KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 38.
W układzie zastosowano przycisk S1 (z samoczynnym powrotem, NO). Zwolnienie naciśniętego przycisku powinno uruchomić odmierzenie czasu 3 sekund. Który fragment programu zapewnia realizację opisanego działania?
Ilustracja przedstawia cztery schematy blokowe związane z programowaniem sterowników PLC, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odmierzanie 3 s ma rozpocząć się w chwili zwolnienia przycisku NO, czyli na zboczu opadającym sygnału z S1.
Poprawny fragment programu musi wykryć przejście 1→0 i dopiero wtedy uruchomić blok czasowy (np. timer impulsowy lub opóźnione załączenie) ustawiony na 3 s. Rozwiązania startujące na wciśnięcie lub na poziom sygnału nie spełniają warunku.

Pełne wyjaśnienie:

Wymaganie "zwolnienie naciśniętego przycisku powinno uruchomić odmierzenie czasu 3 sekund" oznacza, że momentem startu odmierzania nie jest samo naciśnięcie S1, lecz chwila puszczenia. Dla przycisku NO (normalnie otwartego) sygnał na wejściu PLC typowo ma stan:

  • 0 – gdy przycisk jest puszczony,
  • 1 – gdy przycisk jest wciśnięty.

Zwolnienie przycisku to więc przejście sygnału z 1 na 0, czyli zbocze opadające. Poprawny fragment programu musi zatem spełnić dwa warunki:

  • wykryć zdarzenie (zbocze opadające) – a nie tylko sprawdzać, czy wejście ma stan 0,
  • uruchomić odmierzanie 3 s w odpowiednim bloku czasowym (np. generacja impulsu 3 s lub załączenie wyjścia na 3 s po wyzwoleniu).

Dlaczego rozwiązanie oparte o zbocze opadające jest właściwe? Ponieważ zdarzenie "zwolnienie" występuje tylko raz (w jednym cyklu) w momencie przejścia 1→0. Dzięki temu timer zostaje wyzwolony jednorazowo i zaczyna odmierzać dokładnie wtedy, kiedy operator puści przycisk.

Typowe błędne podejścia (odpowiadające błędnym fragmentom programu) to:

  • Wyzwalanie na zboczu narastającym – timer startuje przy wciśnięciu (0→1), czyli za wcześnie.
  • Wyzwalanie "poziomem" wejścia – np. gdy S1=0, timer startuje lub jest podtrzymywany w sposób zależny od implementacji; nie jest to jednoznaczne zdarzenie zwolnienia i może prowadzić do wielokrotnego startu lub ciągłego odmierzania.
  • Użycie niewłaściwego typu timera – np. opóźnienie wyłączenia (TOF) zadziała dopiero po zaniku sygnału, ale bez poprawnego warunku i oczekiwanego efektu (np. impuls 3 s) można uzyskać inny przebieg wyjścia niż wymagany w zadaniu.

W praktyce egzaminacyjnej najpewniejszym kryterium oceny jest to, czy fragment programu jednoznacznie reaguje na zbocze opadające S1 oraz czy czas jest ustawiony na 3 s. Jeśli w danym wariancie widać blok detekcji zbocza opadającego oraz timer wyzwalany tym impulsem, taki wariant realizuje opisane działanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NO (normalnie otwarty) oznacza, że w stanie spoczynku sygnał jest zwykle 0, a po naciśnięciu pojawia się 1 (zależnie od okablowania i logiki wejścia). Samoczynny powrót oznacza, że po puszczeniu wraca do stanu spoczynkowego bez blokady.
Zwolnienie przycisku NO to przejście sygnału z 1 na 0, czyli zbocze opadające. W programie szuka się funkcji/bloku detekcji zbocza opadającego lub porównania stanu bieżącego z poprzednim stanem wejścia.
Warunek "S1 = 0" opisuje stan (poziom), a nie zdarzenie. S1 będzie równe 0 przez cały czas, gdy przycisk jest puszczony, więc timer mógłby startować wielokrotnie lub pracować w nieoczekiwany sposób. Zwolnienie to jednorazowy moment 1→0.
Dla typowego okablowania NO: naciśnięcie daje 0→1 (zbocze narastające), a zwolnienie daje 1→0 (zbocze opadające). Właśnie zbocze opadające powinno wyzwolić odmierzanie czasu, jeśli zadanie mówi o zwolnieniu.
W wielu sterownikach impuls o zadanym czasie realizuje timer impulsowy (często nazywany TP). Alternatywnie można użyć TON do opóźnionego załączenia, jeśli wyjście ma się uaktywnić po 3 s, ale wtedy logika wyjścia musi odpowiadać wymaganej charakterystyce.
Najczęściej wpisuje się stałą czasu w formacie akceptowanym przez środowisko, np. jako 3 sekundy (czas typu TIME). Kluczowe jest, aby czas był jednoznacznie 3 s, a timer był wyzwalany tylko w chwili zwolnienia przycisku.
Zadanie wymaga startu odmierzania dopiero po puszczeniu przycisku. Jeśli timer startuje na wciśnięcie (zbocze narastające), to odliczanie zaczyna się wcześniej niż powinno, a efekt na wyjściu może wystąpić w niewłaściwym momencie.
Tak, drgania mogą generować krótkie, wielokrotne przejścia 1↔0, co może wywołać kilka impulsów zbocza. W praktyce stosuje się filtrację programową/sprzętową lub odpowiednią logikę podtrzymania, aby reagować tylko na jedno, stabilne zwolnienie.
Najczęstsze błędy to: mylenie zbocza narastającego z opadającym, zastępowanie detekcji zbocza prostym warunkiem poziomu, oraz brak jednorazowego wyzwolenia (timer startuje w wielu cyklach). Pomaga analiza: czy to ma być zdarzenie czy stan.
Najpierw przetłumacz opis na logikę: "zwolnienie NO" = zbocze opadające 1→0. Potem szukaj wariantu, w którym zbocze opadające wyzwala timer ustawiony na 3 s. Na końcu sprawdź, czy timer jest wyzwalany jednorazowo, a nie poziomem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Rozwiązania startujące na wciśnięcie lub na poziom sygnału nie spełniają warunku."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące języków PLC, bloków funkcyjnych i typowych timerów)
  • Siemens, "SIMATIC S7-1200 Programmable Controller System Manual" (rozdziały: Instruction set / Timers oraz Edge detection) – dokumentacja producenta
  • Schneider Electric, "Modicon M221 Logic Controller – Programming Guide" (sekcje: Timers oraz Rising/Falling edge detection) – dokumentacja producenta

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC: wejścia cyfrowe, skan cyklu, zbocza
  • Dokumentacja producenta PLC dotycząca bloków TON/TOF/TP oraz detekcji zboczy
  • Ćwiczenia laboratoryjne: generowanie impulsu po zboczu opadającym i sterowanie timerem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego