KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 50.
W wyniku upadku z rusztowania pracownik prawdopodobnie złamał kończynę dolną. Jakiej pomocy przedlekarskiej należy mu udzielić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy podejrzeniu złamania po upadku nie wolno nastawiać ani prostować kończyny, bo grozi to uszkodzeniem naczyń, nerwów i nasileniem krwawienia. Należy unieruchomić kończynę w zastanym ułożeniu (stabilizując okoliczne stawy), ograniczyć ruch i wezwać pomoc.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku upadku z rusztowania istnieje ryzyko urazów wielonarządowych, a przy podejrzeniu złamania kończyny dolnej kluczowa jest zasada: nie nastawiać i nie prostować kończyny. Działania osoby udzielającej pomocy mają przede wszystkim zapobiec pogorszeniu stanu poszkodowanego do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.

Dlaczego właściwe jest unieruchomienie w zastanym położeniu?
Unieruchomienie ogranicza przemieszczanie odłamów kostnych, zmniejsza ból oraz ryzyko wtórnych uszkodzeń tkanek (naczyń, nerwów, mięśni). W praktyce oznacza to stabilizację kończyny tak, aby nie wykonywała ruchów w miejscu urazu; typowo unieruchamia się także staw poniżej i powyżej podejrzanego złamania, używając szyn (także improwizowanych) i opasek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wyprostować kończynę i unieruchomić – prostowanie może spowodować przemieszczenie odłamów, nasilenie krwawienia, ból oraz uszkodzenie naczyń i nerwów. Taki manewr jest zarezerwowany dla procedur medycznych, wykonywanych w odpowiednich warunkach.
  • Nastawić kończynę – nastawianie to czynność medyczna. Osoba bez kwalifikacji nie powinna tego robić, bo nie ma możliwości oceny typu złamania ani kontroli powikłań.
  • Posmarować środkiem przeciwbólowym – maść nie rozwiązuje problemu urazu i nie zastępuje unieruchomienia; ponadto może utrudniać ocenę miejsca urazu. W pierwszej pomocy ważniejsze są: stabilizacja, komfort cieplny, obserwacja objawów wstrząsu oraz szybkie wezwanie pomocy.

Wskazówki egzaminacyjne i praktyczne:

  • Zawsze zaczynaj od bezpieczeństwa miejsca zdarzenia (na budowie: przerwanie pracy, zabezpieczenie strefy, ryzyko kolejnego upadku).
  • Po upadku z wysokości rozważ także inne obrażenia (głowa, kręgosłup). Nie przemieszczaj poszkodowanego bez konieczności.
  • Wezwij pomoc i monitoruj stan poszkodowanego do przyjazdu służb.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo miejsca: wstrzymaj pracę, zabezpiecz strefę przed kolejnym upadkiem i usuń zagrożenia (np. spadające elementy). Dopiero potem oceń stan poszkodowanego i wezwij pomoc. Bezpieczeństwo ratownika jest priorytetem.
Unieruchom kończynę tak, aby nie poruszała się w miejscu urazu. Użyj szyny (także improwizowanej) i bandaży/opasek, stabilizując możliwie całą kończynę. Nie wykonuj ruchów na siłę; celem jest ograniczenie ruchu i bólu do czasu przyjazdu pomocy.
Prostowanie może przemieścić odłamy kości i doprowadzić do uszkodzenia naczyń lub nerwów, nasilenia krwawienia oraz większego bólu. W pierwszej pomocy chodzi o zapobieganie pogorszeniu stanu, a nie o "naprawienie" deformacji, co należy do procedur medycznych.
Nie. Nastawianie złamania jest czynnością medyczną i nie powinno być wykonywane przez osobę bez odpowiednich kwalifikacji. W praktyce pierwszej pomocy należy unieruchomić kończynę w zastanym ułożeniu, zadbać o komfort poszkodowanego i jak najszybciej wezwać pomoc.
Podejrzenie złamania wzmacniają: silny ból, obrzęk, zasinienie, trudność w obciążaniu nogi, nienaturalne ustawienie lub skrócenie kończyny. W razie wątpliwości traktuj uraz jak złamanie i unieruchom kończynę. Bez badań nie da się pewnie odróżnić urazów.
Ból pleców po upadku z wysokości może sugerować uraz kręgosłupa. Nie przemieszczaj poszkodowanego bez konieczności, wezwij pomoc i utrzymuj go w możliwie stabilnej pozycji. Unieruchomienie kończyny wykonuj ostrożnie, nie wymuszając ruchów całego ciała.
W praktyce po upadku z rusztowania wezwij pomoc zawsze, bo to uraz wysokiej energii. Szczególnie pilnie, gdy jest silny ból, widoczna deformacja, podejrzenie złamania otwartego, zaburzenia czucia w stopie, bladość/zimno kończyny lub objawy wstrząsu.
To zależy od sytuacji i uprawnień w danej organizacji. W typowej pierwszej pomocy na miejscu wypadku kluczowe jest unieruchomienie i wezwanie pomocy. Nie skupiaj się na maściach; mogą być nieskuteczne i nie rozwiązują ryzyka powikłań. Priorytetem jest stabilizacja.
Najczęstsze błędy to: prostowanie lub "nastawianie" kończyny, zbyt luźne unieruchomienie, przenoszenie poszkodowanego mimo braku konieczności oraz pomijanie oceny ogólnego stanu po upadku z wysokości. Dobre działanie to stabilizacja, spokój, obserwacja i szybkie wezwanie pomocy.
Ucz się schematów: bezpieczeństwo miejsca, ocena poszkodowanego, wezwanie pomocy, działania dla typowych urazów na budowie (upadek z wysokości, krwotok, złamanie). Ćwicz rozróżnianie, czego nie wolno robić (np. nastawiania) i co jest standardem (unieruchomienie).
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przy podejrzeniu złamania po upadku nie wolno nastawiać ani prostować kończyny, bo grozi to uszkodzeniem naczyń, nerwów i nasileniem krwawienia.

Źródła:

  • European Resuscitation Council Guidelines 2021: First Aid, rozdział dotyczący urazów (bleeding and wounds, musculoskeletal injuries) – https://cprguidelines.eu/guidelines-2021/ (dostęp 2026-02-18)
  • International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) First aid – informacje edukacyjne o urazach i unieruchomieniu: https://www.ifrc.org/first-aid (dostęp 2026-02-18)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Fractures / Broken bone: first aid basics: https://medlineplus.gov/ency/article/000119.htm (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Wytyczne pierwszej pomocy (np. ERC First Aid Guidelines – aktualna edycja)
  • Materiały szkoleniowe pierwszej pomocy dla zakładów pracy (kursy kwalifikowane/zakładowe)
  • Instrukcje BHP dotyczące pracy na wysokości i rusztowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego