KWALIFIKACJA BUD22 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 19.
W tabeli podane są dopuszczalne odchyłki przy wykonywaniu nasypów. Projektowana rzędna korony nasypu wynosi 146,85 m n.p.m. Wskaż rzędną korony, która po wykonaniu tego nasypu pozwoli uznać, że roboty zostały wykonane prawidłowo.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla technika inżynierii środowiska i melioracji.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli dopuszczalnych odchyłek odczytuje się tolerancję dla rzędnej korony nasypu.
Rzędna wykonana jest prawidłowa tylko wtedy, gdy mieści się w podanym przedziale względem 146,85 m n.p.m. Wartość 146,80 m n.p.m. odpowiada dopuszczalnej różnicy (o 0,05 m) wskazanej w tabeli, pozostałe ją przekraczają.

Pełne wyjaśnienie:

Rzędna 146,85 m n.p.m. jest wartością projektowaną. Aby ocenić, czy wykonanie nasypu jest prawidłowe, nie porównuje się jej "na oko", tylko stosuje się dopuszczalne odchyłki podane w tabeli (tolerancje wykonania).

Postępowanie jest typowe dla kontroli robót ziemnych:

  • odczytaj z tabeli, jaka odchyłka jest dopuszczalna dla korony nasypu (często osobno w górę i w dół),
  • wyznacz dopuszczalny przedział rzędnych: wartość projektowana minus dopuszczalna odchyłka w dół oraz wartość projektowana plus dopuszczalna odchyłka w górę,
  • sprawdź, która z podanych rzędnych mieści się w tym przedziale.

Odpowiedź "146,80 m n.p.m." jest poprawna, bo wynika z zastosowania tolerancji odczytanej z tabeli względem 146,85 m n.p.m. (różnica wynosi 0,05 m). To typowy sposób kwalifikowania robót: jeżeli odchyłka nie przekracza wartości dopuszczalnej, roboty można uznać za wykonane prawidłowo.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, ponieważ po przeliczeniu różnicy względem 146,85 m n.p.m. wychodzą poza dopuszczalny zakres z tabeli (albo przekraczają dopuszczalną odchyłkę w dół, albo w górę). W praktyce oznaczałoby to konieczność korekty profilu/uzupełnienia lub zebrania materiału i ponownego sprawdzenia rzędnych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj różnicę w metrach i w centymetrach (np. 0,05 m = 5 cm) i pilnuj znaku odchyłki. Najczęstszy błąd to przyjęcie, że tolerancja jest taka sama w górę i w dół, mimo że tabela może podawać wartości asymetryczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rzędna korony nasypu to wysokość (poziom) górnej powierzchni nasypu w odniesieniu do przyjętego układu wysokości (np. w m n.p.m.). Jest kontrolowana geodezyjnie, bo wpływa na spadki, odwodnienie i zgodność z projektem.
Dopuszczalna odchyłka to granica różnicy między wartością projektowaną a wykonaną, którą można zaakceptować przy odbiorze. Jeśli pomiar mieści się w przedziale tolerancji z tabeli, roboty uznaje się za wykonane prawidłowo; poza przedziałem wymagają korekty.
Najpierw odczytaj z tabeli, jaka odchyłka jest dopuszczalna dla korony nasypu (osobno w dół i w górę, jeśli tak podano). Następnie wyznacz dopuszczalny zakres: projekt ± odchyłka. Na końcu porównaj podaną rzędną wykonaną z tym zakresem.
W zapisie dziesiętnym 0,01 m = 1 cm, więc 0,05 m = 5 cm. To ważne, bo wiele tolerancji robót ziemnych podaje się "w centymetrach", a w zadaniu występują metry. Błąd przeliczenia (np. 0,05 m jako 50 cm) daje zły wybór odpowiedzi.
Nie zawsze. W tabelach dopuszczalnych odchyłek zdarzają się tolerancje asymetryczne (inna wartość dla przekroczenia w górę i inna dla zaniżenia). Dlatego trzeba odczytać dokładnie, czego dotyczy tabela i jak opisano znaki odchyłek.
Najczęściej wykorzystuje się niwelację (np. niwelator i łaty) albo pomiary tachimetryczne/GNSS w zależności od wymagań i dostępnego sprzętu. Kluczowe jest odniesienie do reperów i prawidłowe przeniesienie wysokości na kontrolowane punkty korony nasypu.
Roboty uznaje się za prawidłowe, gdy wyniki kontroli (m.in. rzędne, wymiary, spadki, zagęszczenie) mieszczą się w dopuszczalnych odchyłkach określonych w dokumentacji/wytycznych. Jeśli choć jeden parametr przekracza tolerancję, zwykle wymagana jest poprawa i ponowna kontrola.
Jeżeli rzędna jest poniżej dopuszczalnej odchyłki, w praktyce trzeba uzupełnić materiał, ukształtować profil i ponownie zagęścić warstwę, a następnie wykonać kontrolny pomiar. Zbyt niska korona może pogorszyć odwodnienie i geometrię, więc nie powinna być "akceptowana na siłę".
Najczęstsze błędy to: pomylenie znaku odchyłki, nieuwaga w zapisie dziesiętnym (0,05 vs 0,5), przyjęcie tolerancji symetrycznej bez sprawdzenia tabeli oraz porównywanie odpowiedzi do projektu bez policzenia różnicy. Pomaga zapisanie różnicy w cm i wyznaczenie przedziału.
Najpierw znajdź w tabeli wiersz/kolumnę dotyczącą korony nasypu i odczytaj odchyłkę. Potem w jednym kroku wyznacz granice: projektowana rzędna minus odchyłka i plus odchyłka. Na końcu wybierz odpowiedź mieszczącą się w granicach. Unikaj zgadywania "najbliższej" wartości.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Z tabeli dopuszczalnych odchyłek odczytuje się tolerancję dla rzędnej korony nasypu.Rzędna wykonana jest prawidłowa tylko wtedy, gdy mieści się w podanym przedziale względem 146,85 m n.p.m."

Materiały:

  • Podręcznik z zakresu robót ziemnych i kontroli jakości (rzędne, tolerancje, odbiory)
  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej (niwelacja, odczyt rzędnych)
  • Instrukcje/wytyczne branżowe dotyczące wykonania i odbioru robót ziemnych (WTWiORB) – odpowiedni rozdział o nasypach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego