Przykurcz zgięciowy w stawie kolanowym oznacza, że kolano ma tendencję do utrzymywania ustawienia w zgięciu, a wyprost jest ograniczony. W praktyce po unieruchomieniu (np. w gipsie/ortezie) dochodzi do zaburzenia równowagi mięśniowej: część mięśni ulega osłabieniu, a część skróceniu i wzrostowi napięcia.
Jeżeli celem jest poprawa wyprostu kolana, kluczowe są dwie grupy mięśniowe:
- Mięsień czworogłowy uda – główny prostownik stawu kolanowego. Po okresie unieruchomienia często jest osłabiony, a jego aktywacja jest potrzebna, aby "pociągnąć" kolano w kierunku wyprostu. W takim przypadku uzasadnione jest zastosowanie masażu o działaniu pobudzającym (w granicach wskazań, stanu tkanek i tolerancji pacjenta).
- Mięśnie kulszowo-goleniowe – podstawowe zginacze kolana. W przykurczu zgięciowym mogą pozostawać w skróceniu i podwyższonym napięciu, co mechanicznie utrudnia wyprost. Dlatego w typowym schemacie postępowania stosuje się masaż rozluźniający, aby zmniejszyć opór tkanek w ruchu wyprostu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Wariant z rozluźnianiem mięśnia czworogłowego i pobudzaniem zginaczy odwraca cel terapii: osłabia wsparcie dla wyprostu i może utrwalać ustawienie zgięciowe.
- Wariant z rozluźnianiem obu grup pomija potrzebę aktywizacji prostownika. Rozluźnienie zginaczy może pomóc, ale bez pobudzenia czworogłowego efekt funkcjonalny bywa mniejszy.
- Wariant z pobudzaniem obu grup jest niespójny z celem: pobudzanie zginaczy może zwiększać napięcie mięśni, które już ograniczają wyprost.
Wskazówka egzaminacyjna: przy przykurczach zawsze odpowiedz sobie na dwa pytania: jaki ruch jest ograniczony oraz które mięśnie ten ruch wykonują, a które mu przeciwdziałają. To prowadzi do logicznego doboru: pobudzenie agonisty ruchu pożądanego i rozluźnienie antagonistów.
