KWALIFIKACJA MED9 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 5.
W wyniku wytrawiania wodą Convallariae maialis herba otrzymuje się lege artis
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wytrawianie surowca roślinnego wodą w ujęciu podstawowym prowadzi do otrzymania naparu, czyli przetworu wodnego uzyskiwanego przez zalanie surowca wodą i wyługowanie składników. Odwar wymaga gotowania, macerat – długiej ekstrakcji na zimno, a nalewka powstaje na alkoholu.

Pełne wyjaśnienie:

W technologii leków roślinnych rozróżnia się kilka podstawowych przetworów, które różnią się przede wszystkim rozpuszczalnikiem oraz warunkami ekstrakcji (temperatura, czas, ewentualne gotowanie). Pytanie wskazuje na wytrawianie wodą, czyli wykonanie przetworu z użyciem wody jako rozpuszczalnika.

Odpowiedź "napar" jest właściwa, ponieważ napar to klasyczny wodny przetwór uzyskiwany przez wyługowanie składników z surowca bez etapu gotowania surowca w wodzie. W praktyce dydaktycznej napar wiąże się z zalaniem surowca wodą (zwykle gorącą) i odstawieniem na określony czas, a następnie odcedzeniem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu "wytrawiania wodą" w takim znaczeniu:

  • "Odwar" – kluczową cechą jest gotowanie surowca z wodą przez pewien czas. Jeśli w definicji lub opisie nie ma elementu gotowania, nie należy automatycznie wybierać odwaru.
  • "Macerat" – to przetwór uzyskiwany przez macerację, czyli zwykle długotrwałe pozostawienie surowca w rozpuszczalniku (często w temperaturze pokojowej). Samo "wytrawianie" nie musi oznaczać tak długiego procesu, a w pytaniu nie ma wskazania na ekstrakcję "na zimno" ani na wielogodzinny czas.
  • "Nalewka" – jest przetworem alkoholowym (etanolowym lub wodno-alkoholowym). Skoro w pytaniu jednoznacznie podano rozpuszczalnik: woda, to nalewka odpada, bo wymaga alkoholu jako składnika definiującego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się woda, najpierw zawęź odpowiedzi do przetworów wodnych (napar/odwar/macerat). Następnie poszukaj w treści sygnałów typu gotować (odwar) lub na zimno, długo (macerat). Jeżeli takich sygnałów nie ma, najczęściej wybór pada na napar.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Napar to wodny przetwór z surowca roślinnego otrzymywany przez wyługowanie składników w wodzie bez gotowania surowca. W praktyce polega na zalaniu surowca wodą i odstawieniu na określony czas, a następnie odcedzeniu.
Odwar jest przetworem wodnym, w którym surowiec gotuje się z wodą przez pewien czas. Napar nie obejmuje gotowania surowca (ekstrakcja przebiega przez zaparzanie). Różnica dotyczy głównie temperatury i intensywności procesu.
Macerat to przetwór uzyskiwany przez długotrwałe pozostawienie surowca w rozpuszczalniku, często w temperaturze pokojowej. Celem jest łagodne wyekstrahowanie składników bez ogrzewania, gdy wysoka temperatura mogłaby je uszkodzić.
Nie, nalewka jest z definicji przetworem alkoholowym lub wodno-alkoholowym. Jeśli rozpuszczalnikiem jest wyłącznie woda, mówimy o przetworach wodnych (np. napar, odwar, macerat), a nie o nalewce.
Szukaj w treści słów wskazujących na gotowanie surowca (np. "gotować", "wrzeć", "podgrzewać przez X minut"). Jeśli jest wyraźny etap gotowania surowca w wodzie, najczęściej właściwą odpowiedzią będzie odwar.
Wskazówką są informacje o długim czasie wytrawiania oraz o braku ogrzewania (np. "na zimno", "w temperaturze pokojowej", "pozostawić na kilka godzin"). To typowy sygnał, że procesem jest maceracja i powstaje macerat.
Rozpuszczalnik (woda, etanol, mieszaniny) silnie determinuje nazwę przetworu. Na egzaminie to szybki filtr: przy wodzie analizujesz napar/odwar/macerat, a przy alkoholu rozważasz nalewki i wyciągi alkoholowe.
Najczęściej myli się je przez automatyczne skojarzenie "zioła = gotowanie". W definicji odwaru kluczowe jest gotowanie surowca, a w naparze – zaparzanie bez gotowania. Warto w zadaniu szukać czasownika opisującego obróbkę.
Przetwór wodny wybiera się, gdy wymagana jest postać bez alkoholu (np. ze względów pacjenta) albo gdy dany surowiec tradycyjnie i technologicznie opracowuje się wodą. Nalewki stosuje się, gdy potrzebna jest ekstrakcja alkoholem.
Ucz się definicji w schemacie: rozpuszczalnik + temperatura + czas. Trenuj na przykładach: "zalanie i odstawienie" (napar), "gotowanie surowca" (odwar), "długo na zimno" (macerat). To pozwala szybko rozwiązywać testy.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wytrawianie surowca roślinnego wodą w ujęciu podstawowym prowadzi do otrzymania naparu, czyli przetworu wodnego uzyskiwanego przez zalanie surowca wodą i wyługowanie składników."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z farmakognozji dla technika farmaceutycznego (dział: przetwory z surowców roślinnych)
  • Podręczniki/opracowania z receptury aptecznej (postacie leku i metody sporządzania)
  • Monografie i kompendia dotyczące surowców roślinnych oraz metod ekstrakcji (woda/etanol)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego