KWALIFIKACJA BUD21 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 17.
W tabeli przedstawiono dopuszczalne odchyłki średnic nominalnych dla rur PE. Którą z dostarczonych na budowę rur PE 400 należy odesłać do producenta w ramach reklamacji?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi dopuszczalnych odchyłek średnic nominalnych dla rur PE, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla rury PE o średnicy nominalnej 400 mm tabela podaje tolerancję ±2,4 mm, więc dopuszczalny zakres wynosi 397,6–402,4 mm. Średnica 397,0 mm jest mniejsza od dolnej granicy (397,6 mm), czyli rura jest poza tolerancją i powinna zostać zgłoszona do reklamacji. Pozostałe wartości mieszczą się w zakresie.

Pełne wyjaśnienie:

W kontroli jakości rur PE na budowie porównuje się wymiar rzeczywisty (zmierzony) z wymaganiami normowymi. Tabela tolerancji mówi, o ile średnica rzeczywista może odbiegać od średnicy nominalnej (projektowej).

Dla rury PE o średnicy nominalnej 400 mm dopuszczalna odchyłka wynosi ±2,4 mm. Oznacza to, że średnica zmierzona może wynosić:

  • granica dolna: 400,0 − 2,4 = 397,6 mm
  • granica górna: 400,0 + 2,4 = 402,4 mm

Następnie porównujemy odpowiedzi z tym przedziałem:

  • 397,0 mm – wartość poniżej 397,6 mm, czyli poza tolerancją. Taka rura nie spełnia wymagań wymiarowych i powinna zostać odesłana do producenta w ramach reklamacji.
  • 397,6 mm – dokładnie na dolnej granicy tolerancji, więc jest jeszcze dopuszczalna.
  • 399,4 mm – mieści się w przedziale 397,6–402,4 mm, więc jest dopuszczalna.
  • 402,2 mm – również mieści się w przedziale i jest dopuszczalna.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw wyznacz cały dopuszczalny zakres (dolna i górna granica), a dopiero potem oceniaj odpowiedzi. Unikniesz wtedy pomyłek znaku oraz błędu "na oko". W praktyce pomiar warto wykonać w kilku punktach, aby nie przeoczyć lokalnych odkształceń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że średnica rzeczywista rury może być mniejsza lub większa od 400 mm maksymalnie o 2,4 mm. Czyli akceptowalne są wymiary od 397,6 mm do 402,4 mm. Wartości poza tym przedziałem traktuje się jako niezgodność wymiarową.
Najpierw odczytaj z tabeli odchyłkę dla 400 mm (tu: ±2,4 mm). Potem liczysz granice: 400−2,4=397,6 mm oraz 400+2,4=402,4 mm. Każdy wynik pomiaru porównujesz z tym przedziałem.
Bo 397,0 mm jest poniżej dolnej granicy tolerancji dla rury nominalnie 400 mm. Skoro zakres dopuszczalny zaczyna się od 397,6 mm, to 397,0 mm oznacza przekroczenie tolerancji (za mała średnica), co może powodować problemy montażowe i szczelnościowe.
Tak. Jeżeli norma podaje tolerancję jako zakres domknięty (np. ±2,4 mm), to wartości równe granicom są jeszcze akceptowane. Dlatego 397,6 mm jest poprawne, ale każda wartość mniejsza (np. 397,0 mm) już nie.
W praktyce używa się m.in. suwmiarki (dla mniejszych średnic), taśmy mierniczej/obwodowej lub specjalnych przyrządów do średnic. Najważniejsze jest, aby wykonać pomiar poprawnie i powtarzalnie oraz porównać wynik z tolerancją z tabeli.
Częste są: pomiar w jednym miejscu (bez sprawdzenia kilku przekrojów), brak uwzględnienia ewentualnej owalizacji, odczyt z niedokładnej taśmy, zbyt słaby lub zbyt mocny docisk przyrządu oraz pomylenie średnicy nominalnej z rzeczywistą.
Rura o złej średnicy może powodować trudności z połączeniami (np. niedopasowanie złączek), ryzyko nieszczelności i pogorszenie parametrów wytrzymałościowych przewodu. To zwiększa ryzyko awarii i kosztów napraw, dlatego materiał niespełniający tolerancji należy odseparować.
Zwykle obejmuje: odseparowanie wadliwych odcinków, udokumentowanie pomiarów (protokół, zdjęcia, numery partii), zgłoszenie do dostawcy/producenta oraz wstrzymanie wbudowania. Szczegóły zależą od warunków umowy i wymagań inwestora lub inspektora.
Średnica nominalna to wartość projektowa/oznaczeniowa (np. 400 mm), według której dobiera się elementy systemu. Średnica rzeczywista to wynik pomiaru konkretnej rury. Różnice są dopuszczalne tylko w granicach tolerancji podanych w normie lub dokumentacji.
Najlepiej zawsze robić dwa kroki: (1) policzyć granicę dolną i górną z tolerancji, (2) porównać każdą odpowiedź z przedziałem. Unikaj ocen "na oko". Zwracaj uwagę, że wartości na granicy zwykle są dopuszczalne.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Pozostałe wartości mieszczą się w zakresie."

Źródła:

  • PN-EN 12201-2+A1:2013-12, "Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do przesyłania wody i do kanalizacji ciśnieniowej — Polietylen (PE) — Część 2: Rury" (tabele tolerancji średnic).

Materiały:

  • PN-EN 12201-2+A1:2013-12 – część dotycząca wymagań wymiarowych i tolerancji
  • Materiały szkoleniowe z kontroli jakości robót i materiałów w budownictwie sieciowym
  • Instrukcje producentów systemów rur PE dotyczące odbioru dostaw i kontroli wymiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego