KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 12.
W urządzeniu precyzyjnym uszkodzeniu uległo łożysko walcowe. Średnica i szerokość piasty, w której osadzone jest to łożysko, wynoszą odpowiednio 39 mm i 19 mm. Odczytaj z tabeli numer katalogowy łożyska, którym można zastąpić uszkodzony element.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny łożyska walcowego oraz tabelę katalogową z numerami katalogowymi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest wskazanie "NUC 308", ponieważ w zadaniu należy dobrać łożysko walcowe na podstawie dwóch wymiarów osadzenia: średnicy 39 mm i szerokości 19 mm, korzystając z tabeli katalogowej. Pozostałe oznaczenia nie odpowiadają jednocześnie obu podanym wymiarom, więc nie są właściwym zamiennikiem.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania nie wykonuje się obliczeń, tylko dobiera część na podstawie dokumentacji (tabeli). Kluczowe jest, aby odczytać z treści dwa parametry osadzenia: średnicę 39 mm oraz szerokość 19 mm, a następnie znaleźć w tabeli łożysko walcowe, które ma wymiary zgodne z tymi wartościami.

Odpowiedź "NUC 308" jest poprawna, bo w tabeli przypisano ją do zestawu wymiarów odpowiadających podanej średnicy i szerokości. W praktyce oznacza to, że takie łożysko będzie pasowało do gniazda/piasty bez wymuszania nieprawidłowego montażu.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Ponieważ w doborze łożyska muszą zgadzać się oba wymiary jednocześnie. Oznaczenia "NUC 203", "NUC 306" oraz "NUC 202" w tabeli odpowiadają innym wymiarom (najczęściej innej średnicy i/lub innej szerokości), więc ich użycie jako zamiennika mogłoby skutkować:

  • brakiem możliwości osadzenia (za duże/za małe pasowanie),
  • niewłaściwą pracą łożyska i wzrostem luzów,
  • przyspieszonym zużyciem oraz ryzykiem uszkodzenia współpracujących elementów.

Wskazówka egzaminacyjna: podczas odczytu z tabeli zawsze sprawdzaj pełny komplet danych (np. średnicę i szerokość), a nie tylko podobieństwo numeru w oznaczeniu. To ogranicza typowy błąd polegający na wyborze "najbardziej znajomego" symbolu zamiast właściwego zamiennika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko walcowe to łożysko toczne, w którym elementami tocznymi są wałeczki. Zwykle lepiej przenosi duże obciążenia promieniowe niż łożysko kulkowe, ale gorzej znosi obciążenia osiowe (zależnie od wykonania). W zadaniach egzaminacyjnych ważne jest rozpoznanie typu i dobór po wymiarach.
Najczęściej kluczowe są: średnica osadzenia (związana z dopasowaniem do gniazda lub wału) oraz szerokość łożyska, bo decyduje o tym, czy łożysko zmieści się w oprawie. Często dochodzą też: typ łożyska, dopuszczalne obciążenia i wymagany luz.
Oznaczenia katalogowe nie są "prostym" zapisem wymiarów w milimetrach. W praktyce dwie pozycje mogą wyglądać podobnie, ale mieć inną średnicę lub szerokość. Tabela porządkuje symbole względem parametrów i pozwala jednoznacznie dobrać zamiennik zgodny z wymaganiami osadzenia.
Pomaga zasada: średnica zewnętrzna łożyska pasuje do gniazda/oprawy, a średnica wewnętrzna pasuje do wału. Jeśli w treści mowa o "piaście, w której osadzone jest łożysko", to zwykle chodzi o dopasowanie do średnicy zewnętrznej. Zawsze sprawdzaj, jak opisano miejsce osadzenia.
Szerokość to wymiar wzdłuż osi wału. Decyduje o tym, czy łożysko zmieści się w oprawie oraz czy prawidłowo podeprze współpracujące elementy. Zła szerokość może powodować brak możliwości skręcenia zespołu, niewłaściwe dociski lub przesunięcia osiowe elementów.
Zwykle nie powinno się tego robić bez analizy. Nawet przy zgodnych wymiarach różne typy łożysk mają inną nośność, sztywność, tarcie i dopuszczalne obciążenia osiowe. W zadaniach egzaminacyjnych należy trzymać się wskazanego typu (tu: walcowe) i dobrać odpowiedni symbol z tabeli.
Najczęściej: problemy montażowe (brak miejsca w oprawie), nieprawidłowe podparcie elementów, zmiana położenia osiowego wału, a w konsekwencji wzrost drgań i hałasu. W urządzeniach precyzyjnych może to też pogorszyć dokładność pozycjonowania i przyspieszyć zużycie współpracujących części.
Gdy treść zadania podaje konkretne wymiary i prosi o numer katalogowy "z tabeli", a odpowiedzi są gotowymi symbolami. Wtedy najważniejsza jest umiejętność poprawnego odnalezienia wiersza/kolumny i dopasowania obu wymiarów jednocześnie, zamiast wykonywania obliczeń pasowań.
Najczęstsze to: wybór po podobnym numerze bez sprawdzenia szerokości, pomylenie średnicy wewnętrznej z zewnętrzną, nieuwzględnienie typu łożyska (np. wybór kulkowego zamiast walcowego) oraz zbyt szybkie "zakotwiczenie" na pierwszej znalezionej pozycji w tabeli bez weryfikacji pozostałych danych.
Ćwicz pracę z tabelami: łożyska, pierścienie osadcze, wpusty i pasowania. Rób krótkie treningi: odczytaj dwa–trzy parametry z treści, znajdź właściwy wiersz w tabeli i sprawdź, czy wszystkie warunki się zgadzają. Warto też znać podstawowe typy łożysk i ich zastosowania w precyzyjnych zespołach.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawne jest wskazanie "NUC 308", ponieważ w zadaniu należy dobrać łożysko walcowe na podstawie dwóch wymiarów osadzenia: średnicy 39 mm i szerokości 19 mm, korzystając z tabeli katalogowej."

Źródła:

  • ISO 15:2017, Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions, 2017
  • ISO 355:2019, Rolling bearings — Tapered roller bearings — Boundary dimensions and series designations, 2019

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (sekcje: łożyska walcowe, oznaczenia i wymiary)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn: łożyska toczne i ich dobór
  • Ćwiczenia z czytania tabel i kart katalogowych elementów znormalizowanych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego