KWALIFIKACJA HAN1 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 39.
W sklepie z odzieżą zawarto umowę o indywidualnym powierzeniu mienia kierownikowi. Podczas inwentaryzacji stwierdzono brak bluzki o wartości 200 zł. Kto ponosi odpowiedzialność materialną za brakującą bluzkę?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy indywidualnym powierzeniu mienia na podstawie pisemnej umowy pracownik, któremu powierzono towar z obowiązkiem wyliczenia się, ponosi odpowiedzialność za niedobór. Dlatego za brakującą bluzkę odpowiada materialnie osoba, której mienie powierzono, czyli kierownik sklepu.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedzialność materialna pracowników nie jest "automatyczna" i zależy od podstawy prawnej. W praktyce rozróżnia się:

  • odpowiedzialność ogólną – powstaje, gdy pracownik z własnej winy wyrządził pracodawcy szkodę i trzeba wykazać przesłanki odpowiedzialności oraz wysokość szkody,
  • odpowiedzialność za mienie powierzone – dotyczy m.in. towaru i wymaga powierzenia z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się, co w typowych sytuacjach jest potwierdzane pisemną umową.

W tym zadaniu podano kluczową informację: zawarto umowę o indywidualnym powierzeniu mienia kierownikowi. Oznacza to, że to kierownik jest osobą, która przyjęła na siebie szczególny reżim odpowiedzialności za powierzone mienie. Stwierdzony w inwentaryzacji niedobór (brak bluzki o wartości 200 zł) obciąża materialnie właśnie tę osobę, bo to ona ma obowiązek rozliczenia się z powierzonego towaru.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Wszyscy pracownicy solidarnie" – wspólna odpowiedzialność materialna wymaga odrębnej, pisemnej umowy zawartej z całym zespołem (w odpowiednim trybie). W pytaniu wskazano powierzenie indywidualne, więc nie ma podstaw do solidarnego obciążenia wszystkich.
  • "Sprzedawca, który zauważył brak" – samo ujawnienie niedoboru podczas spisu nie oznacza spowodowania szkody. To błąd logiczny: "kto odkrył" nie jest równoznaczne z "kto odpowiada".
  • "Nikt bez wykazania winy" – ta odpowiedź pasowałaby do sytuacji bez umowy powierzenia, gdy trzeba przypisać winę konkretnej osobie. Tutaj jednak umowa powierzenia została wskazana wprost, więc odpowiedzialność wynika z reżimu mienia powierzonego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o pisemnym powierzeniu mienia (indywidualnym albo wspólnym), w pierwszej kolejności rozważaj odpowiedzialność za mienie powierzone, a nie ogólną odpowiedzialność "za winę".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zasady, na jakich pracownik może ponosić finansowe skutki szkody w mieniu pracodawcy. Co do zasady trzeba ustalić, czy szkoda powstała z winy pracownika (odpowiedzialność ogólna) albo czy mienie było mu powierzone na podstawie pisemnej umowy (mienie powierzone).
W praktyce rozróżnia się: odpowiedzialność ogólną za szkodę wyrządzoną z winy pracownika oraz odpowiedzialność za mienie powierzone, która dotyczy m.in. towaru i zwykle opiera się na pisemnej umowie powierzenia z obowiązkiem rozliczenia się.
Inwentaryzacja stwierdza fakt niedoboru, ale nie wskazuje automatycznie sprawcy ani podstawy odpowiedzialności. Aby kogoś obciążyć, trzeba mieć właściwą podstawę (np. pisemne powierzenie mienia) albo wykazać przesłanki odpowiedzialności ogólnej, w tym winę i związek z obowiązkami.
Wtedy, gdy towar (mienie) został mu powierzony z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się, najczęściej w formie pisemnej umowy indywidualnej. Samo stanowisko kierownika nie tworzy jeszcze obowiązku zapłaty za każdy niedobór – kluczowe są przesłanki wynikające z prawa pracy.
To pisemne potwierdzenie, że konkretnemu pracownikowi powierzono mienie pracodawcy (np. towar, pieniądze) z obowiązkiem zwrotu albo rozliczenia się. W zadaniach egzaminacyjnych taka informacja zwykle kieruje na reżim odpowiedzialności za mienie powierzone, a nie na "winę" w sensie ogólnym.
Tak, ale tylko w szczególnych warunkach: potrzebna jest pisemna umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej zawarta z pracownikami objętymi tą odpowiedzialnością oraz spełnienie wymogów organizacyjnych. Jeśli w treści zadania podano powierzenie indywidualne, solidarność personelu nie jest właściwą odpowiedzią.
Zauważenie niedoboru nie jest równoznaczne z jego spowodowaniem. To typowa pułapka logiczna: osoba ujawniająca problem często działa prawidłowo. Odpowiedzialność materialna opiera się na przesłankach prawnych (powierzenie mienia lub wina), a nie na tym, kto pierwszy dostrzegł brak w trakcie spisu.
Nie. Sam fakt "ostatniej obsługi" nie jest automatycznym dowodem winy ani podstawą do obciążenia. Trzeba wykazać związek z obowiązkami i winę (odpowiedzialność ogólna) albo wykazać, że to jemu powierzono mienie do rozliczenia. W sklepach istotne są też procedury wydania towaru i dokumenty sprzedaży.
Pomagają m.in.: pisemne umowy powierzenia (indywidualne lub wspólne), protokoły przyjęcia towaru, dokumenty wydań i zwrotów, instrukcje inwentaryzacyjne, raporty kasowe i zapisy systemu sprzedaży. Dzięki nim łatwiej ustalić, czy brak wynika z błędu ewidencji, kradzieży czy zaniedbania.
W treści pojawia się zwykle informacja o pisemnej umowie powierzenia oraz o obowiązku rozliczenia się z mienia (towaru, pieniędzy). Wtedy pytanie testuje znajomość odpowiedzialności za mienie powierzone. Jeśli takiej informacji nie ma, częściej chodzi o odpowiedzialność ogólną i konieczność wykazania winy.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Przy indywidualnym powierzeniu mienia na podstawie pisemnej umowy pracownik, któremu powierzono towar z obowiązkiem wyliczenia się, ponosi odpowiedzialność za niedobór."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, art. 114–127, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 277
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie, Dz.U. 1996 Nr 143 poz. 663

Materiały:

  • Tekst Kodeksu pracy – dział dotyczący odpowiedzialności materialnej (art. 114–127)
  • Komentarze/opracowania szkoleniowe BHP i prawa pracy dla handlu detalicznego (rozdział: mienie powierzone)
  • Procedury inwentaryzacyjne w handlu (instrukcje spisu z natury, dokumentowanie niedoborów)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego