Regulacja dwupołożeniowa (on/off) polega na tym, że regulator nie dobiera sygnału sterującego w sposób ciągły, lecz przełącza obiekt pomiędzy dwoma poziomami sterowania (np. grzanie włączone / grzanie wyłączone). Z tego powodu układ ma charakter nieliniowy i w praktyce często dąży do cyklicznego przełączania w pobliżu wartości zadanej.
Stwierdzenie "wartość regulowana oscyluje wokół wartości zadanej w stanie ustalonym" opisuje właśnie typowe zachowanie takiego układu: zamiast stabilnie osiągnąć jedną, stałą wartość równą zadanej, wielkość regulowana zwykle waha się (np. temperatura rośnie do progu, regulator wyłącza grzanie, temperatura spada, regulator ponownie włącza grzanie itd.). To zjawisko jest szczególnie widoczne, gdy w układzie występują opóźnienia i bezwładność, a przełączanie odbywa się progowo (często z histerezą).
Dlaczego pozostałe stwierdzenia są mylące w typowym ujęciu:
- "nie uzyskuje się zerowania średniej wartości błędu" – w praktyce średni błąd może być bliski zeru (zwłaszcza przy symetrycznej pracy wokół wartości zadanej), natomiast problemem jest zwykle brak zerowania uchybu chwilowego, bo pojawiają się wahania i okresowe odchyłki.
- "istnieje możliwość uzyskania zerowego uchybu" – stały, dokładnie zerowy uchyb (w sensie trwałego utrzymania wartości regulowanej równej zadanej) nie jest typowy dla sterowania dwustanowego; przełączanie progowe sprzyja oscylacjom, a nie idealnemu "przyklejeniu się" do wartości zadanej.
- "zadowalającą wartość regulacji uzyskuje się tylko dla obiektów o małej inercji" – inercja wpływa na przebieg, ale nie jest to warunek "tylko". Regulacja dwupołożeniowa bywa stosowana także dla obiektów o większej bezwładności (np. procesy cieplne), zwykle kosztem pewnej amplitudy wahań i odpowiedniego doboru progów/histerezy.
Na egzaminie warto zapamiętać: dwupołożeniowa = przełączanie = wahania wokół zadanej. Jeśli pytanie wskazuje na stan ustalony, najczęściej chodzi o opis tych właśnie oscylacji.
