KWALIFIKACJA OGR5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 16.
W uprawie ziemniaków czynnikiem ograniczającym występowanie szkodników i chorób jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Unikanie uprawy ziemniaka w monokulturze ogranicza kumulację patogenów i szkodników związanych z tą samą rośliną oraz przerywa ich cykl rozwojowy w glebie i resztkach pożniwnych. Wysokie redliny i wapnowanie to zabiegi agrotechniczne, ale nie zastępują zmianowania, a zwiększanie udziału psiankowatych zwykle nasila problemy.

Pełne wyjaśnienie:

W uprawie ziemniaka kluczowym czynnikiem profilaktycznym ograniczającym występowanie wielu chorób i szkodników jest prawidłowe zmianowanie, czyli unikanie uprawy w monokulturze. Gdy ziemniak jest sadzony na tym samym polu zbyt często, w środowisku (gleba, resztki roślinne, samosiewy) łatwiej kumulują się organizmy wyspecjalizowane w zasiedlaniu tej rośliny. Przerwanie następstwa uprawy "ten sam gatunek po tym samym gatunku" ogranicza bazę pokarmową i miejsca przetrwania agrofagów, a przez to zmniejsza ich presję w kolejnym sezonie.

Dlatego odpowiedź "unikanie uprawy w monokulturze" jest właściwa: jest to działanie przyczynowe, działające na poziomie całego systemu uprawy, a nie tylko doraźny zabieg w jednym sezonie.

  • "Uprawa na wysokich redlinach" może poprawiać warunki powietrzno-wodne i ułatwiać formowanie bulw, ale nie stanowi uniwersalnego czynnika ograniczającego choroby i szkodniki. Wysokość redlin nie przerywa cykli rozwojowych agrofagów typowych dla ziemniaka tak skutecznie jak zmianowanie.
  • "Intensywne wapnowanie gleb pod ziemniaki" dotyczy odczynu gleby i gospodarki wapniowej. Zabieg ten bywa uzasadniony w określonych warunkach, ale nie jest ogólną metodą ograniczania występowania szkodników i chorób ziemniaka, a "intensywne" wapnowanie może być też agronomicznie ryzykowne, jeśli jest źle dobrane do potrzeb stanowiska.
  • "Zwiększenie udziału roślin psiankowatych w zmianowaniu" jest kierunkiem niekorzystnym. Rośliny blisko spokrewnione często mają wspólne agrofagi, więc większy udział psiankowatych sprzyja utrzymywaniu i narastaniu presji chorób i szkodników związanych z tą grupą roślin.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "czynnika ograniczającego występowanie" agrofagów, zwykle chodzi o działania systemowe i profilaktyczne (płodozmian, zdrowy materiał, higiena pola), a nie o pojedynczy zabieg agrotechniczny, który tylko pośrednio wpływa na warunki uprawy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Monokultura to wieloletnia uprawa tego samego gatunku (tu: ziemniaka) na tym samym polu lub w bardzo krótkim następstwie. Sprzyja kumulacji patogenów i szkodników związanych z ziemniakiem, bo mają stałą bazę pokarmową i łatwiejsze warunki przetrwania.
Zmianowanie przerywa cykl rozwojowy wielu agrofagów: po ziemniaku pojawia się roślina o innych wymaganiach i innym "zestawie" wrogów biologicznych. Zmniejsza to liczebność organizmów wyspecjalizowanych w ziemniaku i ogranicza ich nagromadzenie w glebie oraz resztkach roślin.
Ogólna zasada jest taka, aby nie sadzić ziemniaka zbyt często na tym samym stanowisku i planować wyraźną przerwę w płodozmianie. Dokładna długość przerwy zależy od problemów na polu (np. presji konkretnych agrofagów) i praktyki gospodarstwa, więc warto opierać ją na zaleceniach doradczych dla regionu.
Wysokie redliny mogą poprawiać warunki uprawy (np. lepsze ukształtowanie stanowiska dla bulw) i czasem pośrednio ograniczać część problemów, ale nie są podstawową metodą ograniczania chorób i szkodników. Najsilniejszy efekt profilaktyczny zwykle daje dobrze zaplanowane zmianowanie i higiena pola.
Wapnowanie służy przede wszystkim regulacji odczynu gleby i poprawie jej właściwości. Może wpływać na zdrowotność roślin pośrednio, ale nie jest uniwersalnym "środkiem" na choroby i szkodniki ziemniaka. O dawce i potrzebie wapnowania decydują wyniki analizy gleby, a nie sama chęć ograniczania agrofagów.
Psiankowate są blisko spokrewnione i często mają wspólne choroby oraz szkodniki. Zwiększenie ich udziału w zmianowaniu ułatwia utrzymywanie się agrofagów w gospodarstwie, bo kolejno uprawiane rośliny mogą podtrzymywać ich populację. Lepiej przeplatać ziemniaka roślinami z innych rodzin.
Częsty błąd to wybieranie odpowiedzi opisujących "intensywny zabieg" (np. wapnowanie) zamiast działania systemowego (zmianowanie). Drugi błąd to mylenie poprawy warunków uprawy z realnym ograniczaniem agrofagów. Na egzaminie szukaj odpowiedzi przerywającej cykl rozwojowy chorób i szkodników.
"Czynnik ograniczający" to takie działanie lub warunek, który realnie zmniejsza możliwość rozwoju i namnażania agrofagów. W praktyce najczęściej są to metody profilaktyczne: zmianowanie, dobór stanowiska, zdrowy materiał nasadzeniowy i ograniczanie źródeł infekcji, a nie pojedynczy zabieg wykonany w sezonie.
Najważniejsze jest wprowadzenie przerwy w uprawie ziemniaka i unikanie następstwa roślin blisko spokrewnionych. W praktyce planuje się płodozmian tak, aby po ziemniaku następowały rośliny z innych rodzin, a pole było wolne od samosiewów i resztek mogących być źródłem porażenia w kolejnym roku.
Odpowiedzi związane ze zmianowaniem zwykle używają słów: "monokultura", "płodozmian", "zmianowanie", "następstwo roślin" lub odnoszą się do udziału grup roślin w rotacji. Jeśli pytanie dotyczy ograniczania chorób i szkodników, to taka odpowiedź często jest kluczowa, bo działa długofalowo.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Unikanie uprawy ziemniaka w monokulturze ogranicza kumulację patogenów i szkodników związanych z tą samą rośliną oraz przerywa ich cykl rozwojowy w glebie i resztkach pożniwnych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki roślin okopowych (ziemniak)
  • Materiały dydaktyczne z ochrony roślin dotyczące profilaktyki i zmianowania
  • Notatki/opracowania szkolne dla kwalifikacji ogrodniczych z działu płodozmianu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego