KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 27.
W wodzie kąpieliska stwierdzono zakwit sinic. Zjawisko to może być spowodowane dopływem do zbiornika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakwit sinic najczęściej wynika z eutrofizacji, czyli nadmiaru biogenów (azotu i fosforu) w wodzie. Spływ wód deszczowych z pól nawożonych wnosi te związki do zbiornika, co sprzyja masowemu rozwojowi sinic. Pyły, ropa czy metale ciężkie częściej powodują toksyczność, a nie zakwit.

Pełne wyjaśnienie:

Zakwit sinic to masowe namnażanie się organizmów fotosyntetyzujących w toni wodnej, widoczne jako zielonkawe lub niebieskozielone smugi, kożuch albo "zupa" w wodzie. Najczęstszym mechanizmem sprzyjającym takiemu zjawisku jest eutrofizacja, czyli wzrost żyzności wody spowodowany dopływem związków odżywczych, przede wszystkim azotu i fosforu.

Dopływ wód deszczowych spływających z pól zanieczyszczonych nawozami jest klasycznym przykładem zanieczyszczenia obszarowego. Podczas opadów biogeny z nawozów mogą być wymywane z gleby i transportowane do cieków oraz zbiorników. Wzrost stężenia tych składników ograniczających produkcję pierwotną zwiększa tempo wzrostu fitoplanktonu, w tym sinic, zwłaszcza przy sprzyjających warunkach pogodowych (wysoka temperatura, słabsze mieszanie wody, duże nasłonecznienie).

Pozostałe propozycje odpowiedzi opisują zanieczyszczenia, które zwykle wiążą się głównie z toksycznością chemiczną lub pogorszeniem cech fizykochemicznych, ale nie są typowym, bezpośrednim czynnikiem uruchamiającym zakwit przez dopływ biogenów. Pyły w wodach opadowych mogą zwiększać mętność lub wnieść różne związki, jednak sama informacja o "pyłach" nie wskazuje na dopływ N i P. Substancje ropopochodne częściej tworzą film na powierzchni i obciążają ekosystem innym typem presji. Metale ciężkie z awarii przemysłowej są silnie toksyczne, lecz zwykle hamują organizmy wodne zamiast stymulować ich masowy rozwój.

W praktyce technik ochrony środowiska, widząc zakwit, powinien myśleć o bilansie biogenów w zlewni, źródłach rolniczych i komunalnych oraz o działaniach ograniczających spływ i dopływ fosforu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakwit sinic to masowe namnażanie cyjanobakterii w wodzie, widoczne jako zielonkawe smugi, kożuch lub mętna "zupa". Zjawisku często towarzyszy pogorszenie przejrzystości i zapachu wody oraz ryzyko wytwarzania toksyn, dlatego może skutkować zakazem kąpieli.
Nawozy zawierają związki azotu i fosforu. Podczas opadów część tych biogenów jest wymywana i spływa do zbiornika. Nadmiar składników odżywczych przyspiesza produkcję pierwotną i sprzyja rozwojowi fitoplanktonu, w tym sinic, czyli uruchamia eutrofizację.
Kluczowe są biogeny: fosfor (często czynnik ograniczający w wodach śródlądowych) oraz azot. Ich nadmiar zwiększa tempo wzrostu glonów i sinic. W praktyce kontrola dopływu fosforu i azotu w zlewni jest podstawą ograniczania zakwitów.
Zanieczyszczenia ropopochodne zwykle powodują przede wszystkim toksyczność, film na powierzchni i zaburzenia natlenienia, a nie typowy mechanizm zakwitu wynikający z dopływu biogenów. Zakwity częściej wiążą się z azotem i fosforem z rolnictwa lub ścieków bogatych w składniki odżywcze.
Metale ciężkie działają toksycznie na wiele organizmów wodnych i mogą hamować procesy biologiczne. Same w sobie nie dostarczają składników odżywczych niezbędnych do masowego wzrostu sinic. Dlatego są istotnym zagrożeniem ekologicznym, ale nie "paliwem" eutrofizacji.
Zakwit ma zwykle charakter biologiczny: kożuch, smugi, zawiesina i zmienny kolor (zielony/niebieskozielony), często nasilający się w ciepłe, bezwietrzne dni. Zanieczyszczenie chemiczne (np. ropa) może tworzyć tęczową warstwę, a awarie przemysłowe częściej powodują nagłe śnięcia ryb i ostre objawy toksyczne.
Największe ryzyko pojawia się zwykle w okresach ciepłych, przy silnym nasłonecznieniu i słabszym mieszaniu wody (np. bezwietrzna pogoda). Jeśli jednocześnie do zbiornika dopływają biogeny ze zlewni, sinice mogą szybko się namnażać i tworzyć widoczny zakwit.
Stosuje się m.in. pasy buforowe roślinności przy brzegach i rowach, retencję i spowalnianie odpływu, racjonalne nawożenie (dawki i terminy), ograniczanie erozji oraz poprawę gospodarki ściekowej. Celem jest zmniejszenie ładunku azotu i fosforu w spływie powierzchniowym.
Częsty błąd polega na wybieraniu "najgroźniej brzmiących" zanieczyszczeń (ropa, metale ciężkie), mimo że zakwit to głównie skutek wzrostu żyzności wody. W zadaniach egzaminacyjnych warto szukać odpowiedzi wskazujących na biogeny i eutrofizację, a nie na samą toksyczność.
Opanuj definicje: eutrofizacja, biogeny, zanieczyszczenia obszarowe i punktowe. Ćwicz łączenie źródła zanieczyszczeń z typowym skutkiem: nawozy/ścieki bytowe → azot i fosfor → zakwity. Pomaga też analiza prostych schematów zlewnia–zbiornik–skutek ekologiczny.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zakwit sinic najczęściej wynika z eutrofizacji, czyli nadmiaru biogenów (azotu i fosforu) w wodzie."

Źródła:

  • Główny Inspektorat Sanitarny – informacje dla kąpielisk: "Sinice (cyjanobakterie) – zakwity i zagrożenia zdrowotne", https://www.gov.pl/web/gis (wyszukiwanie w serwisie: sinice/zakwit) – dostęp 2026-03-02
  • European Environment Agency (EEA) – eutrophication overview, https://www.eea.europa.eu/themes/water/eutrophication (strona tematyczna) – dostęp 2026-03-02
  • World Health Organization – Cyanobacterial toxins: Microcystin-LR in Drinking-water (background document), https://www.who.int/publications/i/item/WHO-HEP-ECH-WSH-2020.2 (dokument) – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o eutrofizacji i zanieczyszczeniach obszarowych w ochronie środowiska
  • Komunikaty i poradniki instytucji sanitarnych dotyczące zakwitów sinic
  • Podręczniki z hydrobiologii/ochrony wód (rozdziały o biogenach i zakwitach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego