KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 24.
W słonecznej instalacji grzewczej przedstawionej na schemacie nominalną temperaturę ciepłej wody ustawiono na 55°C, a temperaturę maksymalną w zbiorniku na 85°C. Jeśli histereza zbiornika jest ustawiona na sterowniku solarnym na 15°C to pompa solarna
Ilustracja przedstawia schemat instalacji słonecznej do ogrzewania wody.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Histereza 15°C oznacza, że po osiągnięciu progu maksymalnego 85°C sterownik wyłącza pompę, a ponownie załączy ją dopiero po spadku temperatury o 15°C. Zatem próg ponownego włączenia wynosi 85−15=70°C. Temperatura nominalna 55°C nie wyznacza tu progu zabezpieczenia.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowaniu dwustanowym (włącz/wyłącz) histereza jest celowo wprowadzoną "strefą martwą", która zapobiega częstemu przełączaniu urządzenia przy temperaturze granicznej. W instalacji solarnej dotyczy to m.in. ochrony zasobnika CWU przed przegrzaniem: po dojściu do temperatury maksymalnej (Tmax) pompa jest wyłączana, aby nie doprowadzać do dalszego wzrostu temperatury w zbiorniku.

W pytaniu podano dwa nastawy: nominalną temperaturę CWU 55°C oraz maksymalną temperaturę w zbiorniku 85°C. Dla logiki wyłączania pompy w sytuacji przegrzania kluczowa jest temperatura maksymalna 85°C. Jeśli histereza zbiornika wynosi 15°C, to sterownik nie włączy pompy ponownie natychmiast po spadku poniżej 85°C, tylko dopiero po spadku o pełną wartość histerezy.

Obliczenie progu ponownego załączenia jest proste:

  • próg wyłączenia: 85°C (osiągnięcie/ przekroczenie Tmax),
  • próg ponownego włączenia: 85°C − 15°C = 70°C.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie: pompa zostanie wyłączona po przekroczeniu 85°C i włączona ponownie po spadku do 70°C.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:

  • Warianty odwołujące się do 55°C mylą temperaturę komfortu/ustawienia CWU z progiem bezpieczeństwa (Tmax). Nominalna nastawa nie musi sterować wyłączeniem pompy w trybie ochrony przed przegrzaniem.
  • Wariant "wyłącz przy 85°C, włącz przy 55°C" zakłada zbyt dużą strefę przełączenia, niezgodną z podaną histerezą 15°C (spadek wynosiłby 30°C).
  • Warianty "wyłącz przy 70°C" mylą próg ponownego załączenia (Tmax−histereza) z progiem wyłączenia (Tmax).

W praktyce zawsze trzeba też pamiętać, że nazwy punktów pomiarowych (np. czujnik w króćcu/złączu) zależą od schematu i konkretnego sterownika, ale sama idea histerezy pozostaje taka sama: załączenie następuje po spadku o zadaną wartość względem progu wyłączenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Histereza to różnica temperatur między progiem wyłączenia a progiem ponownego włączenia. Dzięki niej pompa nie "klika" co chwilę przy jednej granicy, tylko zmiana stanu następuje dopiero po spadku/wzroście o ustaloną wartość (np. 15°C).
Najczęściej liczy się ją jako: Tzałączenia = Tmax − histereza. Jeśli Tmax=85°C i histereza=15°C, to ponowne włączenie nastąpi po spadku do 70°C. To ogranicza taktowanie i stabilizuje pracę instalacji.
Nominalna temperatura CWU dotyczy komfortu użytkownika (docelowej ciepłej wody), a nie ochrony zasobnika przed przegrzaniem. Wyłączenie pompy przy zbyt wysokiej temperaturze wynika zwykle z ustawienia maksymalnej temperatury zbiornika (Tmax) i zabezpieczeń sterownika.
Gdy czujnik temperatury zasobnika (lub punkt wskazany w schemacie jako sterujący) osiągnie lub przekroczy wartość Tmax. Sterownik zatrzymuje wtedy odbiór ciepła z kolektorów do zbiornika, aby nie podnosić temperatury ponad dopuszczalną nastawę.
Zbyt mała histereza powoduje częste włączanie i wyłączanie pompy (taktowanie). To zwiększa zużycie elementów wykonawczych, może pogarszać sprawność układu i utrudniać diagnozę. W praktyce dobiera się histerezę tak, by ograniczyć taktowanie, ale nie "zamrażać" pracy systemu.
Nie zawsze — zależy od tego, do jakiej funkcji przypisana jest histereza w danym sterowniku (np. Tmax zasobnika, różnica T kolektor–zasobnik, dogrzewanie). Na egzaminie trzeba czytać, której nastawy dotyczy histereza, a potem policzyć próg włączenia/wyłączenia.
Oznacza to, że po wyłączeniu przy 85°C sterownik czeka na ochłodzenie zasobnika o 15°C. Dopiero wtedy uznaje, że jest "miejsce" na kolejne ciepło z kolektora i można bezpiecznie wznowić pracę pompy. To typowa logika histerezy.
Najczęstsze błędy to: odejmowanie histerezy od niewłaściwej temperatury (np. 55°C zamiast 85°C), mylenie progu wyłączenia z progiem włączenia oraz nieuwzględnianie, że histereza oznacza różnicę między stanami. Pomaga zapis: Tmax i (Tmax−H).
Nominalna to wartość docelowa dla użytkownika (komfort, przygotowanie CWU). Maksymalna to ograniczenie bezpieczeństwa zasobnika/instalacji (ochrona przed przegrzaniem). W sterowaniu pompą solarną przy przegrzaniu kluczowe jest zwykle Tmax oraz związana z nią histereza.
Zazwyczaj ważniejsze jest rozumienie zasad: czujniki temperatury, progi załączenia/wyłączenia, histereza, ochrona zasobnika. Konkretne menu sterownika może się różnić, ale logika "Tmax oraz Tmax−histereza" jest typowym schematem rozwiązywania zadań obliczeniowych.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Histereza 15°C oznacza, że po osiągnięciu progu maksymalnego 85°C sterownik wyłącza pompę, a ponownie załączy ją dopiero po spadku temperatury o 15°C."

Materiały:

  • Instrukcje producentów sterowników solarnych (sekcja: Tmax zasobnika, histereza, ochrona przed przegrzaniem)
  • Podstawy automatyki i regulacji (rozdziały o histerezie i sterowaniu dwustanowym)
  • Materiały dydaktyczne do instalacji solarnych (schematy hydrauliczne i logika pracy pompy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego