KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 10.
W tabeli przedstawiono podział surowej smoły koksowniczej na gatunki w zależności od posiadanych parametrów.
Zakwalifikuj wyprodukowaną partię smoły koksowniczej o gęstości 1190 kg/m3 do odpowiedniego gatunku, jeżeli zawiera ona 4,5% popiołu, 13% składników nierozpuszczalnych w benzenie, 56,5% paku i 1,1% olejów lekkich.
Ilustracja przedstawia tabelę, która klasyfikuje surową smołę koksowniczą na różne gatunki w zależności od jej parametrów.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasyfikację partii wykonuje się przez porównanie wszystkich podanych parametrów z progami w tabeli (gęstość, popiół, nierozpuszczalne w benzenie, pak, oleje lekkie).
Po jednoczesnym spełnieniu kryteriów dla jednego wiersza/zakresu wartości, partia odpowiada wskazanemu gatunkowi, czyli III gatunkowi.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu nie wykonuje się obliczeń, tylko kwalifikuje próbkę na podstawie tabeli podziału surowej smoły koksowniczej na gatunki. Poprawna metoda polega na tym, aby nie wybierać gatunku po jednym parametrze, lecz sprawdzić wszystkie wymagane cechy jakościowe jednocześnie.

Należy kolejno odczytać z treści zadania wartości: gęstość 1190 kg/m3, popiół 4,5%, składniki nierozpuszczalne w benzenie 13%, pak 56,5% oraz oleje lekkie 1,1%. Następnie porównać je z odpowiednimi progami (zakresami) w tabeli. Gatunek jest poprawny wtedy, gdy cały zestaw parametrów mieści się w kryteriach przypisanych temu gatunkowi.

Odpowiedź "Jest w III gatunku." jest właściwa, ponieważ podane parametry odpowiadają zestawowi wartości przypisanemu w tabeli do gatunku III. Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • "Jest w II gatunku." – typowy błąd to dopasowanie tylko części parametrów (np. jednego lub dwóch) i pominięcie pozostałych, które w tabeli rozróżniają II i III gatunek.
  • "Jest w I gatunku." – zwykle wynika z założenia, że "lepszy" gatunek można przyjąć, jeśli jeden parametr wygląda korzystnie, ale klasyfikacja wymaga spełnienia wszystkich kryteriów dla danego gatunku.
  • "Jest pozagatunkowa." – to odpowiedź wybierana, gdy uczeń błędnie uzna, że przekroczenie jednego progu automatycznie dyskwalifikuje próbkę, albo gdy myli kolumny w tabeli. Pozagatunkowość dotyczy sytuacji, gdy parametry nie mieszczą się w żadnym zestawie kryteriów.

Wskazówka egzaminacyjna: po dopasowaniu w tabeli zaznacz (np. na brudno) każdy parametr w tej samej kolumnie/wierszu, aby nie pominąć żadnej wartości i nie pomylić gatunków o podobnych wymaganiach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej robi się to przez porównanie parametrów jakościowych próbki z tabelą/specyfikacją: gęstości oraz udziału frakcji i zanieczyszczeń (np. popiołu, składników nierozpuszczalnych, paku, olejów lekkich). Gatunek wybiera się dopiero, gdy wszystkie kryteria dla danego gatunku są spełnione.
Ponieważ jeden parametr rzadko jednoznacznie rozstrzyga klasyfikację. Dwa gatunki mogą mieć zbliżoną gęstość, ale różnić się dopuszczalnym popiołem albo nierozpuszczalnymi w benzenie. Sprawdzenie tylko jednej kolumny powoduje wybór "prawie pasującego" gatunku.
To część próbki, która nie rozpuszcza się w benzenie w warunkach badania. W praktyce jest to wskaźnik udziału cięższych składników i zanieczyszczeń stałych/koloidalnych, istotny przy ocenie jakości i przydatności do dalszego przerobu. W tabelach gatunkowych bywa jednym z kryteriów rozróżniających klasy.
Popiół informuje o ilości niepalnych zanieczyszczeń mineralnych pozostających po spaleniu próbki. Zwykle wyższy popiół oznacza gorszą czystość surowca i może pogarszać właściwości w przerobie. Dlatego w klasyfikacjach gatunkowych często stosuje się progi maksymalne dla popiołu.
Pak to cięższa, stała lub półstała pozostałość/udział składników wysokowrzących związanych ze smołą. Jego ilość wpływa na lepkość, temperaturę mięknienia i zachowanie w dalszym przetwarzaniu. W tabeli gatunkowej pak jest parametrem, który pomaga odróżnić smoły "lżejsze" od "cięższych".
Wtedy, gdy zestaw jej parametrów nie mieści się w żadnym zakresie wartości przewidzianym w tabeli/specyfikacji (np. przekracza dopuszczalne maksimum w jednym parametrze i jednocześnie nie pasuje do żadnego innego gatunku). Nie wystarczy, że jeden parametr jest "gorszy" – liczy się zgodność z całością kryteriów.
Najlepiej pracować systematycznie: (1) wypisać wszystkie dane z treści, (2) w tabeli odszukać zakres dla pierwszego parametru, (3) sprawdzić pozostałe parametry w tym samym wierszu/kolumnie, (4) dopiero na końcu zaznaczyć odpowiedź. To ogranicza błąd "wyboru po jednym kryterium".
Zwykle nie. To zadanie sprawdza umiejętność odczytu i dopasowania danych do tabeli klasyfikacyjnej. Obliczenia mogłyby się pojawić tylko wtedy, gdyby trzeba było przeliczyć jednostki lub wyznaczyć procent z danych surowych, ale w typowym wariancie wszystkie wartości są już podane.
Gęstość jest prostym parametrem charakteryzującym "ciężkość" mieszaniny i pośrednio jej skład (udział frakcji ciężkich i lekkich). W klasyfikacjach jakościowych może stanowić kryterium wstępne, ale sama gęstość nie przesądza o gatunku bez analizy popiołu, nierozpuszczalnych, paku i olejów lekkich.
Najczęstsze to: pomylenie kolumn (np. pak vs oleje lekkie), przeoczenie znaku "maks./min." w kryterium, nieuwzględnienie jednego parametru, oraz przeskoczenie do złego wiersza tabeli. Pomaga zaznaczanie każdego parametru w tabeli i kontrola, czy wszystkie pięć wartości zostało porównane.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii koksownictwa i przerobu smoły (rozdziały o składzie i parametrach jakościowych)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z tabelami klasyfikacyjnymi (ćwiczenie odczytu i dopasowania)
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące oznaczania popiołu i składników nierozpuszczalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego