KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 37.
W urządzeniu elektronicznym uszkodzeniu uległ warystor MYG 10K-431 o napięciu znamionowym 275 V AC, 350 V DC, energii tłumienia 55 J/2 ms i rastrze 7,5 mm. Wykorzystując tabelę zamienników wskaż oznaczenie warystora, który można zastosować w zamian za uszkodzony?
Ilustracja przedstawia tabelę zamienników warystorów, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobierając zamiennik warystora, trzeba zachować zgodność kluczowych parametrów z uszkodzonym elementem: napięcie znamionowe 275 V AC / 350 V DC, zdolność pochłaniania energii impulsu (55 J/2 ms) oraz parametry mechaniczne, w tym raster 7,5 mm. Oznaczenie "JVR14N431K" odpowiada wymaganym cechom w tabeli zamienników.

Pełne wyjaśnienie:

Warystor (najczęściej typu MOV) jest elementem ochronnym stosowanym do ograniczania przepięć: przy napięciach roboczych ma bardzo dużą rezystancję, a przy przepięciu jego rezystancja gwałtownie maleje, dzięki czemu "ścina" impuls i pochłania część energii. W zadaniu trzeba dobrać zamiennik dla konkretnego typu, korzystając z tabeli zamienników, a więc porównać parametry elektryczne i mechaniczne.

Kluczowe kryteria doboru to:

  • Napięcie znamionowe (tu: 275 V AC oraz 350 V DC) – zamiennik nie może mieć niższego dopuszczalnego napięcia pracy, bo mógłby przewodzić w normalnych warunkach albo szybciej się degradować.
  • Energia tłumienia (55 J przy impulsie 2 ms) – to informacja, jaką energię pojedynczego impulsu element może bezpiecznie pochłonąć. Zaniżenie tego parametru zwiększa ryzyko ponownego uszkodzenia przy kolejnych przepięciach.
  • Parametry mechaniczne, w tym raster 7,5 mm – zamiennik powinien pasować do istniejących otworów w PCB i do sposobu montażu przewlekanego, aby nie wymuszać przeróbek płytki lub naprężeń wyprowadzeń.
  • Zgodność klasy/serii wynikająca z oznaczenia (np. "431") – w praktyce w wielu rodzinach MOV część oznaczenia odnosi się do charakterystyki napięciowej, ale sama zgodność fragmentu kodu nie wystarcza bez sprawdzenia pozostałych parametrów.

Odpowiedź "JVR14N431K" jest poprawna, ponieważ w tabeli zamienników odpowiada warystorowi spełniającemu wymagane napięcia oraz co najmniej wymaganą zdolność pochłaniania energii, a także pasującemu mechanicznie (m.in. raster). Pozostałe propozycje są błędne typowo z jednego z powodów: należą do innej serii/rozmiaru (co przekłada się na inną energię impulsu), mają niezgodne parametry napięciowe lub mechaniczne, albo oznaczenie wskazuje inną charakterystykę niż wymagana.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z zamiennikami nie wybiera się elementu "najbardziej podobnego z nazwy", tylko taki, który spełnia jednocześnie kryteria elektryczne i montażowe. Gdy dwa typy mają zbliżone napięcie, rozstrzygające bywają energia impulsu oraz raster/rozstaw wyprowadzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Warystor (często MOV) to element nieliniowy do ochrony przeciwprzepięciowej. Przy napięciu roboczym ma dużą rezystancję, a podczas przepięcia zaczyna przewodzić, ograniczając amplitudę impulsu i pochłaniając część jego energii. Chroni m.in. zasilacze, wejścia sieciowe i układy sterujące.
Najczęściej porównia się: napięcie znamionowe (AC/DC), zdolność pochłaniania energii impulsu (J przy określonym czasie/kształcie impulsu) oraz parametry mechaniczne, np. raster wyprowadzeń i rozmiar. Dodatkowo liczy się zgodność serii/typu z tabeli producenta.
Podobny fragment kodu może sugerować zbliżoną charakterystykę napięciową, ale nie gwarantuje zgodności energii impulsu, średnicy dysku, prądu udarowego ani parametrów mechanicznych. Zamiennik musi spełniać wszystkie wymagania z zadania, a nie tylko wyglądać podobnie w nazwie.
To napięcia, przy których warystor może pracować w sposób ciągły bez niepożądanego przewodzenia i nadmiernego nagrzewania. W praktyce 275 V AC odnosi się do pracy w sieci 230 V, a 350 V DC do zastosowań stałoprądowych. Zamiennik nie powinien mieć niższych wartości.
Oznacza to zdolność pochłonięcia określonej energii impulsu (55 J) o czasie trwania 2 ms (zależnie od standardu kształtu impulsu w danej tabeli). Jeśli dobierzesz element o mniejszej energii, może ulec uszkodzeniu przy przepięciu, nawet gdy napięcie znamionowe jest poprawne.
Raster to rozstaw wyprowadzeń elementu (odległość między nóżkami), dopasowany do otworów w PCB. W serwisie zwykle nie zmienia się projektu płytki, więc zamiennik o innym rastrze może nie pasować mechanicznie albo wymuszać wyginanie wyprowadzeń, co zwiększa ryzyko pęknięć i słabego lutu.
Często spotyka się pęknięcie, zwęglenie lub wybrzuszenie elementu, czasem zwarcie powodujące przepalenie bezpiecznika. Zdarza się też uszkodzenie "ciche", gdzie parametry się pogarszają po wielu impulsach. Diagnostyka obejmuje oględziny, pomiar rezystancji oraz ocenę toru zasilania.
Zwykle tak, o ile pozostałe parametry są zgodne (napięcie pracy, charakterystyka, montaż). Większa energia oznacza większą odporność na impulsy, ale często wiąże się z większym rozmiarem i innym rastrzem. Dlatego w praktyce trzeba sprawdzić, czy element fizycznie pasuje do PCB i obudowy.
Typowe błędy to: wybór po samym podobieństwie oznaczenia, pominięcie rastra/rozmiaru, dobranie elementu o zbyt małej energii, albo mylenie parametrów napięciowych (AC vs DC). Na egzaminie warto czytać tabelę wiersz po wierszu i odhaczać wymagania z treści zadania.
Ćwicz czytanie kart katalogowych i tabel: wyszukuj napięcie znamionowe, energię impulsu i wymiary montażowe. Ucz się też rozpoznawać, które parametry są krytyczne dla bezpieczeństwa (napięcie, energia), a które dla montażu (raster). Na egzaminie zapisuj kryteria i porównuj je z opcjami.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Karty katalogowe (datasheet) warystorów MOV różnych producentów – sekcje: parametry elektryczne i mechaniczne
  • Noty aplikacyjne dotyczące doboru warystora do sieci 230 V AC i ochrony przeciwprzepięciowej
  • Materiały dydaktyczne z montażu THT/PCB: raster, rozstaw otworów, kompatybilność mechaniczna

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego