od krytyczności urządzenia oraz czasu i kosztu demontażu.
Demontaż przekładni jest pracochłonny i obarczony ryzykiem błędów (zabrudzenia, uszkodzenia uszczelnień, złe ustawienie). Do tego dochodzi czas postoju maszyny. Dlatego naprawa "za jednym razem" przez wymianę kompletu łożysk często jest bezpieczniejsza i bardziej niezawodna.
Najważniejsze czynniki to: czas pracy i historia serwisowa, warunki smarowania, obecność zanieczyszczeń, koszt i dostępność łożysk, koszt przestoju, krytyczność napędu oraz zalecenia producenta przekładni. Im większe ryzyko i koszty postoju, tym częściej wybiera się wymianę wszystkich.
Ucz się rozpoznawania przyczyn uszkodzeń (smarowanie, zanieczyszczenia, montaż), typowych objawów (hałas, drgania, temperatura) oraz zasad bezpiecznej naprawy. W zadaniach egzaminacyjnych często liczy się podejście konserwatywne: minimalizacja ryzyka i wykonanie naprawy bez potrzeby szybkiej powtórki.
info

Około 37% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wymiana wszystkich łożysk w przekładni jest podejściem konserwatywnym: łożyska zwykle pracują w podobnym czasie i warunkach, więc awaria jednego może oznaczać zbliżone zużycie pozostałych."

Źródła:

  • SKF, "Bearing damage and failure analysis" (publikacja techniczna SKF), dokument PDF: https://www.skf.com/binaries/pub12/Images/0901d1968053a846-Bearing_damage_and_failure_analysis_14119_2-EN_tcm_12-293025.pdf - dostęp 2026-03-13
  • Schaeffler (FAG/INA), "Damage to rolling bearings and its causes" (materiały techniczne), PDF: https://www.schaeffler.com/remotemedien/media/_shared_media/08_media_library/01_publications/schaeffler_2/tpi/downloads_5/tpi_214_en.pdf - dostęp 2026-03-13
  • NTN Europe, "Bearing fitting and removal" / poradnik montażu łożysk (materiał techniczny): https://www.ntn-snr.com/sites/default/files/2021-10/NTN_SNR_Bearing_fitting_and_removal.pdf - dostęp 2026-03-13

Materiały:

  • Katalogi i poradniki producentów łożysk (diagnostyka uszkodzeń, zasady montażu)
  • Materiały szkoleniowe z podstaw łożyskowania i smarowania w maszynach
  • Instrukcje serwisowe producentów przekładni (zakresy remontowe, procedury przeglądów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego