KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 16.
W zamieszczonej tabeli przedstawiono operacje finansowe przeprowadzone w EURO. W wyniku przeliczeń walutowych przedsiębiorca zaksięguje różnicę kursową
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi operacji finansowych przeprowadzonych w walucie EURO.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnica kursowa powstaje przez porównanie wartości zobowiązania z dnia ujęcia faktury i wartości zapłaty.
Z tabeli: 200 EUR = 834 zł (4,17), zapłata 200 EUR = 826 zł (4,13). Zapłacono o 8 zł mniej niż wynosiło zobowiązanie, więc jest to dodatnia różnica kursowa ujmowana jako przychód finansowy.

Pełne wyjaśnienie:

Różnice kursowe w księgach rachunkowych powstają wtedy, gdy ta sama kwota wyrażona w walucie obcej (tu: 200 EUR) ma inną wartość w PLN w dwóch momentach ujęcia zdarzenia: przy rozpoznaniu zobowiązania/należności oraz przy jego rozliczeniu (zapłacie). Ponieważ księgi prowadzi się w PLN, każde zdarzenie w walucie obcej trzeba przeliczyć właściwym kursem.

Krok 1 – ustalenie wartości zobowiązania z faktury
Z tabeli wynika, że przy otrzymaniu faktury przeliczono 200 EUR po kursie 4,17, więc zobowiązanie wynosi: 200 × 4,17 = 834 zł.

Krok 2 – ustalenie wartości zapłaty
Przy zapłacie zastosowano kurs 4,13, więc zapłata w PLN wyniosła: 200 × 4,13 = 826 zł.

Krok 3 – obliczenie i kwalifikacja różnicy
Porównujemy kwoty w PLN: 834 zł (zobowiązanie) − 826 zł (zapłata) = 8 zł. Przedsiębiorca zapłacił mniej niż pierwotnie wynikało z zobowiązania w PLN, czyli zyskał na zmianie kursu. Taka korzyść to dodatnia różnica kursowa, którą ujmuje się jako przychód finansowy (w praktyce na koncie przychodów finansowych).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Ujemna w wysokości 8 zł na koncie "Przychody finansowe" – ujemna różnica oznacza stratę (zapłata większa od zobowiązania), a dodatkowo nie ujmuje się jej w przychodach.
  • Dodatnia w wysokości 8 zł na koncie "Koszty finansowe" – znak różnicy jest prawidłowy, ale miejsce ujęcia błędne: dodatnie różnice zwiększają przychody, a nie koszty.
  • Ujemna w wysokości 8 zł na koncie "Koszty finansowe" – koszty byłyby właściwe przy stracie, ale tu nie ma straty, bo zapłacono mniej.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze odpowiedz sobie na pytanie "czy zapłaciłem/otrzymałem w PLN więcej czy mniej niż wynikało z początkowej wyceny?". Dopiero potem dobieraj konto: korzyść → przychody finansowe, strata → koszty finansowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dodatnia różnica kursowa to sytuacja, gdy przeliczenie tej samej kwoty w walucie obcej na PLN daje korzystniejszy wynik dla jednostki, np. przy zobowiązaniu zapłacono w PLN mniej niż wynikało z wyceny faktury. Zasadniczo ujmuje się ją jako przychód finansowy.
Porównaj wartości w PLN z dwóch momentów: ujęcia należności/zobowiązania oraz zapłaty/otrzymania zapłaty. Jeśli przy zobowiązaniu zapłata w PLN jest niższa niż wartość zobowiązania, powstaje różnica dodatnia; jeśli jest wyższa, różnica jest ujemna.
Bo zobowiązanie i zapłata są przeliczane na PLN według kursów z różnych momentów. Nawet jeśli w euro kwota jest identyczna (np. 200 EUR), w PLN może wyjść inna wartość przy ujęciu faktury i inna przy zapłacie. Ta różnica wpływa na wynik finansowy.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych przy ujęciu faktury przyjmuje się kurs średni NBP (z odpowiedniego dnia zgodnie z zasadami), a przy zapłacie kurs faktycznie zastosowany (np. kurs banku). Najważniejsze jest stosowanie kursów wskazanych w tabeli/treści zadania.
Oznacza to, że korzyść wynikająca ze zmiany kursu waluty nie jest przychodem ze sprzedaży, tylko przychodem o charakterze finansowym. W praktyce zwiększa wynik finansowy w części dotyczącej działalności finansowej, a księgowo ujmuje się ją na kontach przychodów finansowych.
W ujęciu rachunkowym ujemna różnica kursowa (strata na kursie) co do zasady obciąża koszty finansowe, ponieważ wynika z finansowego skutku zmiany kursu waluty. Na egzaminie kluczowe jest powiązanie: strata → koszty finansowe, korzyść → przychody finansowe.
Najpierw odczytaj wartości w PLN: dla faktury 200 × 4,17 = 834 zł, dla zapłaty 200 × 4,13 = 826 zł. Następnie porównaj: 834 − 826 = 8 zł. Ponieważ zapłacono mniej niż wynosiło zobowiązanie, jest to dodatnia różnica kursowa.
Częsty błąd wynika z automatyzmu: "różnice kursowe = koszty". Tymczasem różnice mogą być zarówno korzystne, jak i niekorzystne. Warto najpierw ustalić, czy jednostka zyskała czy straciła w PLN, a dopiero potem przypisać to do właściwej grupy kont.
Najczęściej przy rozrachunkach z kontrahentami zagranicznymi: faktura w walucie obcej jest księgowana w PLN, a płatność następuje później po innym kursie. Różnice pojawiają się też przy wpływach należności w walucie oraz przy wycenie bilansowej pozycji walutowych.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie znaku różnicy (dodatnia vs ujemna), błędne przypisanie do przychodów/kosztów finansowych oraz użycie niewłaściwego kursu do danego momentu (np. zastosowanie tego samego kursu do faktury i zapłaty mimo danych w tabeli).
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Różnica kursowa powstaje przez porównanie wartości zobowiązania z dnia ujęcia faktury i wartości zapłaty.Z tabeli: 200 EUR = 834 zł (4,17), zapłata 200 EUR = 826 zł (4,13)."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 30 ust. 2 i 4, Dz.U. 2023 poz. 120

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości – art. 30 (różnice kursowe) wraz z omówieniem
  • Podręcznik do kwalifikacji EKA.7 z rozdziałem o operacjach w walutach obcych
  • Zestawy zadań rachunkowych: rozrachunki i różnice kursowe (faktura–zapłata)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego