Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2019



PYTANIE NR 6.
W roztworze wodnym odczyn zasadowy wykazuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Fenobarbital sodowy jest solą sodową słabego kwasu, więc w wodzie zachodzi hydroliza zasadowa anionu i powstają jony OH−, co podnosi pH. Kodeiny fosforan i amonowy bromek (słaba zasada + mocny kwas) dają odczyn kwaśny, a sodu chlorek jest praktycznie obojętny.

Pełne wyjaśnienie:

Odczyn roztworu soli zależy od tego, czy jej kation lub anion reaguje z wodą (hydroliza). Kluczowa reguła: sól mocnej zasady i słabego kwasu zwykle daje roztwór zasadowy, ponieważ anion słabego kwasu "odbiera" proton od wody, wytwarzając jony OH−.

Dlatego odpowiedź "fenobarbital sodowy" jest poprawna: jest to sól sodowa związku o charakterze kwasowym (barbituran). W roztworze wodnym anion tej substancji ulega hydrolizie, a pojawiające się jony OH− powodują pH powyżej 7.

Pozostałe opcje nie spełniają warunku odczynu zasadowego:

  • "kodeiny fosforan" to sól słabej zasady (alkaloidu) i mocnego kwasu; w wodzie hydrolizuje głównie kation, co sprzyja powstawaniu jonów H+ i odczynowi kwaśnemu.
  • "amonowy bromek" jest solą słabej zasady (amoniaku) i mocnego kwasu; jon amonowy działa kwasowo w wodzie, więc roztwór ma odczyn kwaśny.
  • "sodu chlorek" to sól mocnej zasady i mocnego kwasu; praktycznie nie ulega hydrolizie, więc roztwór jest bliski obojętnego.

W praktyce aptecznej taka wiedza pomaga przewidywać stabilność i zgodność składników: pH roztworu wpływa na rozpuszczalność, możliwość wytrącenia wolnej postaci leku oraz tempo rozkładu niektórych substancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest hydroliza soli w roztworze wodnym?
Hydroliza soli to reakcja jonów soli z wodą, która może wytwarzać jony H+ lub OH−. Od tego zależy pH roztworu: niektóre sole dają odczyn kwaśny, inne zasadowy, a część pozostaje praktycznie obojętna.
Dlaczego fenobarbital sodowy ma odczyn zasadowy w wodzie?
Ponieważ jest solą sodową słabego kwasu. Jej anion reaguje z wodą (hydroliza zasadowa), a produktem ubocznym są jony OH−. To podnosi pH roztworu powyżej 7, czyli daje odczyn zasadowy.
Jak rozpoznać po nazwie, że sól może dawać roztwór zasadowy?
Wskazówką jest człon "sodowy/potasowy", gdy sól pochodzi od związku o charakterze kwasowym (np. barbiturany). Sama nazwa nie zawsze wystarcza, ale często sugeruje sól mocnej zasady (NaOH/KOH) i słabszego kwasu, co sprzyja odczynowi zasadowemu.
Co oznacza, że sól jest z mocnego kwasu i mocnej zasady?
Taka sól zwykle nie ulega istotnej hydrolizie w wodzie, więc roztwór jest bliski obojętnego. Przykładem jest chlorek sodu: anion i kation są sprzężone z mocnymi elektrolitami, więc nie "przesuwają" pH w stronę kwasową ani zasadową.
Dlaczego kodeiny fosforan może mieć odczyn kwaśny?
Kodeina jest słabą zasadą, a fosforan pochodzi od mocnego kwasu. W wodzie kation słabej zasady może reagować z wodą, zwiększając udział form kwasowych (w praktyce obniżając pH). Dlatego takie sole częściej dają odczyn kwaśny niż zasadowy.
Czy amonowy bromek zawsze daje roztwór kwaśny?
Najczęściej tak, bo jon amonowy jest sprzężonym kwasem słabej zasady (amoniaku) i ulega hydrolizie kwasowej. Dokładne pH zależy od stężenia i temperatury, ale kierunek jest kwaśny, w przeciwieństwie do soli sodowych słabych kwasów.
Jakie znaczenie ma pH roztworu w recepturze aptecznej?
pH wpływa na rozpuszczalność, stabilność chemiczną i możliwość wytrącenia substancji. Zbyt kwaśne lub zbyt zasadowe środowisko może przyspieszać rozkład niektórych leków albo powodować powstanie trudno rozpuszczalnej postaci wolnej. Dlatego technik farmaceutyczny powinien umieć przewidywać odczyn roztworów soli.
Jak odróżnić sól słabego kwasu od soli słabej zasady?
Patrz na "źródło" jonów: jeśli sól zawiera kation od mocnej zasady (np. Na+) i anion od słabego kwasu, roztwór bywa zasadowy. Jeśli zawiera kation od słabej zasady (np. NH4+ lub protonowana amina) i anion od mocnego kwasu, roztwór bywa kwaśny.
Czy chlorek sodu zawsze jest obojętny w wodzie?
W typowych warunkach szkolnych i aptecznych przyjmuje się, że roztwór NaCl jest obojętny, bo nie zachodzi istotna hydroliza. W praktyce pH może minimalnie odbiegać od 7 (np. przez CO2 z powietrza), ale nie jest to "zasadowość" wynikająca z samej soli.
Jak przygotować się do pytań o odczyn roztworów na egzaminie technika farmaceutycznego?
Naucz się schematu: (1) mocny kwas + mocna zasada → obojętny, (2) mocna zasada + słaby kwas → zasadowy, (3) słaba zasada + mocny kwas → kwaśny. Potem ćwicz na nazwach soli spotykanych w aptece i łącz je z typem kwasu/zasady.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Fenobarbital sodowy jest solą sodową słabego kwasu, więc w wodzie zachodzi hydroliza zasadowa anionu i powstają jony OH−, co podnosi pH."

Źródła:

  • PubChem (NIH): Phenobarbital sodium – opis związku jako soli sodowej fenobarbitalu, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Phenobarbital-sodium (dostęp: 28.02.2026)
  • IUPAC Gold Book: "hydrolysis" (definicja hydrolizy), https://goldbook.iupac.org/terms/view/H02955 (dostęp: 28.02.2026)
  • ChemLibreTexts: Acid-Base Properties of Salts / Salt Hydrolysis (omówienie pH roztworów soli), https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_Chemistry_(OpenSTAX)/14%3A_Acid-Base_Equilibria/14.06%3A_Acid-Base_Properties_of_Salts (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Podręcznik z chemii ogólnej: hydroliza soli i równowagi kwasowo-zasadowe
  • Skrypt z chemii farmaceutycznej: sole leków, pH roztworów i rozpuszczalność
  • Baza danych substancji (np. karty charakterystyki/monografie) do sprawdzania postaci soli i właściwości roztworów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego