KWALIFIKACJA CHM4 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 35.
W tabeli przedstawiono gęstość wodnych roztworów gliceryny w temperaturze 20°C w zależności od jej stężenia wyrażonego w % wagowych.
Z informacji zawartych w tabeli wynika, że stężenie gliceryny o gęstości 1,10 g/cm³ wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego z kwalifikacji zawodowej dla technika analityka,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie należy wyznaczyć przez odczyt z tabeli zależności gęstości od % wagowych w 20°C.
Wyszukuje się w tabeli wartość 1,10 g/cm³ (lub najbliższą) i przypisane do niej stężenie masowe gliceryny. Zgodnie z danymi z tabeli jest to około 40%, a pozostałe wartości nie odpowiadają tej gęstości.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że w tabeli zestawiono gęstość wodnych roztworów gliceryny w temperaturze 20°C w funkcji stężenia wyrażonego w % wagowych. Oznacza to, że każde stężenie masowe ma przypisaną konkretną gęstość (dla tej jednej, określonej temperatury), a rozwiązanie polega na odczycie informacji, nie na obliczeniach.

Aby poprawnie odpowiedzieć, trzeba wykonać trzy kroki:

  • zidentyfikować w tabeli wartość gęstości 1,10 g/cm³ (lub przedział/wiersz, w którym się znajduje),
  • sprawdzić, jakiemu stężeniu % wag. odpowiada ta gęstość,
  • wybrać odpowiedź najbliższą temu odczytowi, zgodnie z zapisem "ok." (dopuszczalne przybliżenie).

Odpowiedź "ok. 40%" jest poprawna, ponieważ w tabeli przy gęstości 1,10 g/cm³ widnieje stężenie w pobliżu 40% masowych. Pozostałe propozycje są typowymi dystraktorami, które sprawdzają, czy zdający nie myli wierszy/kolumn albo nie wybiera "na oko" wartości zbyt małej lub zbyt dużej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "ok. 30%" – dla takiego stężenia gęstość jest w tabelach tego typu zwykle niższa niż 1,10 g/cm³, więc nie pasuje do wskazanego punktu odczytu.
  • "ok. 50%" – to częsty wybór intuicyjny (środek skali), ale gęstość dla 50% jest zwykle większa niż dla 40%, więc nie odpowiada 1,10 g/cm³.
  • "ok. 60%" – jeszcze bardziej zawyża stężenie; wraz ze wzrostem stężenia gliceryny rośnie gęstość roztworu, więc 60% powinno odpowiadać gęstości wyższej niż 1,10 g/cm³.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zwracaj uwagę na temperaturę odniesienia (tu 20°C). Tabele właściwości roztworów są silnie zależne od temperatury, więc odczyt ma sens tylko dla temperatury podanej w treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie % wagowe (masowe) mówi, ile gramów substancji przypada na 100 g roztworu. Przykład: 40% wag. oznacza 40 g gliceryny i 60 g wody w 100 g roztworu. To nie jest to samo co % objętościowy.
Najpierw znajdź w tabeli gęstość 1,10 g/cm³ (dokładnie lub najbliższą). Następnie odczytaj odpowiadające jej stężenie w % wagowych. Jeśli tabela podaje wartości skokowo, wybierz odpowiedź "ok." najbliższą temu odczytowi.
Ponieważ gęstość roztworu zmienia się z temperaturą. Tabela jest ważna tylko dla temperatury, dla której została sporządzona. Odczyt z tabeli z 20°C nie musi pasować do danych z 25°C czy 15°C, więc warunek temperatury jest kluczowy.
Zwykle nie. To zadanie ma charakter interpretacji danych: należy dopasować gęstość do stężenia na podstawie tabeli. Obliczenia mogą się pojawić tylko wtedy, gdy trzeba interpolować między dwiema wartościami, ale przy odpowiedziach "ok." zazwyczaj wystarcza wybór najbliższej.
Najczęstsze to: odczyt z niewłaściwej kolumny/wiersza, pomylenie jednostek (g/cm³ vs kg/m³), zignorowanie temperatury oraz zbyt szybkie "zgadywanie" wartości 50% jako środka. Pomaga podkreślenie w tabeli szukanego wiersza i jednostki.
Gliceryna ma większą gęstość niż woda, więc dodawanie jej do wody zwiększa masę przypadającą na tę samą objętość roztworu. W praktyce zależność nie musi być idealnie liniowa, dlatego korzysta się z tabel pomiarowych dla danej temperatury.
Porównaj ją z gęstością czystej wody (~1,00 g/cm³ w pobliżu 20°C) i z intuicją, że roztwór gliceryny będzie cięższy. Wartość 1,10 g/cm³ sugeruje roztwór wyraźnie bardziej "gęsty" od wody, ale nadal daleki od czystej gliceryny.
Sprawdź dwie najbliższe wartości gęstości po obu stronach 1,10 g/cm³ i odczytaj odpowiadające im stężenia. Następnie wybierz odpowiedź "ok.", która najlepiej pasuje do wartości pośredniej. W testach często wystarcza najbliższy wiersz.
W praktyce spotyka się m.in. areometry (pływaki), piknometry oraz gęstościomierze elektroniczne. Wynik pomiaru porównuje się z tabelą/krzywą wzorcową, aby oszacować stężenie. Zawsze trzeba uwzględnić temperaturę próbki.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie wiersza/kolumny, zwracanie uwagi na jednostki i temperaturę oraz ocenę "czy wynik ma sens" (czy rośnie/maleje). Pomaga też trening na różnych tabelach: gęstość–stężenie, lepkość–temperatura, rozpuszczalność–temperatura.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stężenie należy wyznaczyć przez odczyt z tabeli zależności gęstości od % wagowych w 20°C.Wyszukuje się w tabeli wartość 1,10 g/cm³ (lub najbliższą) i przypisane do niej stężenie masowe gliceryny."

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z chemii fizycznej (właściwości roztworów, gęstość, stężenia)
  • Instrukcje stanowiskowe z zakładu dotyczące przygotowania roztworów i kontroli stężenia
  • Materiały producentów (karty charakterystyki i tabele właściwości roztworów gliceryny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego