KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 25.
W wyniku przeprowadzonej w hurtowni inwentaryzacji stwierdzono niedobór orzeszków ziemnych.
Norma ubytków naturalnych wynosi 10% wartości niedoboru. Ustal wartość niedoboru pozostałą do rozliczenia po uwzględnieniu normy ubytków naturalnych.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z inwentaryzacją w hurtowni, dotyczącą niedoboru orzeszków ziemnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ustalić kwotę niedoboru do rozliczenia, najpierw oblicza się ubytki naturalne: 10% wartości niedoboru. Następnie tę kwotę odejmuje się od wartości niedoboru stwierdzonego w inwentaryzacji. Daje to część niedoboru, która pozostaje do rozliczenia (540,00 zł).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć część niedoboru, która pozostaje do rozliczenia po uwzględnieniu normy ubytków naturalnych. Norma oznacza, że pewna część strat (tu: 10%) jest traktowana jako typowa, dopuszczalna w danych warunkach obrotu i przechowywania towaru.

Tok obliczeń jest zawsze taki sam:

  • Krok 1: ustal wartość niedoboru stwierdzonego w inwentaryzacji (wartość wyjściowa).
  • Krok 2: oblicz ubytki naturalne jako 10% tej wartości.
  • Krok 3: odejmij ubytki naturalne od wartości niedoboru – otrzymasz kwotę do rozliczenia.

W tym zestawie danych wartość niedoboru wynosi 600,00 zł, więc ubytki naturalne to 10% × 600,00 zł = 60,00 zł. Kwota do rozliczenia: 600,00 zł − 60,00 zł = 540,00 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 60,00 zł to sama wartość ubytków naturalnych (10%), a nie kwota, która pozostaje do rozliczenia.
  • 600,00 zł pomija uwzględnienie normy ubytków naturalnych (brak odjęcia 10%).
  • 140,00 zł nie wynika z poprawnego rachunku procentowego dla podanych danych; zwykle jest skutkiem błędnej podstawy procentu albo podwójnego odejmowania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się sformułowanie "po uwzględnieniu normy", najczęściej oznacza to, że część straty "wchodzi w normę" (jest odliczana), a rozlicza się dopiero pozostałość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ubytki naturalne to straty ilościowe lub wartościowe powstające w sposób typowy (np. wysychanie, rozsypywanie, ubytek masy). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle są opisane procentową normą, którą odejmuje się od niedoboru, aby wyznaczyć kwotę do rozliczenia.
Najpierw zamień 10% na ułamek dziesiętny: 0,10. Następnie pomnóż wartość niedoboru przez 0,10. Otrzymana kwota to część mieszcząca się w normie ubytków naturalnych, którą potem odejmujesz od całego niedoboru.
Bo norma wyznacza część strat uznawaną za typową i dopuszczalną w danych warunkach obrotu. Skoro ta część jest "w normie", to do rozliczenia pozostaje tylko nadwyżka ponad normę, czyli niedobór pomniejszony o ubytki naturalne.
To kwota, którą trzeba wyjaśnić i rozliczyć (np. przypisać odpowiedzialność, ująć w dokumentacji) po odjęciu tego, co mieści się w dopuszczalnych ubytkach naturalnych. W praktyce jest to część niedoboru traktowana jako strata ponadnormatywna.
Tak, ale tylko wtedy, gdy pytanie dotyczy wartości ubytków naturalnych, a nie kwoty do rozliczenia. Jeżeli w treści jest "pozostała do rozliczenia", to 60,00 zł byłoby najczęściej jedynie obliczonym 10% niedoboru, a nie wynikiem końcowym.
Najczęściej uczniowie: (1) mylą kwotę ubytku z kwotą do rozliczenia, (2) liczą 10% od złej podstawy, (3) dodają procent zamiast odjąć, (4) nie zwracają uwagi na słowa "pozostała do rozliczenia" i wybierają wynik pośredni.
Porównaj wynik z wartością niedoboru: po uwzględnieniu normy 10% kwota do rozliczenia powinna być mniejsza od pierwotnego niedoboru, ale nie drastycznie (powinna stanowić 90% wartości niedoboru). Taki test wyłapuje dodawanie zamiast odejmowania.
Gdy chcesz od razu policzyć część pozostającą po odjęciu 10%. Skoro odejmujesz 10%, to zostaje 90%, czyli 0,9 wartości. Wtedy wynik to: wartość niedoboru × 0,9. To skraca obliczenia i zmniejsza ryzyko pomyłki.
Wynik podawaj w złotych z dwoma miejscami po przecinku, zgodnie z zapisem pieniężnym (np. 540,00 zł). Jeśli w obliczeniach wychodzą grosze, zaokrąglaj zgodnie z zasadami matematycznymi i dbaj o przecinek dziesiętny.
W zadaniach egzaminacyjnych bardzo często norma jest podana procentowo, bo pozwala na prosty rachunek. W praktyce norma może wynikać z wewnętrznych ustaleń firmy lub specyfiki towaru, ale w obliczeniach zawsze sprowadza się do określenia części niedoboru zaliczanej "w normę".
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby ustalić kwotę niedoboru do rozliczenia, najpierw oblicza się ubytki naturalne: 10% wartości niedoboru."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Procent", https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL) – "Inwentaryzacja", https://pl.wikipedia.org/wiki/Inwentaryzacja - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • materiały dydaktyczne z rachunku procentowego (procenty w zadaniach tekstowych)
  • podstawy gospodarki magazynowej: pojęcia inwentaryzacji i różnic inwentaryzacyjnych
  • zadania praktyczne z rozliczania niedoborów i nadwyżek (arkusze ćwiczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego