KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 20.
W świadectwie jakości roztworu amoniaku cz. podana jest informacja: zawartość amoniaku 30^32% m/m Uwzględniając informacje zawarte w tabeli, określ gęstość tego roztworu w temperaturze 20°C.
Ilustracja przedstawia tabelę, która pokazuje zależność gęstości roztworu amoniaku od jego stężenia w temperaturze 20°C.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 30–32% (m/m) oznacza, że roztwór ma zawartość amoniaku w tym przedziale. Dla temperatury 20°C należy odczytać z podanej tabeli gęstość odpowiadającą temu zakresowi (zwykle dla wartości pośredniej lub wskazanej w tabeli). Poprawna gęstość to 0,8920 g/cm3.

Pełne wyjaśnienie:

W świadectwie jakości (COA) roztworu amoniaku podano zawartość amoniaku jako 30–32% (m/m). Zapis (m/m) oznacza udział masowy: ile gramów amoniaku przypada na 100 g roztworu. Ponieważ w zadaniu wymagane jest wyznaczenie gęstości w temperaturze 20°C, kluczowe jest wykorzystanie tabeli, w której gęstość zależy od stężenia i temperatury.

Aby rozwiązać zadanie poprawnie, wykonuje się kroki:

  • Odczytuje się z dokumentu zakres stężenia: 30–32% (m/m).
  • W tabeli wyszukuje się wiersz/kolumnę dla roztworów amoniaku o takim stężeniu oraz w temperaturze 20°C.
  • Jeżeli tabela podaje wartość dokładnie dla tego zakresu albo dla wartości reprezentatywnej (np. środkowej), wybiera się wskazaną w tabeli gęstość.

W tym zadaniu poprawnym wynikiem jest 0,8920 g/cm3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Najczęściej wynikają z typowych pomyłek:

  • Wybranie gęstości dla innej temperatury niż 20°C (część tabel zawiera kilka temperatur i łatwo odczytać sąsiednią kolumnę).
  • Wybranie gęstości dla innego stężenia (np. 25% lub 35%), jeśli czyta się zły wiersz lub błędnie zinterpretuje zapis zakresu.
  • Pomylenie jednostek i przepisanie liczby w innej skali (np. kg/m3 zamiast g/cm3) albo nieuwzględnienie przecinka dziesiętnego.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w treści dwa warunki odczytu stężenie i temperaturę, a dopiero potem szukaj odpowiedniej komórki tabeli. To minimalizuje ryzyko odczytu z niewłaściwej kolumny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza udział masowy składnika: 30–32 g amoniaku na 100 g roztworu. To nie jest objętość ani stężenie molowe, tylko procent masowy. Zakres oznacza tolerancję dla danej partii produktu.
Najpierw znajdź w tabeli temperaturę 20°C (kolumna lub nagłówek), a potem wiersz odpowiadający stężeniu 30–32% (m/m). Odczytaj gęstość z przecięcia tych danych, pilnując jednostki (np. g/cm3).
Gęstość roztworów zmienia się z temperaturą, więc ta sama mieszanina może mieć inną gęstość w 15°C i w 25°C. Warunek 20°C wskazuje, z której kolumny/sekcji tabeli należy skorzystać.
Niekoniecznie. Na egzaminie zwykle należy zastosować sposób narzucony przez tabelę: czasem podaje ona wartość dla konkretnego stężenia pośredniego, a czasem dla przedziału. Średnią przyjmuje się tylko wtedy, gdy to wynika z opisu tabeli.
Najczęściej myli się kolumny temperatury, odczytuje sąsiedni wiersz stężenia albo ignoruje jednostkę (g/cm3 vs kg/m3). Częsty błąd to też błędna interpretacja zapisu zakresu jako pojedynczej liczby.
To dokument producenta/dostawcy opisujący parametry partii (np. stężenie, czystość, zanieczyszczenia) i potwierdzający zgodność z wymaganiami. Technik analityk wykorzystuje COA do oceny przydatności surowca i kontroli jakości.
To zależy od układu i temperatury; dlatego w praktyce nie zgaduje się trendu, tylko korzysta z tablic fizykochemicznych. W zadaniach egzaminacyjnych poprawna jest wartość odczytana z podanej tabeli dla danego stężenia i 20°C.
Przeliczenie jest stałe: 1 g/cm3 = 1000 kg/m3. Wystarczy pomnożyć wartość w g/cm3 przez 1000, pilnując przecinka dziesiętnego. Na egzaminie zawsze sprawdź, w jakich jednostkach podano odpowiedzi.
Najczęściej potrzebna jest temperatura, bo gęstość zależy od niej silnie. Czasem znaczenie ma też rodzaj roztworu (np. wodny), jednostki stężenia (m/m, m/v) oraz informacja, czy tabela dotyczy konkretnego zakresu stężeń.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie danych: najpierw identyfikuj parametry (np. 20°C i % m/m), potem lokalizuj właściwy nagłówek i wiersz. Zawsze sprawdzaj jednostki i warunki odniesienia, bo większość błędów to odczyt z niewłaściwej kolumny.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stężenie 30–32% (m/m) oznacza, że roztwór ma zawartość amoniaku w tym przedziale.

Materiały:

  • Podręcznik z chemii analitycznej: rozdział o roztworach i stężeniach
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące kontroli jakości surowców (COA/świadectwo jakości)
  • Tablice fizykochemiczne: zależność gęstości od stężenia i temperatury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego