Wstrząs pourazowy jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, w którym dochodzi do niewystarczającego dopływu tlenu do tkanek (niewydolność krążenia). Objawy takie jak bladość skóry, dreszcze i przyspieszone tętno są typowe dla mechanizmu kompensacyjnego (centralizacja krążenia): organizm zwęża naczynia obwodowe, aby utrzymać przepływ krwi przez narządy kluczowe.
Dlatego właściwym działaniem jest ułożenie na plecach z uniesionymi nogami (tzw. pozycja przeciwwstrząsowa). Uniesienie kończyn dolnych ułatwia powrót żylny do serca i może przejściowo poprawić perfuzję narządów. Równolegle należy wezwać pomoc, kontrolować oddech i przytomność oraz chronić poszkodowanego przed wychłodzeniem (okryć, odizolować od zimnego podłoża).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "schładzać… zimnymi kompresami" – schładzanie we wstrząsie jest błędem: nasila utratę ciepła i może pogorszyć zaburzenia krążenia. To postępowanie kojarzy się raczej z przegrzaniem/udarami, a nie z wstrząsem pourazowym.
- "rozgrzewać, podając ciepłe napoje" – podawanie płynów doustnie poszkodowanemu we wstrząsie jest niebezpieczne (ryzyko wymiotów i zachłyśnięcia). Ogrzewanie należy rozumieć jako okrycie i zapobieganie utracie ciepła, a nie karmienie/pojenie.
- "umieścić w pozycji siedzącej" – pozycja siedząca zwykle zmniejsza powrót krwi do serca, co może nasilić objawy wstrząsu, a także zwiększa ryzyko zasłabnięcia i upadku.
W praktyce: po ocenie bezpieczeństwa i stanu poszkodowanego oraz wezwaniu pomocy ułóż na plecach, unieś nogi (jeśli nie ma podejrzenia urazu kręgosłupa/miednicy lub złamań kończyn), okryj i monitoruj stan do przyjazdu ratowników.
