KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 27.
W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą lutniociągów ssących, czujnik metanomierza wyłączająco-rejestrującego powinien być zabudowany między wlotem do lutni ssącej, a czołem przodka w odległości nie większej niż
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowa odległość wynika z zasad prowadzenia metanometrii przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem ssącym.
W układzie ssącym czujnik umieszcza się w strefie między wlotem lutni a czołem przodka tak, aby możliwie szybko wykrywać wzrost stężenia metanu i uruchomić funkcję wyłączająco‑rejestrującą.

Pełne wyjaśnienie:

W wyrobiskach zagrożonych metanem samo przewietrzanie przodka nie wystarcza — konieczny jest ciągły nadzór metanometryczny, który w razie wzrostu stężenia metanu zapewnia reakcję automatyki (funkcja wyłączająca) oraz zapis zdarzeń (funkcja rejestrująca).

W przypadku przewietrzania lutniociągiem ssącym kluczowe jest to, że powietrze (wraz z ewentualnym metanem) jest zasysane z rejonu przodka do lutni. Dlatego lokalizacja czujnika musi obejmować obszar, w którym najszybciej mogą pojawić się niebezpieczne koncentracje gazu, a jednocześnie gdzie pomiar będzie reprezentatywny dla warunków w przodku.

Odpowiedź "6 m od czoła przodka" wskazuje maksymalną dopuszczalną odległość zabudowy czujnika w odcinku między wlotem do lutni ssącej a czołem przodka. Taka wartość ma sens praktyczny: zbyt duże odsunięcie czujnika od czoła opóźnia wykrycie zagrożenia w miejscu jego powstawania.

Dlaczego pozostałe wartości są nieprawidłowe w tym ujęciu?

  • "8 m od czoła przodka" oraz "10 m od czoła przodka" oznaczają większe odsunięcie czujnika od rejonu najbardziej narażonego na nagły wypływ metanu. To zwiększa ryzyko, że alarm/wyłączenie nastąpi z opóźnieniem.
  • "12 m od czoła przodka" jest jeszcze bardziej oddalone i tym samym najsłabiej realizuje cel wczesnego wykrywania zagrożenia w przodku w układzie ssącym.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o lutniociągach zawsze rozróżnij układ ssący i tłoczący — to wpływa na miejsce, w którym sensownie (i zgodnie z wymaganiami) lokalizuje się czujnik. Następnie wybieraj odpowiedź opisującą maksymalną dopuszczalną odległość od czoła przodka, a nie wartość "na oko".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lutniociąg ssący odprowadza powietrze z rejonu przodka przez zasysanie do przewodu, a następnie do prądu wentylacyjnego. W układzie tłoczącym powietrze jest doprowadzane do przodka. Różnica wpływa na rozkład przepływu i na to, gdzie pomiar metanu jest najbardziej reprezentatywny.
To urządzenie nadzoru bezpieczeństwa: mierzy stężenie metanu, a po przekroczeniu progów uruchamia reakcję (np. odłączenie zasilania/wyłączenie urządzeń) oraz zapisuje zdarzenia. Dzięki temu ogranicza ryzyko zapłonu lub wybuchu i umożliwia analizę przyczyn po zdarzeniu.
Największe ryzyko nagłego pojawienia się metanu występuje w strefie urabiania i odsłaniania złoża, czyli przy czole przodka. Umieszczenie czujnika zbyt daleko może opóźnić wykrycie wzrostu stężenia metanu, a więc także opóźnić wyłączenie urządzeń i działania zabezpieczające.
Stosuje się je w sytuacjach, gdy organizacja przewietrzania wymaga odprowadzania powietrza z rejonu robót przez przewód, np. w wyrobiskach, gdzie trzeba skutecznie usuwać zanieczyszczenia z przodka. W praktyce dobór metody zależy od warunków wentylacyjnych, zagrożeń i przyjętych rozwiązań technicznych.
Najczęściej myli się układ ssący z tłoczącym, co prowadzi do przenoszenia niewłaściwych zasad lokalizacji czujników. Drugi błąd to wybór "większej liczby", bo wydaje się bezpieczniejsza, mimo że w metanometrii liczy się szybka detekcja w rejonie zagrożenia.
W tym typie zadania kluczowy jest właśnie odcinek między wlotem do lutni ssącej a czołem przodka, bo tam oczekuje się reprezentatywnego pomiaru dla rejonu urabiania. W innych konfiguracjach przewietrzania zasady mogą wyglądać inaczej, dlatego na egzaminie trzeba czytać uważnie warunek o "lutniociągu ssącym".
To sformułowanie oznacza maksymalną dopuszczalną odległość. Innymi słowy: czujnik może być bliżej niż wskazana wartość, ale nie może być dalej. Na egzaminie zwykle wybiera się wtedy najmniejszą liczbę spełniającą wymaganie dla danej sytuacji technicznej.
Jeśli czujnik jest dalej od miejsca, gdzie metan może pojawić się najwcześniej, sygnał o przekroczeniu progu dotrze później. To oznacza opóźnione wyłączenie urządzeń i większe prawdopodobieństwo, że w rejonie robót wystąpi niebezpieczne stężenie metanu zanim automatyka zareaguje.
Najlepiej łączyć naukę z kontekstem: osobno zapamiętać zasady dla układu ssącego i tłoczącego, a potem ćwiczyć na krótkich pytaniach testowych. Pomaga też tworzenie fiszek: "wariant przewietrzania → miejsce czujnika → maksymalna odległość". Zawsze zwracaj uwagę na słowa kluczowe w treści.
Znaczenie ma m.in. kierunek i prędkość przepływu powietrza, zawirowania, lokalne "martwe strefy" oraz stabilność zabudowy czujnika. Ważna jest też sprawność i kalibracja urządzeń oraz utrzymanie instalacji. Na egzaminie jednak zwykle testuje się przede wszystkim regułę lokalizacji wynikającą z przyjętego układu przewietrzania.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z tematu: przewietrzanie wyrobisk i lutniociągi
  • Instrukcje ruchu i procedury zakładowe dotyczące metanometrii (jeśli udostępnione na zajęciach)
  • Podręczniki/kompendia z zakresu wentylacji kopalń i zagrożenia metanowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego