KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 6.
W wyłączniku zmierzchowym fotorezystor pełni funkcję
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Fotorezystor (LDR) zmienia swoją rezystancję w zależności od natężenia światła, więc w wyłączniku zmierzchowym pełni rolę elementu pomiarowego.
Dlatego poprawne jest wskazanie "czujnika natężenia oświetlenia", a nie sygnalizatora, włącznika instalacyjnego ani zabezpieczenia prądowego.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłącznik zmierzchowy to układ, którego zadaniem jest automatyczne sterowanie oświetleniem w zależności od warunków oświetleniowych otoczenia. Kluczowym elementem wejściowym takiego układu jest czujnik światła, czyli element, który "zamienia" informację o jasności na wielkość elektryczną możliwą do dalszego przetwarzania.

Fotorezystor (LDR) jest właśnie takim elementem: jego rezystancja zależy od natężenia oświetlenia. W praktyce układ wykorzystuje tę zmianę rezystancji (np. w dzielniku napięcia), aby uzyskać sygnał odpowiadający temu, czy jest jasno czy ciemno. Następnie ten sygnał jest porównywany z progiem (np. w komparatorze lub prostym układzie tranzystorowym), a na końcu steruje elementem wykonawczym (często przekaźnikiem), który załącza/wyłącza lampę.

Dlatego odpowiedź "czujnika natężenia oświetlenia" jest właściwa: fotorezystor dostarcza informacji o poziomie światła i stanowi część toru pomiarowego.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne funkcje:

  • "Sygnalizatora pracy układu" – sygnalizacja zwykle realizowana jest diodą LED lub wskaźnikiem, a nie fotorezystorem. LDR nie służy do informowania użytkownika, tylko do pomiaru.
  • "Włącznika instalacyjnego układu" – włącznik instalacyjny to element ręczny (mechaniczny) do załączania obwodu. Fotorezystor nie jest przełącznikiem w sensie instalacyjnym; zmienia rezystancję płynnie, a decyzję o załączeniu podejmuje dopiero układ sterujący.
  • "Zabezpieczenia prądowego układu" – zabezpieczenia prądowe (bezpieczniki, wyłączniki nadprądowe) reagują na przeciążenie/zwarcie. LDR nie jest projektowany do ochrony przed nadprądem i nie pełni takiej roli.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się element wrażliwy na bodziec fizyczny (światło, temperatura, ciśnienie), to najczęściej pytanie dotyczy roli czujnika, a nie elementu wykonawczego czy zabezpieczającego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Fotorezystor (LDR) to element, którego rezystancja zmienia się pod wpływem światła. Im jaśniej, tym zwykle mniejsza rezystancja. Dzięki temu może pełnić rolę czujnika: układ mierzy zmianę napięcia/prądu w obwodzie i na tej podstawie podejmuje decyzję sterującą.
"Włącznik" to element, który bezpośrednio rozłącza lub łączy obwód (zwykle ręcznie). Fotorezystor nie przełącza obwodu skokowo, tylko płynnie zmienia rezystancję. To elektronika (np. komparator + tranzystor/przekaźnik) wykonuje właściwe załączenie oświetlenia.
Najczęściej służy do automatycznego sterowania oświetleniem: lampy zewnętrzne, oświetlenie parkingów, tablice informacyjne, elementy sygnalizacji w obiektach. Mechatronik spotyka to w automatyce budynkowej i prostych układach sterowania energią.
To miara tego, ile światła dociera do powierzchni czujnika. W praktyce oznacza "jak jasno jest" w otoczeniu. Układ z LDR nie musi podawać wartości liczbowej; często wystarczy rozróżnienie progu: jasno vs ciemno, aby włączyć lub wyłączyć lampę.
Sygnalizator jest dla użytkownika (np. dioda LED informująca o stanie), a czujnik zbiera dane ze środowiska (światło, temperatura itp.). Fotorezystor reaguje na światło i zmienia parametry elektryczne, więc jest elementem pomiarowym, a nie wskaźnikiem stanu urządzenia.
Nie. Zabezpieczenia prądowe są projektowane do reagowania na przeciążenia i zwarcia (np. bezpiecznik, wyłącznik nadprądowy). Fotorezystor nie ma takiej charakterystyki ani odporności. Jego zadaniem jest pomiar światła, a nie ochrona instalacji.
Najczęściej spotkasz układ progowy (np. komparator lub tranzystor), element wykonawczy (np. przekaźnik lub triak) oraz elementy pomocnicze (rezystory do dzielnika i regulacji progu, kondensator przeciw migotaniu). Fotorezystor jest wejściem, a przekaźnik/triak wyjściem.
Problemy mogą wynikać z błędnego ustawienia progu, zakłóceń (np. światło z lampy oświetlającej czujnik), zawilgocenia obudowy, zabrudzenia osłony czujnika albo uszkodzenia elementu wykonawczego (np. sklejony przekaźnik). LDR może wtedy mierzyć poprawnie, ale sterowanie jest błędne.
Najczęstsze jest mylenie ról: uznanie, że element reagujący na światło "włącza" lampę jak przełącznik, albo że "chroni" układ. Warto zapamiętać podział: czujnik (wejście), sterowanie (porównanie z progiem), wykonanie (przekaźnik/triak).
Ucz się przez funkcje: rozpoznawaj, czy element jest czujnikiem, przetwarzaniem sygnału czy wykonaniem. Dla czujników zapamiętaj bodziec i efekt (np. światło → zmiana rezystancji dla LDR). Pomaga też analiza prostych bloków wejście–sterownik–wyjście.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Fotorezystor" – opis działania i zależności rezystancji od oświetlenia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Fotorezystor (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Wyłącznik zmierzchowy" – ogólna zasada działania i zastosowanie czujnika światła, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wy%C5%82%C4%85cznik_zmierzchowy (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Photoresistor (LDR) Basics" – zasada działania LDR i typowe użycie w układach czujnikowych, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-9/photoresistors/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw elektroniki: elementy rezystancyjne i czujniki (LDR)
  • Noty katalogowe (datasheet) fotorezystorów i gotowych modułów wyłączników zmierzchowych
  • Materiały dydaktyczne z automatyki budynkowej: sterowanie oświetleniem i czujniki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego