Kompensata różnic inwentaryzacyjnych polega na tym, że część niedoboru może zostać "pokryta" nadwyżką, ale tylko w granicach określonych zasadą ostrożności. Dlatego do obliczenia kompensaty nie wolno przyjąć dowolnie ilości i ceny – stosuje się jednocześnie:
- mniejszą ilość z porównywanych różnic,
- niższą cenę jednostkową z porównywanych pozycji.
W danych z zadania występują:
- nadwyżka: 50 szt. po 1,50 zł/szt.,
- niedobór: 40 szt. po 2,00 zł/szt.
Krok 1: ustalenie ilości do kompensaty.
Można skompensować najwyżej tyle, ile wynosi mniejsza z ilości. Mniejsza ilość to 40 szt. (bo niedobór ma 40 szt., a nadwyżka 50 szt.). Zatem ilość kompensaty = 40 szt.
Krok 2: ustalenie ceny do kompensaty.
Stosuje się niższą cenę jednostkową. Niższa cena to 1,50 zł/szt. (w porównaniu do 2,00 zł/szt.).
Krok 3: obliczenie wartości kompensaty.
Wartość kompensaty = 40 szt. × 1,50 zł/szt. = 60,00 zł.
Dlaczego pozostałe wartości nie pasują?
- 80,00 zł wynika z użycia ceny 2,00 zł przy ilości 40 szt. (40×2,00). To pomija zasadę niższej ceny.
- 75,00 zł sugeruje mieszanie danych (np. uśrednianie cen lub inne nieuprawnione przekształcenia). W kompensacie nie stosuje się średniej, tylko limit "mniejsza ilość i niższa cena".
- 100,00 zł wynika z rozliczenia całej nadwyżki 50 szt. po 2,00 zł lub innego błędnego połączenia danych. Kompensata nie może przekroczyć mniejszej ilości (40 szt.), więc 100,00 zł jest nielogiczne w tej konstrukcji zadania.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw podkreśl w treści "mniejsza ilość" i "niższa cena", a dopiero potem podstaw liczby do mnożenia. To ogranicza ryzyko wyboru ceny niedoboru lub pełnej ilości nadwyżki.
